Derleme

Dijital Nöropsikoloji: Yaşlı Bireylerin Bilişsel İşlevlerinin Değerlendirilmesinde Kullanılan Teknolojik Yaklaşımlar

Cilt: 42 Sayı: 1 29 Nisan 2022
PDF İndir
TR EN

Dijital Nöropsikoloji: Yaşlı Bireylerin Bilişsel İşlevlerinin Değerlendirilmesinde Kullanılan Teknolojik Yaklaşımlar

Öz

Nüfusun yaşlanması ile paralel olarak demans tanılı kişilerin sayısı artmaktadır. Demans seyrinin iyileştirilmesi için kritik bir öneme sahip olan bilişsel bozuklukların erken saptanmasında nöropsikolojik değerlendirmenin büyük bir rolü olduğu kabul edilmektedir. Sıklıkla klasik kâğıt- kalem testleri ile uygulanan nöropsikolojik değerlendirme, günümüzde gelişen teknoloji ile birlikte dijitalleşmeye başlamıştır. Özellikle de Covid–19 pandemisi ile birlikle bu dijitalleşme ivme kazanmıştır. Bu çalışmada, yaşlı bireylerin nöropsikolojik değerlendirmelerinde kullanılan dijital yaklaşımların incelenmesi amaçlanmaktadır. Bu kapsamda, telenöropsikoloji, bilgisayarlı nöropsikolojik değerlendirme bataryaları, mobil teknoloji ya da web temelli değerlendirme araçları ve sanal gerçeklik, arttırılmış gerçeklik gibi yenilikçi teknolojik yöntemlere dayanan ölçümleri içeren dijital yaklaşımların eleştirel bir değerlendirmesi yapılmıştır. Sıklıkla videokonferans aracılığı ile nöropsikolojik testlerin uzaktan uygulanmasına odaklanan telenöropsikoloji çalışmaları ile ilgili sonuçlar bu yöntemin güvenilir ve geçerli olduğunu belirtmektedir. Bilgisayarlı bataryalar ve mobil teknolojiye dayanan yöntemler, klinik dışı bireysel uygulamaya olanak sağlamakta ve geniş örneklemli takip çalışmaları için altyapı hazırlamaktadır. Sanal gerçeklik gibi yeni teknolojilerin kullanıldığı değerlendirme yöntemler ise henüz emekleme aşamasında olsa da daha hassas ölçümlerin yapılması için büyük potansiyel taşımaktadır. Ulaşılabilirliğin artması ve ölçümlerin standartlaşması gibi avantajlar taşıyan dijital yaklaşımlar içinde sıklıkla kullanılan yöntemlerin büyük bir kısmının klasik kağıt-kalem testleri ve hastaların tanıları ile tutarlı olduğu gösterilmiştir. Fakat dijital yaklaşımların detaylı psikometrik analizlerinin yapılması ve iyi uygulama rehberlerinin geliştirmesi konusunda çeşitli eksiklikler bulunmaktadır. Buna ek olarak, dijital yaklaşımların uzman-hasta ilişkisinde zorluk yaratabileceği ve hastanın test sırasında gözlemlenmesi konusunda kısıtlılıklar taşıdığı belirtilmektedir. Her ne kadar dijital nöropsikoloji uygulamalarının yarattığı kısıtlılıklar mevcut olsa da, dijital yaklaşımlar hastalar, alandaki uzmanlar ve sağlık sistemi açısından önemli faydalar sağlama potansiyeline sahiptir. Bu nedenle, tüm taraflar açısından fayda sağlayacak akademik ve klinik çalışmaların yapılması önem taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abdolahi, A., Bull, M. T., Darwin, K. C., Venkataraman, V., Grana, M. J., Dorsey, E. R. ve Biglan, K. M. (2016). A feasibility study of conducting the Montreal Cognitive Assessment remotely in individuals with movement disorders. Health Informatics Journal, 22(2), 304-311. doi:10.1177/1460458214556373 google scholar
  2. Ardila A. (2005). Cultural values underlying psychometric cognitive testing. Neuropsychology Review, 15(4), 185-195. doi:10.1007/s11065-005-9180-y google scholar
  3. Aslam, R. W., Bates, V., Dundar, Y., Hounsome, J., Richardson, M., Krishan, A., Dickson, R., Boland, A., Fisher, J., Robinson, L. ve Sikdar, S. (2018). A systematic review of the diagnostic accuracy of automated tests for cognitive impairment. International Journal of Geriatric Psychiatry, 33(4), 561-575. doi:10.1002/gps.4852 google scholar
  4. Backhaus, A., Agha, Z., Maglione, M. L., Repp, A., Ross, B., Zuest, D., Rice-Thorp, N. M., Lohr, J. ve Thorp, S. R. (2012). Videoconferencing psychotherapy: A systematic review. Psychological Services, 9(2), 111-131. doi:10.1037/a0027924 google scholar
  5. Backx, R., Skirrow, C., Dente, P., Barnett, J. H. ve Cormack, F. K. (2020). Comparing web-based and lab-based cognitive assessment using the Cambridge Neuropsychological Test Automated Battery: A within-subjects counterbalanced study. Journal of Medical Internet Research, 22(8), e16792. doi:10.2196/16792 google scholar
  6. Bashshur, R. L., Howell, J. D., Krupinski, E. A., Harms, K. M., Bashshur, N. ve Doarn, C. R. (2016). The empirical foundations of telemedicine ınterventions in primary care. Telemedicine Journal and E-Health, 22(5), 342-375. doi:10.1089/tmj.2016.0045 google scholar
  7. Bauer, R. M., Iverson, G. L., Cernich, A. N., Binder, L. M., Ruff, R. M. ve Naugle, R. I. (2012). Computerized neuropsychological assessment devices: joint position paper of the American Academy of Clinical Neuropsychology and the National Academy of Neuropsychology. Archives of Clinical Neuropsychology, 27(3), 362-373. doi:10.1093/arclin/acs027 google scholar
  8. Belleville, S., Fouquet, C., Hudon, C., Zomahoun, H., Croteau, J. ve Consortium for the Early Identification of Alzheimer’s disease-Quebec. (2017). Neuropsychological measures that predict progression from mild cognitive impairment to Alzheimer’s type dementia in older adults: A systematic review and meta-analysis. Neuropsychology Review, 27(4), 328-353. doi:10.1007/ s11065-017-9361-5 google scholar

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

29 Nisan 2022

Gönderilme Tarihi

6 Temmuz 2021

Kabul Tarihi

3 Şubat 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 42 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Yıldırım, E. (2022). Dijital Nöropsikoloji: Yaşlı Bireylerin Bilişsel İşlevlerinin Değerlendirilmesinde Kullanılan Teknolojik Yaklaşımlar. Studies in Psychology, 42(1), 43-69. https://doi.org/10.26650/SP2021-963370
AMA
1.Yıldırım E. Dijital Nöropsikoloji: Yaşlı Bireylerin Bilişsel İşlevlerinin Değerlendirilmesinde Kullanılan Teknolojik Yaklaşımlar. Studies in Psychology. 2022;42(1):43-69. doi:10.26650/SP2021-963370
Chicago
Yıldırım, Elif. 2022. “Dijital Nöropsikoloji: Yaşlı Bireylerin Bilişsel İşlevlerinin Değerlendirilmesinde Kullanılan Teknolojik Yaklaşımlar”. Studies in Psychology 42 (1): 43-69. https://doi.org/10.26650/SP2021-963370.
EndNote
Yıldırım E (01 Nisan 2022) Dijital Nöropsikoloji: Yaşlı Bireylerin Bilişsel İşlevlerinin Değerlendirilmesinde Kullanılan Teknolojik Yaklaşımlar. Studies in Psychology 42 1 43–69.
IEEE
[1]E. Yıldırım, “Dijital Nöropsikoloji: Yaşlı Bireylerin Bilişsel İşlevlerinin Değerlendirilmesinde Kullanılan Teknolojik Yaklaşımlar”, Studies in Psychology, c. 42, sy 1, ss. 43–69, Nis. 2022, doi: 10.26650/SP2021-963370.
ISNAD
Yıldırım, Elif. “Dijital Nöropsikoloji: Yaşlı Bireylerin Bilişsel İşlevlerinin Değerlendirilmesinde Kullanılan Teknolojik Yaklaşımlar”. Studies in Psychology 42/1 (01 Nisan 2022): 43-69. https://doi.org/10.26650/SP2021-963370.
JAMA
1.Yıldırım E. Dijital Nöropsikoloji: Yaşlı Bireylerin Bilişsel İşlevlerinin Değerlendirilmesinde Kullanılan Teknolojik Yaklaşımlar. Studies in Psychology. 2022;42:43–69.
MLA
Yıldırım, Elif. “Dijital Nöropsikoloji: Yaşlı Bireylerin Bilişsel İşlevlerinin Değerlendirilmesinde Kullanılan Teknolojik Yaklaşımlar”. Studies in Psychology, c. 42, sy 1, Nisan 2022, ss. 43-69, doi:10.26650/SP2021-963370.
Vancouver
1.Elif Yıldırım. Dijital Nöropsikoloji: Yaşlı Bireylerin Bilişsel İşlevlerinin Değerlendirilmesinde Kullanılan Teknolojik Yaklaşımlar. Studies in Psychology. 01 Nisan 2022;42(1):43-69. doi:10.26650/SP2021-963370

Psikoloji Çalışmaları / Studies In Psychology / ISSN- 1304-4680