Ekonomik Büyüme ve Enflasyonist Baskının Grevlere Etkisi: Türkiye Örneği

Öz

Sendikaların temel kuruluş nedeni arasında yer alan işçinin sosyal ve ekonomik haklarının korunması meselesi grev faaliyetlerinin önemli bir amacı olmuştur. Bu doğrultuda sosyal ve ekonomik göstergelerden gayrı safi yurtiçi hasıla ve enflasyonun grevlere olan etkisi ampirik bir çalışma vasıtasıyla tahlil edilmiştir. Uygulanan ampirik çalışmanın metodolojisi ekonometrik zaman serisi yöntemlerinden ARDL Sınır Testi Yaklaşımıdır. Bu bağlamda ekonometrik modelin bağımlı değişkeni grev faaliyetlerini temsilen grevde kaybolan işgünü sayısı; bağımsız değişkenler ise kişi başı reel gayrı safi yurtiçi hasıla ve enflasyonu temsilen tüketici fiyat endeksidir (TÜFE). Çalışmanın bulgularına göre %95 güven seviyesinde değişkenler arasında uzun dönemli ilişkinin var olduğu tespit edilmiştir. Uzun dönem katsayılarına göre kişi başı reel GSYH’de meydana gelen %1’lik bir artış grevde kaybolan işgünü sayısını %1.043 oranında; enflasyonda meydana gelen %1’lik bir artış ise grevde kaybolan işgünü sayısını %0.982 oranında artırmaktadır. Tam logaritmik modele istinaden, kişi başı reel GSYH’nin grevler üzerindeki etkisinin bir miktar daha fazla olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Grev
• Reel GSYH
• TÜFE
• Zaman Serisi Yöntemi

Impact of Economic Growth and Inflationary Pressure on Strikes: The Case of Turkey

Öz

Protecting the social and economic rights of workers, one of the main motivations for the establishment of unions, is an important goal of strike activities. This study analyzed the effect of gross domestic product (GDP) and inflation (among other social and economic indicators) on strikes. The autoregressive distributed lag (ARDL) bounds test, an econometric time series method, was used in the study. The dependent variable of the model was the number of lost working days representing strike activities, and the independent variables were per capita real GDP and consumer price index (CPI), representing inflation. The findings of the study suggest that there is a long-term relationship between the variables at a 95% confidence level. According to the long-term coefficients, a 1% increase in real GDP per capita increases the number of working days lost to strikes by 1.043%, whereas a 1% increase in inflation increases the number of working days lost to strikes by 0.982%. The full logarithmic model indicates that the real GDP per capita has a slightly stronger effect on strikes.

Anahtar Kelimeler

• Strike
• Real GDP
• CPI
• Time Series Method

Kaynakça

1. Akel, V. & Gazel, S. (2014). Döviz kurları ve BİST sanayi endeksi arasındaki eşbütünleşme ilişkisi: Bir ARDL sınır testi yaklaşımı. Erciyes Üniversitesi İİBF Dergisi. 2, 23-41. google scholar
2. Aktakas, B. G. (2013). Post keynezyen iktisat: ücret belirlenimi ve Türkiye ekonomisi üzerine bir uygulama. (Doktora Tezi), Çukurova Üniversitesi, SBE, Adana. google scholar
3. Akyiğit, E. (2014). İş hukuku. (10.bs). Ankara: Seçkin Yayıncılık. google scholar
4. Arısoy, İ & Yaprak, Ş. (2016). Türkiye’de grevlerin belirleyicileri, Ekonomi Bilimleri Dergisi. 8(2), 103-116. google scholar
5. Ay, H. & Uçar, Ö. (2015). Üç küresel ekonomik krizin analizi. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 17(1), 11-32. google scholar
6. Bairam, E. I. & Howells, J. M. (1989). Strike incidence in New Zealand: a new econometric approach. Australian Economic Papers. 28(52), 93-102. google scholar
7. Balcı, Y. (2016). Sendikacılık ve toplu pazarlık ekonomisi. (3. bs) Ankara: Seçkin Yayıncılık. google scholar
8. Başol, O & Yalçın, E. C. (2020). Sendikaların emek piyasası üzerindeki etkileri: OECD ülkeleri üzerine bir inceleme. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi. (49), 879-898. google scholar

9. Boyacı, N.B. (2020). Dijital emek platformları ve sendikalar. Ankara: Türk Metal Yayınları google scholar
10. Çetintaş, H. & Şenkal, A. & Başel, H. (2008). Unionization, unemployment and economic growth; case of Turkey. Serbian Journal of Management. 3(2), 157-170. google scholar
11. Çil, N. (2014). Finansal ekonometri. İstanbul: Der Yayınları. google scholar
12. Çil Yavuz, N. (2004). Durağanlığın belirlenmesinde KPSS ve ADF testleri: İMKB Ulusal-100 Endeksi ile bir uygulama. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası. 54(1), 239-247. google scholar
13. Davies, R. (1979), Economic activity, incomes policy and strikes - A quantitative analysis. British Journal of Industrial Relations. 3(2), 205-223. google scholar
14. Delican, M. (2006). Cumhuriyet döneminde Türk endüstri ilişkileri: işçi sendikalarının dünü, bugünü. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi. (51), 3-45. google scholar
15. DİE. (2006). 2005 Hanehalkı İşgücü Anketi Sonuçları. Ankara: DİE Yayınları. google scholar
16. Dickey, D. A. & Wayne, A.F. (1979). Distribution of the estimators for autoregressive time series with a unit root, Journal of the American Statistical Association. 74(366), 427-431 google scholar
17. Dickey, D. A. & Wayne, A. F. (1981). Likelihood ratio statistics for autoregressive time series with a unit root. Econometrica. 49(4), 1057-1072. google scholar
18. DPT. (2002). Sayılarla Türkiye Ekonomisi: Gelişmelere 1980-2001. Ankara: DPT Yayınları. google scholar
19. Ekin, N. (2000). Ortak eğitim, ortak gelecek. MESS Mercek. (19), 4-10. google scholar
20. Ezeagba, E. C. (2014). Effects of strike cost on economic development in Nigeria. An International Journal of Arts and Humanities (IJAH). 3 (3), 26-34. google scholar
21. Gramm, C. L. & Hendricks, W. & Kahn, L. (2008). Inflation uncertainty and strike activity. Industrial Relations A Journal of Economy and Society. 27(1), 114-129. google scholar
22. Granger C.W.J. & Newbold, P. (1974). Spurious regressions in econometrics, Journal of Econometrics. 2(2), 111-120. google scholar
23. Hamann, K. & Johnston, A. & Kelly, J. (2012), Unions against governments: explaining general strikes in western Europe, 1980-2006. Comparative Political Studies. 46(9), 1030-1057. google scholar
24. Kaufman, B. E. (1982), The Determinants of strikes in The United States, 1900-1977. ILR Review. 35(4), 473-490. google scholar
25. Kayacan, Y. (2004). Grevlerin ekonomik etkileri: 1963 - 2000 Türkiye örneği, (Yüksek Lisans Tezi). Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Trabzon. google scholar
26. Koray, M. (1994). Değişen koşullarda sendikacılık, İstanbul: TÜSES. google scholar
27. Kurtulmuş, N. (2001). Sanayi ötesi dönüşüm. İstanbul: İz Yayıncılık. google scholar
28. Kwiatkowski, D.& Phillips, P.C.B.& Schmidt P.& Shin Y. (1992). Testing the null hypothesis of stationarity against the alternative of a unit root. Journal of Econometrics, 54,159-178 google scholar
29. MacKinnon, J. G. (1996). Numerical distribution functions for unit root and cointegration tests, Journal of Apllied Econometrcis, 11(6), 601-618. google scholar
30. Mahiroğulları, A. (2016). Osmanlıdan günümüze Türk sendikacılık tarihi. Sivas: Özlem Kitabevi. google scholar
31. Millioğulları, Ö. (2007). Türkiye’de 1960-1980 ve 1980-2005 dönemlerinde grev hareketlerinin karşılaştırılması. (Yüksek Lisans Tezi). Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara. google scholar
32. Nkoro, E.& Uko, A.K. (2016). Autoregressive Distributed Lag (ARDL) cointegration technique: application and ınterpretation. Journal of Statistical and Econometric Methods. 5(4). 63-91. google scholar
33. Paldam, M. & Pedersen, P. (1982). The macroeconomic strike model: a study of seventeen countries, 1948 -1975. Industrial and Labor Relations Review. 35, (4), 504-521. google scholar
34. Pesaran, M. H. & Shin Y. & Smith, R. J. (2001). Bounds testing approaches to the analysis of level relationships. Journal of Applied Econometrics. 16(3), Special Issue: In Memory of John Denis Sargan 1924-1996: Studies in Empirical Macroeconometrics. 289-326. google scholar
35. Peker, O. & Bölükbaş, M & Göçer, İ. (2015). Türkiye’de toplu iş sözleşmeleri ve grevlerin işsizliğe etkisi: ekonometrik bir yaklaşım, Sosyal Güvenlik Dergisi. 5(2), 70-87. google scholar
36. Skeels, J. W. (1971). Measures of U.S. strike activity, ILR Review. 24(4), 515-525. google scholar
37. Slichter, S. H. (1948). Wages and prices. Proceedings of the Academy of Political Science, 23(1), 47-64. google scholar
38. Sümer, H. (2018). İş hukuku. (23.bs). Ankara: Seçkin Yayıncılık. google scholar
39. Snyder, D. (1977). Early North American strikes: A reinterpretation. Industrial and Labor Relations Review. 30(3), 325-340. google scholar
40. Şahin, H. (1999). Türkiye ekonomisi. (3.bs). Bursa: Ezgi Kitabevi. google scholar
41. Şahin, H. (2002). Poisson regresyon uygulaması: Türkiye’deki grevlerin belirleyicileri 1964-1998. Doğuş Üniversitesi Dergisi. (5), 173-180. google scholar
42. Şenkal, A. (1999). Sendikasız endüstri ilişkileri (genel olarak dünyada ve Türkiye’de). İstanbul: Kamu-İş Yay. google scholar
43. T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (ÇSGB). (1998). Çalışma hayatı istatistikleri No:23. Ankara: Çalışma Genel Müdürlüğü. google scholar
44. T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (ÇSGB). (2016). Yıllara göre grev ve lokavt uygulamaları 1984-2018. Ankara: Çalışma Genel Müdürlüğü. google scholar
45. Tokol, A. (2008). Endüstri ilişkileri ve yeni gelişmeler. Bursa: Dora Yay. google scholar
46. TÜİK (2021, 23, Şubat) İstihdam Edilenlerin Yıllar ve Cinsiyete Göre İktisadi Faaliyet Kolları google scholar https://data.tuik.gov.tr/Kategori/GetKategori?p=istihdam-issizlik-ve-ucret-108&dil=1 google scholar
47. TÜİK (2021, 16, Şubat) İstatistik Göstergeler https://www.tuik.gov.tr/ google scholar
48. Ünal, E. & Köse, N. (2018). The impact of workdays lost to strikes on wage growth in Turkey, Journal of Economic Scructures. 7(12), 1-19. google scholar
49. Ünal, E. & Köse, N. (2019). Türkiye ve Birleşik Krallık ’ta grevde kaybolan işgünü sayısının ücret üzerindeki etkisi. Verimlilik Dergisi. (2), 143-168. google scholar
50. Ünsal, E.M. (2007). Makro iktisat. (7.bs). Ankara: İmaj Yayıncılık. google scholar
51. Worldbank data bank (2021, 15, Şubat) World Development Indicators https://databank. worldbank.org/source/world-development-indicators/preview/on# google scholar
52. Yorgun, S. & Delen, M. & Bektaş, H. (2018). 1963-1994 yılları arasında Türkiye’de gerçekleşen grevleri etkileyen faktörlere ilişkin ekonometrik bir model önerisi. Çalışma ve Toplum. 4, 1903-1920. google scholar
53. Zaim, S. (1997). Çalışma ekonomisi. (10.bs). İstanbul: Filiz Kitabevi. google scholar