Derleme

Tarımda Gübre Uygulamasının Tarihsel Süreci: Tarla Bitkileri Perspektifiyle Bir Değerlendirme

Cilt: 3 Sayı: 2 31 Aralık 2025
PDF İndir
EN TR

Tarımda Gübre Uygulamasının Tarihsel Süreci: Tarla Bitkileri Perspektifiyle Bir Değerlendirme

Öz

Bu derleme çalışması, tarımda gübre kullanımının tarihsel gelişimini tarla bitkileri üretimi bağlamında çok yönlü bir şekilde ele almakta; geleneksel uygulamalardan modern ve teknoloji temelli stratejilere uzanan dönüşüm sürecini kapsamlı biçimde incelemektedir. İlk çağlardan itibaren kullanılan hayvansal atıklar, bitki kalıntıları ve kül gibi doğal materyallerle şekillenen gübreleme anlayışı, 19. yüzyılda bilimsel temellere oturmuş, 20. yüzyılda ise sanayi tipi kimyasal gübrelerin yaygınlaşmasıyla üretim odaklı bir yapıya evrilmiştir. Özellikle Yeşil Devrim döneminde yüksek verimli çeşitlerin yaygınlaştırılmasıyla birlikte, yoğun girdi kullanımı tarla bitkileri verimliliğinde belirgin artışlar sağlamıştır. Ancak bu gelişmeler, beraberinde çevresel, ekonomik ve sosyal maliyetleri de getirmiştir. 1980 sonrası dönemde artan çevresel duyarlılıkla birlikte sürdürülebilir gübreleme uygulamaları, entegre besin yönetimi ve organik tarım yaklaşımları önem kazanmış; son yıllarda ise hassas tarım teknolojileri, biyoteknolojik gübreleme sistemleri ve döngüsel ekonomi ilkeleri gübreleme politikalarının yeniden şekillenmesinde etkili olmuştur. Türkiye özelinde ise tarihsel gelişim çizgisi dikkate alınarak mevcut durum değerlendirilmiş, uygulamalardaki dönüşüm eğilimleri analiz edilmiş ve sürdürülebilir tarım hedefleri doğrultusunda geleceğe yönelik önerilere yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Angelakis, A., Zaccaria, D., Krasilnikoff, J., Salgot, M., Bazza, M., Roccaro, P., Jiménez, B., Kumar, A., Wang, Y., Baba, A., Harrison, J., Garduno-Jimenez, A., & Fereres, E., 2020. Irrigation of World Agricultural Lands: Evolution through the Millennia. Water. https://doi.org/10.3390/w12051285 (Erişim tarihi: 30.04.2025).
  2. Çakmak, E. H. (2010). Agricultural policy reforms and their implications on rural development: Turkey case. New Medit, 9(4), 19–26.
  3. Çiftçi, V., & Kara, M. (2020). Tarımsal üretimde gübre kullanımı ve çevresel etkileri. Tarım Bilimleri Dergisi, 26(2), 89–98.
  4. Çiftçi, V., & Kara, M. (2020). Tarımsal üretimde gübrelemenin önemi ve güncel yaklaşımlar. Tarım Bilimleri Dergisi, 26(3), 415–426.
  5. Dawson, N., Martin, A., & Sikor, T., 2016. Green Revolution in Sub-Saharan Africa: Implications of Imposed Innovation for the Wellbeing of Rural Smallholders. World Development, 78: 204–218. https://doi.org/10.1016/J.WORLDDEV.2015.10.008 (Erişim tarihi: 30.04.2025).
  6. D’Agostini, F., Lucarini, G., & Radini, A. (2022). Phytoliths as indicators of plant water availability: The case of millet cultivation in the Indus Valley Civilization. Journal of Archaeological Science, 139, 105581. https://doi.org/10.1016/j.jas.2022.105581
  7. Erisman, J. W., Sutton, M. A., Galloway, J. N., Klimont, Z., & Winiwarter, W. (2008). How a century of ammonia synthesis changed the world. Nature Geoscience, 1(10), 636–639.
  8. Evenson, R. E., & Gollin, D. (2003). Assessing the impact of the Green Revolution, 1960 to 2000. Science, 300(5620), 758–762.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Gübreler ve Uygulaması

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

6 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

2 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 3 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Akkeçeci, Ş. (2025). Tarımda Gübre Uygulamasının Tarihsel Süreci: Tarla Bitkileri Perspektifiyle Bir Değerlendirme. Agro Science Journal of Igdir University, 3(2), 72-84. https://izlik.org/JA69WL52ZK
AMA
1.Akkeçeci Ş. Tarımda Gübre Uygulamasının Tarihsel Süreci: Tarla Bitkileri Perspektifiyle Bir Değerlendirme. Agro Science Journal of Igdir University. 2025;3(2):72-84. https://izlik.org/JA69WL52ZK
Chicago
Akkeçeci, Şerife. 2025. “Tarımda Gübre Uygulamasının Tarihsel Süreci: Tarla Bitkileri Perspektifiyle Bir Değerlendirme”. Agro Science Journal of Igdir University 3 (2): 72-84. https://izlik.org/JA69WL52ZK.
EndNote
Akkeçeci Ş (01 Aralık 2025) Tarımda Gübre Uygulamasının Tarihsel Süreci: Tarla Bitkileri Perspektifiyle Bir Değerlendirme. Agro Science Journal of Igdir University 3 2 72–84.
IEEE
[1]Ş. Akkeçeci, “Tarımda Gübre Uygulamasının Tarihsel Süreci: Tarla Bitkileri Perspektifiyle Bir Değerlendirme”, Agro Science Journal of Igdir University, c. 3, sy 2, ss. 72–84, Ara. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA69WL52ZK
ISNAD
Akkeçeci, Şerife. “Tarımda Gübre Uygulamasının Tarihsel Süreci: Tarla Bitkileri Perspektifiyle Bir Değerlendirme”. Agro Science Journal of Igdir University 3/2 (01 Aralık 2025): 72-84. https://izlik.org/JA69WL52ZK.
JAMA
1.Akkeçeci Ş. Tarımda Gübre Uygulamasının Tarihsel Süreci: Tarla Bitkileri Perspektifiyle Bir Değerlendirme. Agro Science Journal of Igdir University. 2025;3:72–84.
MLA
Akkeçeci, Şerife. “Tarımda Gübre Uygulamasının Tarihsel Süreci: Tarla Bitkileri Perspektifiyle Bir Değerlendirme”. Agro Science Journal of Igdir University, c. 3, sy 2, Aralık 2025, ss. 72-84, https://izlik.org/JA69WL52ZK.
Vancouver
1.Şerife Akkeçeci. Tarımda Gübre Uygulamasının Tarihsel Süreci: Tarla Bitkileri Perspektifiyle Bir Değerlendirme. Agro Science Journal of Igdir University [Internet]. 01 Aralık 2025;3(2):72-84. Erişim adresi: https://izlik.org/JA69WL52ZK