Filistin’de Siyonizm’e Muhalif Hristiyan Bir Aydın: Necîb el-Hûrî Nassâr (1865-1948)

Öz

XIX. yüzyılın ikinci yarısında ortaya çıkan ve olgunlaşan Siyonizm, Yahudiler için bir devlet kurulmasını amaçlayan bir düşünce sistemidir ve Yahudilerin Filistin’e göç etmesini (‘Aliya) teşvik etmiştir. Bu göçler, Filistin’de demografik ve toplumsal sorunlara yol açmış, İsrail Devleti’nin kurulmasıyla bu sorunlar daha da artmıştır. Filistinli Arap aydınlar, bu sorunlarla mücadele ederek Siyonizm’in amaçlarını engellemeye çalışmışlardır. Bu aydınlardan biri de Hristiyan Arap Necîb el-Hûrî Nassâr’dır (1865-1948). Nassâr, başta basın olmak üzere siyasi, edebi ve kültürel faaliyetler aracılığıyla Siyonizm ile mücadele etmiştir. Bu çalışmada, Nassâr’ın Siyonizm ile mücadeledeki rolü ile Arap reformu (Nahda) ve Filistin direnişine katkıları incelenmiştir. Doküman analizi yöntemi kullanılarak Nassâr’ın yaklaşık otuz yıl boyunca yayımladığı el-Kermil gazetesi, telif ettiği eserler ve katıldığı çeşitli edebi ve siyasi faaliyetler analiz edilmiştir. Nassâr, Siyonist tehdidi toprak satışıyla ilişkilendirerek Filistin eşrafı ile taşra halkı arasındaki bağları güçlendirmeye çalışmıştır. Kitlesel bir direnişi başlatmak gayesiyle yaklaşık yarım asır mücadele eden Nassâr, kendini bu amaca tamamen adamış ve “mecnûn” olarak anılacak derecede özverili bir çaba sarf etmiştir. Mücadelesi boyunca Nassâr, başta Siyonist basının saldırıları olmak üzere birçok zorluk ve engelle karşılaşmıştır. Sonuç bölümünde Nassâr’ın Siyonizm ile mücadelesi, Arap reformu ve Filistin direniş hareketine yaptığı katkılar bağlamında değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Arap Dili ve Belagatı
• Siyonizm
• Filistin Direnişi
• Necîb el-Hûrî Nassâr
• el-Kermil

Destekleyen Kurum

Destekleyen kurum bulunmamaktadır.

Etik Beyan

Bu çalışma doktora öğrencisi Öğr. Gör. Abdulkadir KARACADAĞ'ın danışman hocası Prof. Dr. sn Eyyüp TANRIVERDİ'nin izni ve katkılarıyla devam eden doktora tezinden üretilmiştir.

Teşekkür

Danışman hocam Prof. Dr. sn Eyyüp TANRIVERDİ'ye katkılarından ve desteklerinden dolayı teşekkür ederim.

A Christian Intellectual Opposing Zionism in Palestine: Najīb al-Hūrī Nassār (1865-1948)

Öz

Zionism, emerged and evolved in the latter half of the 19th century is an ideological movement advocating for the establishment of a Jewish state and has been encouraged Jewish immigration to Palestine (Aliyah). These migrations resulted in demographic and social disruptions within Palestine, and aforementioned disruptions exacerbated by the subsequent establishment of the State of Israel. Palestinian Arab intellectuals have impeded the objectives of Zionism by endeavoring to counteract these disruptions. Among these intellectuals was the Christian Arab Najīb al-Hūrī Nassār (1865-1948). Nassār, combated Zionism through political, literary, and cultural activities, with a pronounced emphasis on journalism. This study scrutinizes Nassār’s role in opposing Zionism and his contributions to the Arab reform movement (Nahda) and the Palestinian resistance. Utilizing document analysis method, the research examines Nassār’s approximately thirty-year publication of the newspaper alKarmil, his authored works, and his involvement in various literary and political endeavors. Nassār, strived to fortify the connections between the Palestinian elite and the rural populace by making connection between the Zionist threat and land sales Nassār, who struggled for the purpose of initiating a mass resistance nearly through half a century, completely dedicated himself to this purpose during which he demonstrated an extraordinary level of dedication, earning the epithet “madman” for his relentless efforts. Throughout his prolonged struggle, Nassār, encountered numerous challenges and adversities, particularly from Zionist press attacks. In conclusion, this study assesses Nassār’s resistance to Zionism and his impact on the Arab reform movement and the Palestinian resistance.

Anahtar Kelimeler

• Arabic Language and Rhetoric
• Zionism
• Palestinian Resistance
• Najīb al-Hūrī Nassār
• al-Karmil

Kaynakça

1. Alamleh, Mohanad. “Osmanlı İdaresinde Kudüs Mutasarrıflığı 1874-1914”. Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2019. google scholar
2. Antonius, George. Arap Uyanışı: Arap Ulusal Hareketinin Öyküsü. Çeviren Mehmet Akif Koç ve Muhammed Karakuş. İstanbul: Selenge Yayınları, 2021. google scholar
3. Armaoğlu, Fahir. Filistin Meselesi ve Arap-İsrail Savaşları (1948-1988). 6. bs. İstanbul: Kronik Yayınları, 2020. google scholar
4. Arslantaş, Nuh. “İslâmî Dönemde (638-1099) Filistin’e Yahudi Göçü (‘Aliyah: n;'?Ş)”. Belleten LXXV, sy 274 (2011): 641-89. google scholar
5. el-Bataş, Cihâd Şa'bân. “Tatavvuru’l-fikri’s-siyâsî li’l-kiyâdâti’l-Mesîhiyye fî Filestîn 1914-1922”. Mecelletu Câmi'ati’l-Kuds el-meftûha li’l-ebhâs ve’d-dirâsât, sy 38 (2016): 12-44. google scholar
6. Belkebîr, 'Abdussamed. “Necîb Nassâr (1865-1948): Mecnûnu’s-Sahyûniyye ve’l-isti'mâr”. Mecelletu’l-multekâ, sy 27 (2012): 97-102. google scholar
7. Benny, Morris. Ona State Two States: Resolving the Israel/Palestine Conflict. New Haven/ABD: Yale University Press, 2009. google scholar
8. el-Bergûsî, 'Umer Sâlih. “Necîb Efendî Nassâr”. Mir’âtu’ş-şark, 22 Eylül 1927. google scholar

9. Beska, Emanuel. “Anti-Zionist Journalistic Works of Najîb al-Khûrî Nassâr in The Newspaper al-Karmal in 1914”. Asian and African Studies XX, sy 2 (2011): 167-93. google scholar
10. ———. “Arabic Translations of Writings on Zionism Published in Palestine Before The First World War”. Asian and African Studies XXIII, sy 1 (2014): 154-72. google scholar
11. Campos, Michelle U. Osmanlı Kardeşler: Erken Yirminci Yüzyıl Filistin’inde Müslümanlar, Hristiyanlar ve Yahudiler. Çeviren Mine Yıldırım. İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları, 2015. google scholar
12. Deveci, Can. “Herbert Samuel Dönemi’nde Filistin’e Yahudi Göçleri (1920-1925)”. SDÜ Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, sy 42 (2017): 1-17. google scholar
13. Garaudy, Roger. Siyonizm Dosyası. Çeviren Nezih Uzel. İstanbul: Pınar Yayınları, 2021. google scholar
14. Gündüz, Şinasi. Din ve İnanç Sözlüğü. Sözlük Dizisi 2. Ankara: Vadi Yayınları, 1998. google scholar
15. Haddâd, Yûsuf Eyyûb. “Kırâ’e fî Cerîdeti’l-Kermil ve mevâkifuhâ mine’l-ehdâsi’l-Filestîniyye”. Şu’ûnu Filestîniyye 139, sy 138 (1984): 149-73. google scholar
16. ———. “Mevâkifu Cerîdeti’l-Kermil mine’s-Sahyûniyye fî’l-'ahdi’l-'Usmânî”. Şu’ûnu Filestîniyye 147, sy 146 (1985): 92-117. google scholar
17. Hey’etu’t-tahrîr. “Fe’lterfe'i’n-Nâziyyetu’s-Sahyûniyye eyâdîhâ 'ani’l-munâdil Vilyem Nassâr”. Mecelletu’t-talî'a IV, sy 5 (1968): 96-99. google scholar
18. el-Hûlî, Lutfî. “'Ani’l-fidâ ve’l-fidâ’iyyîn ve’l-munâdil Vilyem Nassâr”. Mecelletu ’t-talı'a IV, sy 8 (1968): 5-9. google scholar
19. el-Huseynî, Seniyye. “Teşekkulu’l-kiyâniyyeti’l-Filestîniyye”. Mecelletu’d-dirâsâti’l-Filestîniyye, sy 131 (2022): 84-112. google scholar
20. Kâsimiyye, Hayriyye. “Necîb Nassâr fî Cerîdeti’l-Kermil 1909-1914: ehadu ruvvâdi munâhedati’s-Sahyûniyye”. Şu’ûnu Filestîniyye, sy 23 (1973): 101-23. google scholar
21. Kayyali, Enes. “Siyonistlerin Filistin’de Arazi Satın Alma Faaliyetlerine Tepkiler: El-Munadi Gazetesi Örneği (1912-1913)”. Tarih & Gelecek Dergisi 9, sy 1 (2023): 23-38. google scholar
22. Khalidi, Rashid. The Iron Cage: The Story of the Palestinian Struggle for Statehood. Boston: Beacon Press, 2007. google scholar
23. Mendel, Neville J. The Arabs and Zionism before World War I. Berkeley: University of California Press, 1976. google scholar
24. Mennâ', 'Âdil. A'lâm Filestîn fî evâhiri ‘ahdi’--‘U.mıcnıî 1800-1918. 2. bs. Beyrut: Mu’essesetu’d-dirâsâti’l-Filestîniyye, 1995. google scholar
25. Muhâfaza, 'Âlî. el-Harekâtu’l-fikriyye fî ‘asri’n-NahekıflFilestînve’l-Urdun. Beyrut: Dâru’l-ehliyye li’n-neşr ve’t-tevzî', 1987. google scholar
26. Nassâr, Necîb. es-Sahyûniyye: tarîkuhâ-garaduhâ-ehemmiyyetuhâ (mulahhasan ‘emi ’-emsiklûbiefyâ ’--Yehûdyy>e). Hayfa: Matba'atu’l-Kermil, 1911. google scholar
27. --. “Memleketun 'Arabiyyetun İslâmiyyetun Eydan”. el-Kermil, 02 Ağustos 1941. google scholar
28. Öke, Mim Kemal. Siyonizm’den Uygarlıklar Çatışmasına Filistin Sorunu. İstanbul: Ufuk Kitapları, 2002. google scholar
29. Pappe, Ilan. Modern Filistin Tarihi. Çeviren Nuri Plümer. Ankara: Phoenix Yayınları, 2007. google scholar
30. Rızâ, Muhammed Reşîd. “Haber ve İ'tibâr”. el-Menâr, 1898. google scholar
31. --. “Hayâtu umme ba'de mevtihâ”.Mecelletu’l-Menâr, 21 Ocak 1902. google scholar
32. Ro’i, Yaacov. “The Zionist attitude to the Arabs 1908-1914”. Middle Eastern Studies 4, sy 3 (1968): 198-242. https://doi.org/10.1080/00263206808700102. google scholar
33. Shehadeh, Raja. Zamandaki Kırılma: Osmanlı Filistin’ine Veda. Çeviren Gülçin Tunalı. İstanbul: Timaş Yayınları, 2023. google scholar
34. Şehâde, Hûrî, ve Hûrî Nikûlâ. Hulâsatu târîhi kenîseti Ûrşelîm el-Ortodoksiyye. Amman: Matba'atu Şarki’l-Evsat, 1996. google scholar
35. Tamari, Salim. Cihan Harbi ve Yeni Filistin. Çeviren Muttalip Tütüncü. İstanbul: Küre Yayınları, 2021. Tellioğlu, Ömer. Filistin’e Musevi Göçü ve Siyonizm (1880-1914). İstanbul: Kitabevi Yayınları, 2018. google scholar
36. Online Erişim 1: (Erişim Tarihi 06.02.2024) https://www.palquest.org/ar/biography/9756/%D9%86%D8%AC%D9%8A%D8%A8-%D9%86%D8%B5% D9%91%D8%A7%D8%B1 google scholar
37. Online Erişim 2 (Erişim Tarihi 07.02.2024) https://gpa.eastview.com/crl/mena/?a=d&d=akac19140807-01&e=-------en-25--1--img-txIN---------- google scholar
38. Online Erişim 3 (Erişim Tarihi: 16.02.2024) https://www.nli.org.il/ar/newspapers/elcarmel? google scholar
39. Online Erişim 4 (Erişim Tarihi 01.03.2024) https://www.alquds.co.uk/%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D 9%83%D8%B1%D9%85%D9%84-%D9%88%D9%82%D8%A7%D8%B1%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%B1%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%88%D9%84-%D8%B6%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%87/ google scholar