Children’s Literature in Constitutional Period and Khalil Hamid’s Works for Children

Öz

The Constitutional Monarchy period is an era when children’s literature began to develop as a separate field and publications for children heightened. Khalil Hamid, who was a graduate of Darulfunun and a teacher for many years and a writer of stories for children in this period, is also among the authors who contributed to the development of children’s literary culture. Being one of the authors of both the Ottoman and Republican periods, he also wrote popular love novels, stories for children, detective novels, and works related to women’s rights and family life, especially during the years of the Constitutional Monarchy. The author’s writing activities in this period have been seen in magazines, especially for women and children. Although his works on women’s rights and detective novels have been cited as references, no studies have been conducted on his life, literary personality, and works written for children. This article unleased the information about Khalil Hamid’s literary personality, who has not been conducted any academic study related to him. Also, children’s books selected as sample will be examined in terms of pedagogical, aesthetic, thematic, and fictional perspective by considering characteristics of children’s literature in Constitutional Period.

Anahtar Kelimeler

• Children literature
• constitutional period
• education
• Khalil Hamid
• pedagogy

Meşrutiyet Dönemi Çocuk Edebiyati ve Halil Hamid’in Çocuklara Yönelik Eserleri

Öz

Meşrutiyet Dönemi, çocuk edebiyatının ayrı bir alan olarak gelişmeye ve çocuklara yönelik yayınların artmaya başladığı bir süreci içine alır. Bu dönemde çocuklara yönelik süreli yayınların yanı sıra çocuk şiirleri ve hikâyelerinin de yaygın bir biçimde yazılması, çocuk kitaplarında görsel unsurlara yer verilmesi çocuk kültüründeki yenileşmelerin geniş kitlelere aktarılmasına etki eder. Meşrutiyet Dönemi çocuk edebiyatı külliyatında karşımıza çıkan isimlerden biri de Halil Hamid’dir. Hem Osmanlı hem de Cumhuriyet dönemi yazarları arasında yer alan Halil Hamid, özellikle Meşrutiyet yıllarında popüler aşk romanları, çocuklar için hikâyeler, polisiye romanlar ve kadın hakları, aile hayatı ile ilgili eserler kaleme almıştır. Darülfünun mezunu olan ve uzun yıllar öğretmenlik yapan yazarın Meşrutiyet Dönemi’ndeki yazı faaliyetleri özellikle kadınlara ve çocuklara yönelik dergilerde görülmektedir. Yazarın kadın hakları ile ilgili yazmış olduğu eserleri kadın konusunun ele alındığı çalışmalarda referans olarak gösterilmesine rağmen hayatı, edebî kişiliği ve çocuklara yönelik yazdığı eserleriyle ilgili herhangi bir çalışma yapılmamıştır. Bu makalede, şimdiye kadar hakkında akademik bir çalışma yapılmamış olan Halil Hamid’in edebî kişiliği hakkında bilgi verilecek ve örneklem olarak seçilen çocuk kitapları Meşrutiyet Dönemi çocuk edebiyatının özellikleri göz önünde bulundurularak pedagojik, estetik, tematik ve kurgusal açıdan incelenecektir.

Anahtar Kelimeler

• Meşrutiyet Dönemi
• çocuk edebiyatı
• Halil Hamid
• pedagoji
• eğitim

Kaynakça

1. Akyüz, Y. (2008). Türk eğitim tarihi. İstanbul: Pegem Akademi Yayınları. google scholar
2. Beşiktaş Osmanlı Fakir Çocuklar Mektebi Tevzi-i Mükafat Cetveli ve Bilanço (1334) Sene-i Dersiye 1331- 1332. İstanbul: Necm-i İstikbal Matbaası. google scholar
3. Bursalı Mehmed Tahir (2016). Osmanlı müellifleri C. 1. (Haz. M. A. Yekta Saraç). Ankara: TÜBA Yayınları. google scholar
4. Güler, A. (2004). Başlangıcından 1950’ye kadar Balıkesir’de çıkan dergilerdeki edebî ve kültürel muhteva üzerinde bir inceleme. (Doktora Tezi) Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Balıkesir. google scholar
5. Gündüz, O. (2006). II. Meşrutiyet’ten Cumhuriyet’e Türk romanında yeni açılımlar, Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, Cilt 4, 8, 101-164. google scholar
6. Halil Hamid (1326) İslamiyet’te feminizm yahud âlemi-i nisvânda müsâvât-ı tamme. İstanbul: Keteon Matbaası. google scholar
7. Halil Hamid ( 19 Eylül 1329). bunu bilmem ki ben. Çocuk Duygusu, 16, 7-8. google scholar
8. Halil Hamid (1 Ağustos 1329). hayvanlara acıyınız. Çocuk Duygusu, 9, 6-8. google scholar

9. Halil Hamid (29 Ağustos 1329). kardeşine dokunma yavrum”. Çocuk Duygusu, 13, 2. google scholar
10. Halil Hamid (5 Eylül 1329). Yavrular annelerini arıyor. Çocuk Duygusu, 14, 3. google scholar
11. Halil Hamid (20 Mart 1330). İntikam oyunu. Çocuk Duygusu, 42, 8. google scholar
12. Halil Hamid (1333). Kahramanların hikâyeleri. İstanbul: Cemiyet Kütübhânesi. google scholar
13. Halil Hamid (1333a). Ayının hikâyesi. Dersaadet: Cemiyet Kütübhânesi. google scholar
14. Halil Hamid (1333b). Arslanın eğlencesi. Dersaadet: Cemiyet Kütübhanesi. google scholar
15. Halil Hamid (1333c). Tilkinin tuzakları. Dersaadet: Cemiyet Kütübhânesi. google scholar
16. Halil Hamid (1333d). Köpeklerle kedinin seyahati. Dersaadet: Cemiyet Kütübhânesi. google scholar
17. Halil Hamid (1333e). Fare ile kedi. Derssadet: Cemiyet Kütübhânesi. google scholar
18. Halil Hamid (1333f). Kızıl şeytan. Dersaadet: Cemiyet Kütübhânesi. google scholar
19. Halil Hamid (1333g). Küçük polis hafiyesi-çalınmış gerdanlık. Dersaadet: Cemiyet Kütübhânesi google scholar
20. Halil Hamid (1334a).Dünkü, bugünkü, yarınki kadın. İstanbul: Necm-i İstikbal Matbaası. google scholar
21. Halil Hamid (1334b). Küçük polis hafiyesi-çocuk hırsızı. İstanbul: Cemiyet Kütübhânesi. google scholar
22. Halil Hamid (1335a). Kazın hikâyesi. Dersaadet: Cemiyet Kütübhânesi. google scholar
23. Halil Hamid (1335b). Şeytanın arabası. İstanbul: Cemiyet Kütübhânesi. google scholar
24. Halil Hamid (1335c). Yeni aile rehberi. İstanbul: Cemiyet Kütübhânesi. google scholar
25. Halil Hamid (1335d). Ölmeyen aşk. İstanbul: Cemiyet Kütübhânesi. google scholar
26. Halil Hamid (1335e). Anlaşılmayan kadın. İstanbul: Cemiyet Kütübhânesi. google scholar
27. Halil Hâmid (7 Mart 1918) “Maziye Karışmış Simâlardan: M. Rauf Bey.”, Servet-i Fünûn, 1383, 82. google scholar
28. İbnü’l- Emin Mahmut Kemal İnal (2002). Son asır Türk şairleri. C. IV. (Haz. İbrahim Başbuğ), Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları. google scholar
29. Kurnaz, Ş. (2012). Balkan savaşlarında kadınlarımız. İstanbul: Ötüken Neşriyat. google scholar
30. Okay, C. (1998). Osmanlı çocuk hayatında yenileşmeler. İstanbul: Kırkambar Yayınları. google scholar
31. Okay, C. (1999). Eski harfli çocuk dergileri. İstanbul: Kitabevi Yayınları. google scholar
32. Okay, C. (2002). Meşrutiyet dönemi çocuk edebiyatı. İstanbul: Medyatek Yayınevi. google scholar
33. Öztürk, B. (2014). M. Kemaleddin’in meraklı romanları. İstanbul: Labirent Yayınları. google scholar Seval, Ş. (2017). Cinai meseleler, Osmanlı- Türk polisiye edebiyatında biçim ve ideoloji (1884- 1928). İstanbul: İletişim Yayınları. google scholar
34. Şirin, M. R. (2000) 99 soruda çocuk edebiyatı. İstanbul: Çocuk Vakfı Yayınları. google scholar
35. Şirin, M. R. (2018). Çocukluğun kozası ve çocuk kültürü. İstanbul: İz Yayıncılık. google scholar
36. Şirin, M. R. (2019a). Çocuk edebiyatına eleştirel bir bakış. İstanbul: Uçan At Yayınevi. google scholar
37. Şirin, M. R. (2019b). Çocuk, çocukluk ve çocuk edebiyatı. İstanbul: Uçan At Yayınevi. google scholar
38. Taşdelen, V. (2013). Felsefeden edebiyata. Ankara: Hece Yayınları. google scholar
39. Taşkıran, T. (1973). Cumhuriyet’in 50. yılında Türk kadın hakları. Ankara: Başbakanlık Basımevi. google scholar
40. Tekdurmaz, B. (2004). Balıkesir halkevi çalışmaları ve Kaynak dergisinin sistematik indeksi. (Yüksek Lisans Tezi). Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Balıkesir. google scholar
41. Üyepazarcı, E. (2008). Korkmayınız Mister Sherlock Holmes! Türkiye’de polisiye romanın 125 yıllık öyküsü (1881- 2006). İstanbul: Oğlak Yay. google scholar
42. Üyepazarcı, E. (2019). Unutulanlar, hiç bilinmeyenler ve bilinmek istemeyenler C.1, İstanbul: Oğlak Yayınları. google scholar
43. Yakar, Yasin M. (2014). Türk çocuk ve ilk gençlik edebiyatında polisiye. Türk Dili, 756, 675- 681. google scholar
44. Zorbay, A.; Atik, A. (2020). Yeni harflerle Sıyanet (1914). İstanbul: Libra Kitap. google scholar