Turkish-Islamic Ceramics of The Nigde/Tyana (Kemerhisar) Excavations

Öz

The ancient city of Tyana, located in Kemerhisar town of Bor district of Niğde province, It is one of the most important settlements of the Middle Ages. After the Battle of Manzikert in 1071, Turkish and Islamic culture began to spread in Anatolia. In the 13th century, the Seljuks dominated the Niğde region, where Tyana was also located. Although the region lost its importance due to political turmoil for a while during the Danişmets period, its brightest time was during the Anatolian Seljuks period. The activities of the Seljuks in the region and its location near the trade routes contributed greatly to its development in this period. Ceramics that provide important information about daily life, socio-economic structure and trade are also frequently encountered in the Tyana excavation. This study will examine the medieval ceramics found in the excavations in the Tyana region, a large number of which were made with monochromatic glaze, sgraffito, champleve, painted sgraffito and underglaze painting techniques. The ceramics, extensively examined according to their paste, form, and decoration and composition characteristics, provide important information about the settlement in the region during and after the Anatolian Seljuk period. The similarity of the ceramics dated between the 13th and 15th centuries, especially with Komana, which is one of the layered excavations in Anatolia, is very important. Determining the ceramic production in the Anatolian Seljuk period and the following periods will contribute significantly to the understanding of the socio-economic structures in these period.

Anahtar Kelimeler

• Tyana
• Kilisehisar
• Anatolia Seljuks
• Beyliks
• Pottery

Niğde/Tyana (Kemerhisar) Kazısı Türk-İslam Dönemi Seramikleri

Öz

Niğde ilinin Bor ilçesine bağlı Kemerhisar beldesinde bulunan Tyana Antik kenti Ortaçağ’ın önemli yerleşim yerlerinden birisini oluşturmaktadır. 1071 Malazgirt Savaşı sonrasında Anadolu’da Türk-İslam kültürü yayılmaya başlamıştır. Bu tarihte Tyana’nın da yer aldığı Niğde bölgesine Selçuklular hakim olmuştur. Bölge, Danişmetler döneminde bir süre siyasi karışıklıklar sebebiyle önemini yitirmekle birlikte Anadolu Selçukluları döneminde en parlak devrini yaşamıştır. Selçukluların bölgedeki imar faaliyetleri ve ticaret yolları üzerindeki konumu bu dönemdeki gelişimine büyük katkı sağlamıştır. Günlük yaşam, sosyo-ekonomik yapı ve ticaret hakkında önemli bilgiler sunan seramiklerle Tyana kazısında da sıklıkla karşılaşılmaktadır. Çalışmamızda Tyana bölgesinde yapılan kazı çalışmalarında ele geçirilen Ortaçağ seramikleri incelenmiştir. Tek renk sırlı, kazıma, oyma, astar boyama ve sıraltı boyama teknikli çok sayıda sırlı seramik bulunmuştur. Hamur, form bezeme ve kompozisyon özelliklerine göre kapsamlı şekilde incelenen seramikler bölgedeki Anadolu Selçuklu dönemi ve sonrasındaki yerleşim hakkında önemli bilgiler vermektedir. 13.yüzyıl ile 15.yüzyıl arasına tarihlendirilen seramiklerin özellikle Anadolu’da yapılan tabakalı kazılardan olan Komana ile benzerliği oldukça önemlidir. Anadolu Selçuklu dönemi ve devamındaki seramik üretiminin tespit edilmesi Selçuklu ve Beylikler dönemi sosyo-ekonomik yapısının anlaşılmasına önemli ölçüde katkı sağlayacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Tyana
• Kilisehisar
• Anadolu Selçuklu
• Beylikler
• Seramik

Kaynakça

1. Acara Eser, Meryem “Divriği Kale Kazısı Sırlı Seramik Buluntuları: İlk Sonuçlar ve Yerel Üretim İzleri”, Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 37/1, (2020): 136-153. google scholar
2. Acun, Hakkı, “Yozgat Müzesi’ndeki Selçuklu Kaseleri”, 9. Milletlerarası Türk Sanatları Kongresi içinde 1-12, I, (Ayrıbasım), C.I, Ankara, 1995. google scholar
3. Akdağ, Mustafa Türkiye’nin İktisadi ve İçtimai Tarihi (1243-1453), C.I, İstanbul, 1979. google scholar
4. Akşit, Ahmet “Niğde’nin Selçuklular Devrindeki Nüfusuna Dair”, Tarih Araştırmaları Dergisi, 23/36, (2004): 1-5. google scholar
5. Akşit, Ahmet “Selçuklular Devrinde Niğde’nin Fiziki Yapısı”, Niğde Tarihi Üzerine ed. Musa Şaşmaz içinde 25-32, İstanbul, 2005. google scholar
6. Akyol, Ali Akın ve Aydoğan İşler, Nesrin, “Archaeometric Analyses on the Glazed Ware from the Excavation Season 2017 at Tyana”, Cappadocia and Cappadocians in the Hellenistic, Roman and Early Byzantine Periods ed. Ergün Laflı in 138, İzmir, 2020. google scholar
7. Altınsapan, Mehmet Erol ve Palalı, Meydan Osmanlı Beyliğinin Kurulduğu Yer Eskişehir Karacahisar Kalesi Kazı Buluntuları (2011-2014), İstanbul, 2018. google scholar
8. Bakırer, Ömür “The Medieval Pottery and Baked Clay Objects”, Korucutepe 3 içinde ed. M. N. Van Loon 189-249, Netherlands, 1980. google scholar

9. Baş, Ali ve Dursun, Şükrü “Keykubadiye Sarayı Kazısı 2015 Yılı Seramik Buluntuları”, Akdeniz Sanat Dergisi, 13, (2019): 57-77. google scholar
10. Baykara, Tuncer. Türkiye Selçukluları Devrinde Konya, Konya, 1998. google scholar
11. Bedirhan, Yaşar “Türkiye Selçukluları Devrinde Anadolu’nun Ticaret Şehirleri”, Tarih Okulu Dergisi (TOD), 8/XXIV, (2015): 25-50. google scholar
12. Bedirhan, Yaşar “Türkiye Selçukluları Devrinde Konya’nın İktisadi ve Ticari Yapısı”, Türk İslam Medeniyeti Akademik Araştırmalar Dergisi, 14/28, (2019): 295-306. google scholar
13. Blackman, M. James And Redford, Scott “Neutron Activation Analysis of Medieval Ceramics from Kinet, Turkey, especially Port Saint Symeon Ware”, Ancient Near Eastern Studies, XLII, (2005): 83-186. google scholar
14. Bulut, Lale “Samsat Kazısı Buluntuları”, Anadolu’da Türk Devri Çini ve Seramik Sanatı içinde 173-197, Ankara, 2007. google scholar
15. Bulut, Lale. “Samsat İslami Devir Sırsız ve Tek Renk Sırlı Seramikleri.”, Doktora Tezi, Ege Üniversitesi, 1991. google scholar
16. Ciocıltan, Virgil The Mongols and the Black Sea Trade in Thirteenth and Fourteenth Centuries, Leiden-Boston, 2012. google scholar
17. Coşkun, Yaşar “Hitit Çivi Yazılı Belgelerin Işığı Altında İlk Çağda Tuvanuva”, Belleten, LIII/207-208, (1989): 477-485. google scholar
18. Çeken, Muharrem. “Hasankeyf (1991, 2001-2003 Yılı) Kazı Buluntusu Fırın ve Atölyeleri ile Seramik Malzemeleri”, Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi, 2005. google scholar
19. Çoruhlu, Yaşar, Türk Mitolojisinin Anahatları, İstanbul, 2002. google scholar
20. Çorum, Bengi, “1974 Yılında Bursa Müzesi Tarafından Müsadere Edilen İznik Keramikleri”, Sanat Tarihi Yıllığı, 6, (1976): 279-294. google scholar
21. Demirci, İnan, “2004-2005 Yılları Arasında İznik Roma Tiyatrosunda Ortaya Çıkarılan Erken Osmanlı Dönemi Milet İşi Seramikleri.” Yüksek Lisans Tezi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, 2006. google scholar
22. Demirsar Arlı, Belgin, İznik Çini Fırınları Kazısında Ele Geçen Milet İşi Olarak Tanınan Teknikteki Seramiklerin Değerlendirilmesi, XV. Ortaçağ ve Türk Dönemi Kazıları ve Sanat Tarihi Araştırmaları Sempozyumu içinde 85-92 (19-21 Ekim 2011, Eskişehir), C.II., Eskişehir, 2012. google scholar
23. Doğan, Hamdi, “Seyahatnamelere Göre Niğde”, Niğde Tarihi Üzerine (Ed. Musa Şaşmaz), İstanbul, (2005): 145-179. google scholar
24. Doğanay, Osman - Eraslan, Hakan “Tyana (Kemerhisar) Kazıları Yeniden Başlarken: 2016 Yılı Çalışmaları”, 39. Kazı Sonuçları Toplantısı içinde 305-316 (22-26 Mayıs 2017, Bursa), C.1, Bursa, 2018. google scholar
25. Doğanay, Osman - İşler, Bülent, “Geç Antik Çağdan Günümüze Tyana (Kemerhisar)”, Akdeniz Sanat Dergisi, 13, (2019): 639-648. google scholar
26. Doğanay, Osman., İşler, Bülent ve Aydoğan İşler, Nesrin, “Tyana 2018 Yılı Kazıları”, 41. Kazı Sonuçları Toplantısı içinde 613-622 (17-21 Haziran 2019, Diyarbakır), C.3, Ankara, 2020. google scholar
27. Doğanay, Osman., İşler, Bülent, Körsulu, Hatice ve Aydoğan İşler, Nesrin, “Tyana Kazısı 2017 Yılı Çalışmaları”, 40. Kazı Sonuçları Toplantısı içinde 185-206 (07-11 Mayıs 2018, Çanakkale), C.3, Ankara, 2019. google scholar
28. Doğer, Lale - Armağan, Eda, “Amorium, Yukarı Şehir İç Sur Alanı Kazısından Geç Ortaçağ Sırlı Seramikleri Üzerine İlk Gözlemler”, Art-Sanat, 14, (2020): 71-110. google scholar
29. Doğer, Lale, İzmir Arkeoloji Müzesi Örnekleriyle Kazıma Dekorlu Ege-Bizans Seramikleri, İzmir: Ege Üniversitesi, 2012. google scholar
30. Dönmez, Aylin, “Bursa Türk İslam Eserleri Müzesi Koleksiyonundaki Seramikler.” Yüksek Lisans Tezi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, 2010. google scholar
31. Duran, Özlem, Çinili Köşk Koleksiyonu’nda Figürlü Seramikler, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, İstanbul, 2007. google scholar
32. Erpek, Can, “Geç Antik Dönem’de Kapadokya’da Kentler”, Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 10/2, (2020): 642-657. google scholar
33. Ertuğrul, Ali, “Anadolu Selçukluları Devrinde Yazılan Bir Kaynak: Niğdeli Kadı Ahmed’in El-Veledü’ş-Şefîk Ve’l-Hâfidü’l-Halîk’ı.” Doktora Tezi. Dokuz Eylül Üniversitesi I, 2009. google scholar
34. French, David, Roman Roads and Milestones of Asia Minor, Ankara, 1981. google scholar
35. Gabriel, Albert, Niğde Türk Anıtları Çeviren Ahmed Akif Tütenk), Ankara, 1962. google scholar
36. Gök Gürhan, Sevinç “Beylikler Dönemi’ne Ait Sgraffito Teknikli ve Tek Renk Sırlı Kaplar (Manisa Gülgün Hatun Hamamı Buluntuları)”, Sanat Tarihi Dergisi, XVII/2, (2008): 59-83. google scholar
37. Gök Gürhan, Sevinç, “1995-2009 Yılları Arasında Beçin Kazısı’nda Ortaya Çıkarılan Seramiklerin Değerlendirilmesi”, Sanat Tarihi Dergisi, XVIII/2, (2009)45-70. google scholar
38. Gök Gürhan, Sevinç, “2007 ve 2008 Yıllarında Balat İlyas Bey Külliyesi’nde Yapılan Kazı ve Temizlik Çalışmalarında Ortaya Çıkarılan Seramikler”, Balat İlyas Bey Külliyesi: Tarih, Mimari, Restorasyon ed. M. Baha Tanman, Leyla Kayhan Elbirlik içinde 301-332, İstanbul, 2011. google scholar
39. Gök Gürhan, Sevinç, “Akşehir Kurtarma Kazısı Seramikleri”, Anadolu’da Türk Devri Çini ve Seramik Sanatı ed. Gönül Öney, Zehra Çobanlı içinde157- 169, İstanbul, 2007. google scholar
40. Gök Gürhan, Sevinç, “Akşehir Taş Medrese Müzesi’ndeki Türk Dönemi Seramikleri (2000-2001 Anıt Meydan’da Yapılan Kurtarma Kazısı Seramikleri).” Doktora Tezi, Ege Üniversitesi, 2007. google scholar
41. İnanan, Filiz, “Sinop Balatlar Kilisesi Kazısı Sırlı Bizans Seramik Buluntularının Ön Değerlendirmesi”, TÜBA-AR, (15), (2012): 147-160. google scholar
42. İnanan, Filiz, “Zeuksippus Tipi Seramikler ve Kuşadası, Kadıkalesi/Anaia Örnekleri”, Bizanslı Ustalar-Latin Patronlar ed. Zeynep Mercangöz içinde 59-76, İstanbul, 2013. google scholar
43. Karamağaralı, Beyhan - Yazar, Turgay, “Ani Kazısı Buluntuları”, Anadolu’da Türk Devri Çini ve Seramik Sanatı içinde 123-131, Ankara, 2007. google scholar
44. Karamağaralı, Beyhan, “Ahlat Seramik Ekolü”, İslam İlimleri Enstitüsü Dergisi, c.V, (1982): 391-462. google scholar
45. Karasu, Yunus Emre, “Komana Anadolu Selçuklu Çağı Seramikleri.” Doktora Tezi, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, 2020. google scholar
46. Karasu, Yunus Emre, “Komana Örneği Üzerinden Anadolu Selçuklu Dönemi Kırım Seramik Ticareti ve Usta Göç Hareketliliği”, Karadeniz Araştırmaları Dergisi, XVIII/71, (2021): 717-733. google scholar
47. Kayaoğlu, İsmet, “Selçuklular Döneminde Konya’da Ticari Hayata Dair Bir Bakış”, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1, (1992): 107-115. google scholar
48. Koca, Salim, Selçuklu Devri Türk Tarihinin Temel Meseleleri, Ankara, 2011. google scholar
49. Korkmaz, Mustafa, “XVI. Yüzyılda Kilisehisar: Bizans Şehrinden Osmanlı Köyüne”, Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7/11, (2004): 97-134. google scholar Kramarovsky, Mark, “The “Sky of Wine” of Abu Nuwas and Three Glazed Bowls from the Golden Horde, Crimea”, Muqarnas, Essays in Honor of J. M. Rogers, Vol. 21, (2004): 231-238. google scholar
50. Kuban, Doğan, Selçuklu Çağında Anadolu Sanatı, İstanbul, 2008. google scholar
51. McNicoll, Anthony, Taşkun Kale Keban Rescue Excavations Eastern Anatolia, Ankara, 1983. google scholar
52. Mitchell, Stephen, Aşvan Kale: Keban Rescue Excavations, Eastern Anatolia I. The Helenistic, Roman and Islamic Sites, England: Oxford, 1980. google scholar
53. Naza Dönmez, E. Emine, Amasya Harşena Kalesi ve Kızlar Sarayı Türk Dönemi Seramikleri, İstanbul, 2021. google scholar
54. Oflaz, Mustafa, “Niğde”, TDV İslam Ansiklopedisi, c.33, (2007): 92-95. google scholar
55. Ostrogorsky, Georg, Bizans Devleti Tarihi Çeviren Fikret Işıltan, Ankara, 2011. google scholar
56. Öcal, Tülay “Antik Tyana Şehrinden Günümüz Kemerhisar’a Kadar Olan Yerleşmenin Tarihsel Süreci”, Marmara Coğrafya Dergisi, 22, (2010): 388-408. google scholar
57. Özal, Hatice Çağlar, Mersin Yumuktepe Höyüğü XIII.yüzyıla Tarihlendirilen I ve Ia Yapı Katı Sırlı Seramikleri (1993-1999), Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul, 2004. google scholar
58. Özkarcı, Mehmet, Niğde’de Türk Mimarisi, Ankara, 2001. google scholar
59. Özkul Fındık, Nurşen, “Ortaçağ Sivas’ında Sırlı Seramik”, Anadolu ve Çevresinde Ortaçağ 5 içinde 185-220, Ankara, 2011. google scholar
60. Özkul Fındık, Nurşen, Hasankeyf Seramikleri (2004-2006), Ankara, 2008. google scholar
61. Özkul Fındık, Nurşen, İznik Roma Tiyatrosu Kazı Buluntuları (1980-1995) Arasındaki Osmanlı Seramikleri, Ankara, 2001. google scholar
62. Öztaşkın, Muradiye, “Eskişehir Karacahisar Kalesi Ortaçağ Seramiklerinden Bir Grup: Yeşil ve Erguvan Lekeli Seramikler”, XIII. Ortaçağ ve Türk Dönemi Kazıları ve Sanat Tarihi Araştırmaları Sempozyumu içinde 525-535 (14-16 Ekim 2009, Denizli), 2010. google scholar
63. Paker, Mükerrem, “Anadolu Beylikler Devri Keramik Sanatı”, Sanat Tarihi Yıllığı, 1, (1965):155-182. google scholar
64. Polat, Turgay, “Erzincan Müzesi’nde Sergilenen Sgrafitto ve Tek Renk Sırlı Ortaçağ Seramiklerinin Buluntu Yeri ve Köken Problemi Üzerine Bir Değerlendirme”, Akdeniz Sanat Dergisi, 13/23, (2019), 817-834. google scholar
65. Polat, Turgay, “Milet İşi Seramiklerde Form Tipolojisi Üzerine Bir Deneme”, Sanat Tarihi Dergisi, XXV/2, (2016): 213-247. google scholar
66. Polat, Turgay, Adıyaman Müzesi’nde Bulunan Samsat Sırlı Seramikleri, Konya, 2020. google scholar
67. Ramsay, William Mitchell, Anadolu’nun Tarihi Coğrafyası Çeviren Mihri Pektaş, İstanbul, 1960. google scholar
68. Redford, Scott, “Medieval Ceramics from Samsat, Turkey”, Archeologie Islamique, 5, (1995): 55-80. google scholar
69. Redford, Scott, “Portable Palaces: On the Circulation of Objects and Ideas about Architecture in Medieval Anatolia and Mesopotamia”, Medieval Encounters, 18, (2012): 382-412. google scholar
70. Rosada, Guido And Maria Teresa Lachın, “Excavations 2007 at Tyana”, 30. Kazı Sonuçları Toplantısı içinde 1-16 (26-30 Mayıs 2008, Ankara), C.3, Ankara, 2009. google scholar
71. Rosada, Guido And Maria Teresa Lachin, “Excavations at Tyana/Kemerhisar 2009”, 32. Kazı Sonuçları Toplantısı içinde 196-215 (24-28 Mayıs 2010, İstanbul), C.3, Ankara, 2011. google scholar
72. Rosada, Guido and Maria Teresa Lachin, “Excavations at Tyana/Kemerhisar, 2010 Archbishop Patrikios’s Church”, 33. Kazı Sonuçları Toplantısı içinde 77-96 (23-28 Mayıs 2011, Malatya), C.3, Ankara, 2012. google scholar
73. Rosada, Guido And Maria Teresa Lachin, “Tyana-Kemerhisar (Bor-Niğde) 2013 Yılı Kazısı Raporu”, 36. Kazı Sonuçları Toplantısı içinde 359-372 (02-06 Haziran 2014, Gaziantep), C.2, Ankara, 2015. google scholar
74. Rosada, Guido, “2004 Yılı Kemerhisar/Tyana Kazısı”, 27. Kazı Sonuçları Toplantısı içinde 435-444 (30 Mayıs-3 Haziran 2005, Antalya), C.1, Ankara, 2006. google scholar
75. Rosada, Guido, “Tyana Archaeological Excavations 2002”, 25. Kazı Sonuçları Toplantısı içinde 267-278 (2631 Mayıs 2003, Ankara), C.2, Ankara, 2004. google scholar
76. Rosada, Guido, “Tyana/Kemerhisar: GLI Scavı 2005”, 28. Kazı Sonuçları Toplantısı içinde 513-528 (29 Mayıs-2 Haziran 2006, Çanakkale), C.2, Ankara, 2007. google scholar
77. Rosada, Guido, “Tyana-Kemerhisar Archaeological Excavations 2003”, 26. Kazı Sonuçları Toplantısı içinde 157-166 (24-28 Mayıs 2004, Konya), C.2, Ankara, 2005. google scholar
78. Rosada, Guido, Maria Teresa Lachin, And Mondin, Cristina, “Tyana/Kemerhisar, Excavations 2008”, 31. Kazı Sonuçları Toplantısı içinde 269-288 (25-29 Mayıs 2009, Denizli), C.3, Ankara, 2010. google scholar Sevin, Veli - Arslan Sevin, Necla - Kalsen, Haydar, Harput: Kale Mahallesinde Osmanlı Yaşamı, İstanbul, 2011. google scholar
79. Strabon, Antik Anadolu Coğrafyası (Geographika: XII-XIII-XIV) (Çev. Adnan Pekman), İstanbul, 2000. google scholar
80. Şaman, Doğan, Nermin, “Niğde’deki Türk Dönemi (13-15.Yüzyıl) Yapılarında Taç Kapı-Mihrap Tasarını ve Bezeme İlişkisi”, Edebiyat Fakültesi Dergisi, 30/1, (2013): 115-140. google scholar
81. Tatlı, Elif ve Aytaç, İsmail, “Malatya Battalgazi Evi Kazısı Sgrafitto Teknikli Bir Grup Seramiğin Değerlendirilmesi”, Social Sciences (NWSASOS), 13/1, (2018): 1-27. google scholar
82. Texier, Charles, Küçük Asya: Coğrafyası, Tarihi ve Arkeolojisi Çeviren Ali Suat, Ankara, 2002. google scholar
83. Topal, Nevzat, “15.Yüzyılda Niğde Şehrinde İskan ve Mahalleler”, MCBÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 15/1, (2017): 691-712. google scholar
84. Topal, Nevzat, “Karaman Eyaleti Vakıf Defterlerinde Niğde Vakıfları (H. 881/M.1476)”, Zeitschrift für die Welt der Türken, 4/2, (2012): 123-143. google scholar
85. Topal, Nevzat, “Karaman Eyaleti Vakıf Defterlerine Göre Bor (1483, 1500)”, Milli Kültür Araştırmaları Dergisi, 1/2, (2017): 24-34. google scholar
86. Topal, Nevzat, “Tyana ve Çevresine Yapılan Arap Akınları”, Niğde Tarihi Üzerine ed. Musa Şaşmaz içinde 17-23, İstanbul, 2005. google scholar
87. Turan, Osman, “Selçuk Kervansarayları”, Belleten, X/39, (1946): 471-496. google scholar
88. Turan, Refik - Kırpık, Güray, “Selçuklu Dönemi Türklerde Sosyal ve Ekonomik Hayat”, Anadolu Selçuklu Dönemi Kervansarayları ed. Hakkı Acun içinde 19-47, Ankara, 2007. google scholar
89. Türe, Sevcan, “Ayasuluk Kalesi Doğu Kapısı Çevresindeki 2000-2002 Kurtarma Kazılarından Ele Geçen Seramikler.” Yüksek Lisans Tezi, Trakya Üniversitesi, 2014. google scholar
90. Uçar, Hasan ve Uçar, Ayşegül, “Tire Kutu Han Kazısı Beylikler ve Osmanlı Dönemi Seramikleri”, Sanat Tarihi Dergisi, XXVII/1, (2018): 1-33. google scholar
91. Ünlüler, Yakup, “Tyana Antik Kenti’nde Sondaj Kazısı Çalışmaları”, Tyana: Kazı ve Araştırmalar ed. Osman Doğanay içinde 49-61, İstanbul, 2019. google scholar
92. Waksman, Sylvie Yona, Teslenko, Iryna and Zelenko, Sergey, “Glazed Wares as Main Cargoes and Personal Belongings in the Novy Svet Shipwreck (13th C. AD, Crimea): A Diversity Of Origins İnvestigated By Chemical Analysis”, Actas del VIII Congreso International de CerâmicaMedieval in 851-856, C.II, 2009. google scholar
93. Yılmaz, Gülgün, “Ayasuluk Kalesi ve St. Jean Anıtı Kazılarında Bulunan Seramikler”, XVI. Ortaçağ-Türk Dönemi Kazıları ve Sanat Tarihi Araştırmaları Sempozyumu Bildirileri içinde 863-871, (18-20 Ekim 2012), C.2, Sivas, 2014. google scholar
94. Yılmaz, Gülgün, “Edirne Zindanaltı Kurtarma Kazılarında Bulunan Erken Osmanlı Seramikleri-I”, Türk Arkeoloji ve Etnoğrafya Dergisi, 9, (2009): 25-42. google scholar
95. Yılmaz, Gülgün, “St. Jean (Aziz Yuhanna) Kilisesi Atrium Kazılarında Bulunan Seramik Eserler”, Mustafa Büyükkolancı’ya Armağan içinde 767-779, İstanbul, 2015. google scholar
96. Zanon, Michela, “Tyana/Kemerhisar (Niğde): Glass bracelets of the Byzantine and Islamic Period”, Anatolia Antiqua, 21, (2013): 181-197. google scholar
97. Бочаров Сергей Г., “Генуэзский замок Калиера”, Генуэзская Газария и Золотая Орда, Казань-СимферопольКишинев, (2015): 47-97. google scholar
98. Зеленко, С., Тимошенко, М., “торговые отношения между анатолийским регионом и Таврикой в XIII– XIV веках”, подводная археология, 6, (2011): 96-99. google scholar
99. Крамаровский, М. Г., “Византийсуая и Сельджукская Керамика Сграфитто с Темой Вина и Веселья Конца 12-го-Первой Половины 14 в.”, Античная Древность в Средние Века, (2000): 233-250. google scholar Тесленко, Ірина Б., “виробництво полив’яного посуду в криму за часів улуг улусу”, археологія і давня історія України, 4/29, (2018): 7-83. google scholar
100. Тесленко, Ірина Б., “керамика фуны «золотоордынского времени- (анализ материалов из комплексов, предшествовавших строительству феодоритской крепости)”, история и археология крыма, IV, Симферополь, (2016): 132-157. google scholar
101. Тесленко, Ірина Б., Керамика Крыма XV века, Киев, 2021. google scholar
102. Тесленко, Ірина Б., Лысенко, А. В., “дом ремесленника на посаде алуштинского городища (по материалам раскопок 2009 г.)”, История и археология Крыма, вып. 9, (2019): 198-228. google scholar
103. Юдин, Никита И., “поливная керамика производства юго-восточного крыма из раскопок царевского городища”, поволжская археология, (13), (2015): 214-226. google scholar