Modernist Soyut Sanatın Epistemolojik Sınırlarında Bir Soyutlama Örneği Olarak Hilma af Klint
Öz
Bu çalışma, modernist soyut sanat kuramının epistemolojik sınırlarının Hilma af Klint'in (1862–1944) sanat tarihi kanonu içindeki tartışmalı konumunu nasıl belirlediğini ve sanatçının spiritüel, metafizik ve botanik çıkışlı soyutlama anlayışının hangi bilgi biçimlerini ürettiğini incelemeyi amaçlamaktadır. Nitel araştırma desenine dayanan bu çalışmada birincil kaynak olarak Hilma af Klint Vakfı arşivi, sanatçının defterleri ile MoMA, Moderna Museet ve Guggenheim'ın kurumsal yayınları; ikincil kaynak olarak ise modernist sanat kuramına ilişkin temel metinler ve güncel akademik literatür kullanılmıştır. Amaçlı örnekleme yoluyla seçilen Doğa Çalışmaları, Çiçekler Yosunlar ve Likenler, Atom ve On En Büyük serilerinden belirli örnekler ikonografik çözümleme ve epistemolojik bağlamlandırma yöntemleriyle incelenmiştir. Araştırmanın bulguları, af Klint etrafındaki tartışmanın kronolojik bir öncüllük meselesinden önce modernist kanonun rasyonel, seküler ve özerk bilgi biçimlerini meşru, spiritüel ve kolektif olanı ise marjinal saymasından kaynaklandığını ortaya koymaktadır. Sanatçının pratiği, görünür ile görünmezi, bilimsel gözlemi ve spiritüel araştırmayı tek bir düzlemde buluşturan çok katmanlı bir bilgi üretme biçimi olarak tanımlanmaktadır. Bu pratik; iklim krizi, antroposen tartışmaları ve feminist epistemolojinin sanat üretiminde belirleyici hale geldiği günümüz bağlamında disiplinlerarası bir referans noktası olarak güncelliğini korumaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Almqvist, Kurt, ve Louise Belfrage, hazırlayanlar. Hilma af Klint: The Art of Seeing the Invisible. Stockholm: Axel and Margaret Ax:son Johnson Foundation, 2015. google scholar
- Almqvist, Kurt, ve Louise Belfrage, hazırlayanlar. Hilma af Klint: Seeing Is Believing. Stockholm: Bokförlaget Stolpe, 2020. google scholar
- Barr, Alfred H. Jr., Cubism and Abstract Art. New York: Museum of Modern Art, 1936. Erişim 15 Aralık 2025 https://www.moma.org/documents/moma_catalogue_2748_300086869.pdf. google scholar
- Barasch, Moshe, Modern Theories of Art 2: From Impressionism to Kandinsky. New York: New York University Press, 1998. google scholar
- Bashkoff, Tracey, "Temples for Painting." Hilma Af Klint: Paintings for the Future, hazırlayan Tracey Bashkoff içinde 17–30. New York: Guggenheim Museum Publications, 2018. google scholar
- Bauduin, Tessel M, "Modern Art Revisited: A Fascination for the Occult: Review of the exhibition L'Europe des esprits ou la fascination de l'occulte 1750–1950”. ALL-OVER Magazine für Kunst und Asthetik, 2017:2. Erişim 28 Ekim 2025 http://allover-magazin.com/?p=810. google scholar
- Besant, Annie, ve C. W. Leadbeater, Thought-Forms. Adyar, Madras, India: The Vasanta Press, 1901. google scholar
- Blavatsky, Helena Petrovna, The Secret Doctrine: The Synthesis of Science, Religion and Philosophy. Vol. 2, Anthropogenesis. London: The Theosophical Publishing House, 1888. google scholar
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Resim Tarihi, Sanat Tarihi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
31 Temmuz 2026
Gönderilme Tarihi
15 Ocak 2026
Kabul Tarihi
16 Mayıs 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Sayı: 35