SAĞLIK HİZMETLERİ VE KURUMSAL ETKİNLİK ANALİZİ: SOSYAL GÜVENLİK REFORMU EKSENİNDE BİR DEĞERLENDİRME

Öz

Hazırlanan bu çalışmada öncelikle temel sağlık göstergeleri ekseninde Türkiye'deki sağlık hizmetlerinin dünya ile karşılaştırmalı olarak konumu analiz edilmektedir. Elde edilen sonuç, Türkiye'deki sağlık göstergelerinin pek de iç açıcı olmadığı yönündedir. Daha sonraki aşamalarda sağlık sisteminin önemli bir parçası olan ilaç harcamalarının yüksek düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Türkiye'de etkin bir sağlık hizmeti verilememesinin en önemli nedeni, sağlık hizmetlerinin finansman kaynağı olan sosyal güvenlik sistemlerinin önemli düzeyde finansman açıklarıyla karşı karşıya kalmasıdır. Bu sorunu çözmenin yolu, mevcut sistemi reforme etmekten geçmektedir. Bu çerçevede, yasallaşma süreci devam eden Yeni Sosyal Koruma Sisteminin, özellikle sağlıkta koruyucu sağlık hizmetlerini önemser bir yaklaşımı benimsediği görülmektedir. Ayrıca bu yasa, bütün bireyleri sağlık sigortası kapsamına alacak bir düzenleme getirerek sağlıklı bir yaşamın bireyin temel hakkı olduğu prensibi ile başarılı bir sosyal güvenliğin özerk bir sigorta sistemiyle sürdürülebileceğini bağdaştırmayı amaçlamıştır. Bu dönüşümle birlikte daha etkin bir finansman sistemine ve daha kaliteli bir sağlık hizmeti sunumuna ulaşılacağı düşünülmektedir. Araştırmada, halen sunulmakta olan ikinci basamak sağlık hizmetlerinin etkinlikleri bir alan araştırmasıyla tespit edilmiş ve yeni yasal düzenlemenin toplumsal beklentileri araştırılmıştır. Yeni yasal düzenlemenin bazı sorunları üretme riski içerdiği gözlenmiştir. Yeni düzenlemelerin kayıtdışı istihdamı daha da arttıracağı, gerçekleştirilecek düzenlemelerin Türkiye'nin kültürel ve kurumsal yapısına uygulanabilirliğinin oldukça sıkıntılı olacağı, kamusal sağlık sigorta yükümlülüğünün artması ile sosyal güvenlik sisteminin mali yükünün daha da artacağı önemli endişe alanları olarak görülmektedir.

Kaynakça

1. Barry, N.P.(1989), Yeni Saù, Çev. Cevdet Aykan, Tisamat Yay×nlar×, Ankara.
2. Belek, ú. (2005), “Genel SaùO×k Sigortas×-Halka Karü× Global Sermaye Sald×U×V× Sorunu”, http://www.ses.org.tr/bilgi/5.htm/ 27.03.2005.
3. Bilen, M.(2002), “Piyasa Ekonomisinde Devletin DeùLüen Rolü: Refah Devleti Ekseninde Bir Analiz”, Yay×nlanmam×ü Doktora Tezi, ú. Ü. SBE.
4. Coller, D. and Messick, R.E. (2000), “Prerequisties Versus Diffusion: Testing Alternative Explanations of Social Security Adoption”, The Foundations of the Welfare State, Vol. III, Ed. by. Robert E. Goodin and Deborah Mitchell, Edward Elgar Published, pp. 142-158.
5. Çanakç×, ú.H. (2004), “SaùO×k Sigortas×nda Yeni Aç×O×mlar: Genel SaùO×k Sigortas×”, http://www.tisk.org.tr/isveren_sayfa.asp?yazi_id=869&id=51 / 27.03.2005.
6. ÇSGB, (2005), “Genel SaùO×k Sigortas× Kanun Tasar×V×”. http://www.calisma.gov.tr/sgk/gss_tasarisi.pdf / 27.03.2005.
7. ÇSGB, (2004), “Sosyal Güvenlik Sisteminde Reform Önerisi (Taslak Metin)”, www.calisma.gov.tr/projeler/sos_guv_oneri.pdf / 27.03.2005.
8. ÇSGB, (2005), “Sosyal Sigortalar ve Genel SaùO×k Sigortas× Kanunu Tasar×V×” http://www.calisma.gov.tr/sgk/basbakanlik.pdf / 27.03.2005.

9. Demir, M. (2004), “Genel SaùO×k Sigortas× ve Özel Sektörün Rolü” http://www.tisk.org.tr/isveren_sayfa.asp?yazi_id=874&id=51 / 27.03.2005.
10. Dilik, S. (1992), Sosyal Güvenlik, Ankara Üniversitesi Bas×mevi, Ankara.
11. Dilik, S. (Tarihsiz), “Sosyal Güvenlik ve Sosyal Hizmetler Aras×ndaki úliükiler”, Ankara Üniversitesi S. B. F. Dergisi, C. XXXV, Ankara.
12. DPT, (2004), úllerin ve Bölgelerin Sosyo-Ekonomik Geliümiülik S×ralamas× AraüW×rmas× 2003, DPT Yay×nlar× No: 2671, Ankara.
13. Ergenekon, Ç. (2001), “Emekliliùin Finansman×: Global Uygulamalar Iü×ù×nda Türkiye úçin Bir Özel Emeklilik Modeli Önerisi”, ústanbul.
14. Günter, E. (2005), “T.C. Emekli Sand×ù×”, Sosyal Güvenlik Kurumlar×Q×n Kaynak Sorunlar× ve Çözüm Önerileri Sempozyumu, Maliye Hesap Uzmanlar× Vakf× Yay×nlar×, Yay×n no:18,
15. http://www.huzv.org/ekhaber/www.huzv.org/download/yayinlar/18.zip/ 12.04.2005.
16. Kapar, R. (2004), “Dünya Bankas× ve Sosyal Güvenlik Sistemine úliükin Yeni Hedefler”, Sendikal Notlar, Say×:23, Petrol úü Sendikas× Yay×nlar×, ss.54-79.
17. .×O×çdaroùlu, K. (2005), “T.C. Emekli Sand×ù×”, Sosyal Güvenlik Kurumlar×Q×n Kaynak Sorunlar× ve Çözüm Önerileri Sempozyumu, Maliye Hesap Uzmanlar× Vakf× Yay×nlar×, Yay×n no:18, http://www.huzv.org/ekhaber/www.huzv.org/download/yayinlar/18.zip/ 12.04.2005.
18. Kurtulmuü, S. (1998), “SaùO×k Ekonomisinin Adalet ve Etkinlik Prensipleri Çerçevesinde Hükümetlerin SaùO×k Hizmetlerindeki Rolü”, Prof. Dr. Metin KUTAL’a Armaùan, TÜHúS Yay×nlar×, ss. 685-703.
19. Özyer, M.A. (2005), “T.C. Emekli Sand×ù×”, Sosyal Güvenlik Kurumlar×Q×n Kaynak Sorunlar× ve Çözüm Önerileri Sempozyumu, Maliye Hesap Uzmanlar× Vakf× Yay×nlar×, Yay×n no:18, http://www.huzv.org/ekhaber/www.huzv.org/download/yayinlar/18.zip/ 12.04.2005
20. Sar×, P. (2005), “T.C. Emekli Sand×ù×”, Sosyal Güvenlik Kurumlar×Q×n Kaynak Sorunlar× ve Çözüm Önerileri Sempozyumu, Maliye Hesap Uzmanlar× Vakf× Yay×nlar×, Yay×n no:18, http://www.huzv.org/ekhaber/www.huzv.org/download/yayinlar/18.zip/ 12.04.2005.
21. Talas, C. (tarihsiz), Sosyal Ekonomi, S Yay×Q×, Ankara.
22. Teksöz, T. A. (2005), “Sosyal Güvenlik Reformu”, Sosyal Güvenlik Kurumlar×Q×n Kaynak Sorunlar× ve Çözüm Önerileri Sempozyumu, Maliye Hesap Uzmanlar× Vakf× Yay×nlar×,Yay×n no:18,
23. Top, M. Ve Tarcan M. (2004), “Türkiye úlaç Ekonomisi ve úlaç Harcamalar×: 1998-2003 Dönemi Deùerlendirmesi”, Liberal Düüünce Dergisi, Say×:35, ss. 177-200.
24. Topak, O. (2004), “Taslak Metine úliükin Eleütiriler: Sosyal Güvenlik Sisteminde Reform Önerisi”, Sendikal Notlar, Say×:23, Petrol úü Sendikas× Yay×nlar×, ss.28-53.
25. Tozan, C. (2005), “T.C. Emekli Sand×ù×”, Sosyal Güvenlik Kurumlar×Q×n Kaynak Sorunlar× ve Çözüm Önerileri Sempozyumu, Maliye Hesap Uzmanlar× Vakf× Yay×nlar×, Yay×n no:18, http://www.huzv.org/ekhaber/www.huzv.org/download/yayinlar/18.zip/ 12.04.2005.
26. Tuncay, A. C. (1994), Sosyal Güvenlik Hukuku Dersleri, 6. Bask×., ústanbul.
27. TTB, www1.: “SaùO×kta Dönüüüm Fos Ç×kt×”, http://www.ttb.org.tr/BASIN/new/index.htm/ 30. 08. 2005.
28. TTB, www2.: “Mecburi Hizmet Çözüm Deùil”, http://www.ttb.org.tr/BASIN/new/index.htm/30. 08. 2005.
29. 8ùur, S. (2004), Sosyal Güvenlik Sistemlerinde Özel Emeklilik Programlar×Q×n Yeri ve Geliüimi, Türkiye úüveren Sendikalar× Konfederasyonu Yay×n no:244. http://www.tisk.org.tr/yayinlar.asp?sbj=ana&ana_id=54 / 27.03.2005.
30. UNDP (2005), Human Development Report 2004, New York
31. WHO (2005), The World Health Report 2004, Changling History”; Geneva.
32. http://www.oecd.org/dataoecd/13/9/31963517.xls/14.05.2005
33. http://data.euro.who.int/hfadb/25.03.2005.
34. http://ekutup.dpt.gov.tr/ekonomi/gosterge/tr/1950-03/esg.htm / 27.03.2005.
35. http://ekutup.dpt.gov.tr/ekonomi/gosterge/tr/25.03.2005
36. http://ekutup.dpt.gov.tr/sosyalgu/oik604.pdf/ 27.03.2005.
37. http://www.bagkur.gov.tr/finansman/zaman.html/ 27.03.2005.
38. http://www.bumko.gov.tr/istatistik/sosyalg.htm/ 27.03.2005.
39. http://www.calisma.gov.tr/15.04.2005.
40. http://www.emekli.gov.tr/saglik_mali_istatistik.html/25.03.2005.
41. http://www.muhasebat.gov.tr/docs/T3-2-5.xls/ 27.03.2005.
42. http://www.ssk.gov.tr/sskBilgiBankasi/9999/0/20050328_100726.xls/ 27.03.2005.
43. www1:. http://www.muhasebat.gov.tr/docs/T3-2-5.xls/25.03.2005.
44. www2: http://ekutup.dpt.gov.tr/ekonomi/gosterge/tr/1950-03/esg.htm/25.03.2005.