-

Öz

This article deals with the development and academic institutionalization of sociology in Turkey. Firstly, it outlined general characteristics of European and Turkish sociology and discussed the reasons for this shown interest in sociology. Since the Ottoman period, Turkish intellectuals who believed to save the state by Westernization policies as well as assumed to reach to Western social level by positivist philosophy and sociology, have tried to transfer the prescription of order and progress to their own language. They introduced those Western scholars fit into Turkish political tradition, suggest a certain policy, and support their position by means of social scientific legitimacy. Through their own works and translations, they adapted those Western scholars’ works, concepts and theories to the conditions of their country in which those works, concepts and theories brought the feature of conscious transference to the Turkish sociology. In this article, the history of sociology in Turkey is mainly based on leading sociologists, works and debates in the pre- and post-academic periods before and after 1914, 1933, 1960 and 1980

Anahtar Kelimeler

• History of Sociology, Sociology in Turkey, Turkish Sociologists, Cultural Transfer, Conscious Transference

Türkiye’de Sosyolojinin 100 Yılı

Öz

Türkiye’de sosyoloji disiplininin akademik kurumsallaşmasını ve gelişimini konu edinen makale, Avrupa’da ortaya çıkan sosyolojinin Türkiye’de kurumsallaşma serüveninden hareketle sosyolojinin Türkiye’de gördüğü ilginin niteliğini ve sebeple- rini tartışmaktadır. Osmanlı döneminden başlayarak devletin kurtuluşunu Batılılaş- ma politikalarında gören, pozitivist felsefe ve sosyoloji aracılığıyla Batı toplumlarının seviyesine ulaşılabileceğini varsayan Türk entelektüelleri ilerleme ve düzen reçetelerini kendi dillerine aktarma yoluna gitmişlerdir. Siyasal hedeflerini Avrupa’da gelişmekte olan sosyal bilimlerin sağladığı meşruiyet çerçevesinde savunmalarına imkân tanıya- cak tarzda, kendi düşünsel geleneklerine uyumlu, belli bir siyaset önerisinde bulunan Batılı düşünürleri kendi ortamlarında tanıtmış; telif ve tercüme eserlerle, onların araş- tırma, kavram ve kuramlarını kendi ülkelerine uyarlamışlardır. Bu da Türk sosyolo- jisine bilinçli aktarmacılık özelliği kazandırmıştır. Makalede Türkiye’de sosyolojinin tarihi; akademi öncesi dönemde ve 1914, 1933, 1960 ve 1980 tarihleri sonrasında öne çıkan ve temsil kabiliyeti yüksek sosyologlar, eserler ve tartışmalar dikkate alına- rak değerlendirilmektedir. 

Anahtar Kelimeler

• Sosyoloji Tarihi, Türkiye’de Sosyoloji, Türk Sosyologları, Kültü- rel Aktarma, Bilinçli Aktarmacılık