TR
EN
13-70 Aylık Çocuklarda Prososyal Davranışlar: Doğal Gözlem Çalışması
Öz
Prososyal davranışların erken dönemlerden itibaren görüldüğü bilinmektedir ancak alan yazında hem farklı prososyal davranışların bir arada ele alındığı hem de müdahalesiz gözlemin yapıldığı çalışmalar yok denecek kadar azdır. Bu nedenle mevcut çalışmada okul öncesi dönemdeki çocukların yardım, paylaşma, işbirliği, bilgilendirme, rahatlatma ve itaatkar prososyal davranışları kreş ortamında doğal gözlem yapılarak incelenmiştir. Buna ek olarak, literatürde belirtilmeyen prososyal davranışların belirlenmesi de amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında yaşları 13-23 aylık olan 16 çocuk, 24-35 aylık olan 30 çocuk, 36-47 aylık olan 28 çocuk, 48-59 aylık olan 32 çocuk ve 60-70 aylık olan 35 çocuk olmak üzere toplamda 141 çocuk (62 kız, 79 erkek) gözlemlenmiştir. Gözlemler çocukların faaliyet, serbest oyun ve yapılandırılmış oyun zaman dilimlerinde gerçekleştirilmiş, ayrıca gözlemci tarafından davranış kayıtları tutulmuştur. Her bir yaş grubu için birden çok oturumda toplam 500 dakikalık gözlemler yapılmıştır. Prososyal davranış türleri için her bir yaş grubunun frekansları ayrı ayrı incelenmiştir. Gözlemler sonucunda yardım, paylaşma, rahatlatma ve itaatkar prososyal davranışların çocukların ilk yaşlarından itibaren ortaya çıktığı, iki yaşından itibaren ise işbirliği ve bilgilendirme prososyal davranış türlerinin görüldüğü bulunmuştur. Sözü edilen davranışlara ek olarak başkasının hakkını koruma, motive etme gibi başkasının iyi oluşuna hizmet eden farklı davranışlar da iki yaştan itibaren gözlenmiş ve bu davranışlara ilişkin örnekler bulgular bölümünde sunulmuştur. Ayrıca, farklı prososyal davranışların ortaya çıkmasında sınıf içi uygulamaların, çocuklar arasındaki önceki deneyimlerin ve hem prososyal davranışta bulunan hem de prososyal davranışın alıcısı olan çocukların özelliklerinin de etkili olduğu görülmüştür. Sonuçların, prososyal davranışın çok boyutlu yapısını desteklediği görülmüş ve bu durum okul öncesi dönemdeki çocukların sınıf ortamından elde edilen gözlemlerle bağlantılandırılarak tartışma bölümünde ele alınmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Altmann, J. (1974). Observational study of behavior: Sampling methods. Behaviour, 49(3-4), 227-266. google scholar
- Arı, M. ve Yaban, H. (2016). Okul öncesi dönemdeki çocukların sosyal davranışları: mizaç ve duygu düzenlemenin rolü. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 31(1), 125-141. google scholar
- Astington, J. W. ve Jenkins, J. M. (1995). Theory of mind development and social understanding. Cognition & Emotion, 9(2-3), 151-165. google scholar
- Aydin, M. S. ve Acun, E. (2018). Küçük çocuklar başkalarının ihtiyacını gözeterek yardım ederler. Nesne, 6(12), 51-67. google scholar
- Aydin, M. S. ve Karakelle, S. (2016). 3-4 yaş çocuklarında zihin kuramı ve kendini düzenleme becerisinin yardım davranışları üzerindeki etkisi. Nesne, 4(8), 205-226. google scholar
- Bar-Tal, D., Raviv, A. ve Goldberg, M. (1982). Helping behavior among preschool children: An observational study. Child Development, 16, 516-524. google scholar
- Benenson, J. F., Markovits, H., Roy, R. ve Denko, P. (2003). Behavioural rules underlying learning to share: Efects of development and context. International Journal of Behavioral Development, 27, 116-121. google scholar
- Birch, L. L. ve Billman, J. (1986). Preschool children’s food sharing with friends and acquaintances. Child Development, 57(2), 387-395. google scholar
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
30 Ağustos 2021
Gönderilme Tarihi
17 Aralık 2019
Kabul Tarihi
17 Ağustos 2020
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2021 Cilt: 41 Sayı: 2
APA
Aydın, M. Ş. (2021). 13-70 Aylık Çocuklarda Prososyal Davranışlar: Doğal Gözlem Çalışması. Studies in Psychology, 41(2), 673-709. https://doi.org/10.26650/SP2019-0096
AMA
1.Aydın MŞ. 13-70 Aylık Çocuklarda Prososyal Davranışlar: Doğal Gözlem Çalışması. Studies in Psychology. 2021;41(2):673-709. doi:10.26650/SP2019-0096
Chicago
Aydın, Muhammed Şükrü. 2021. “13-70 Aylık Çocuklarda Prososyal Davranışlar: Doğal Gözlem Çalışması”. Studies in Psychology 41 (2): 673-709. https://doi.org/10.26650/SP2019-0096.
EndNote
Aydın MŞ (01 Ağustos 2021) 13-70 Aylık Çocuklarda Prososyal Davranışlar: Doğal Gözlem Çalışması. Studies in Psychology 41 2 673–709.
IEEE
[1]M. Ş. Aydın, “13-70 Aylık Çocuklarda Prososyal Davranışlar: Doğal Gözlem Çalışması”, Studies in Psychology, c. 41, sy 2, ss. 673–709, Ağu. 2021, doi: 10.26650/SP2019-0096.
ISNAD
Aydın, Muhammed Şükrü. “13-70 Aylık Çocuklarda Prososyal Davranışlar: Doğal Gözlem Çalışması”. Studies in Psychology 41/2 (01 Ağustos 2021): 673-709. https://doi.org/10.26650/SP2019-0096.
JAMA
1.Aydın MŞ. 13-70 Aylık Çocuklarda Prososyal Davranışlar: Doğal Gözlem Çalışması. Studies in Psychology. 2021;41:673–709.
MLA
Aydın, Muhammed Şükrü. “13-70 Aylık Çocuklarda Prososyal Davranışlar: Doğal Gözlem Çalışması”. Studies in Psychology, c. 41, sy 2, Ağustos 2021, ss. 673-09, doi:10.26650/SP2019-0096.
Vancouver
1.Muhammed Şükrü Aydın. 13-70 Aylık Çocuklarda Prososyal Davranışlar: Doğal Gözlem Çalışması. Studies in Psychology. 01 Ağustos 2021;41(2):673-709. doi:10.26650/SP2019-0096