Analysis of The Deer Motif in Buket Uzuner’s Earth-The Adventures of Misfit Defne Kaman in The Context of Archetypal Symbolism Theory

Öz

Buket Uzuner’s nature quartet, subtitled “The Adventures of Unaware Defne Kaman,” consists of the novels Water (2012), Earth (2015), Air (2018), and Fire (2023). In each of her novels, she places an animal figure at the center and gives it a different mission. Uzuner uses the deer as a mythological figure in the second book of the quartet, Earth. The rich mythological elements in the work are discussed in the context of their relationship with the deer archetype and evaluated in terms of archetypal symbolism.The archetype theory systematized by Carl Gustav Jung provides significant contributions to the analysis of works with fiction enriched with mythological elements. These early examples, continue to appear in contemporary works in transformed forms, can be animals, plants, or extraordinary beings as well as humans. The archetype, which is the reflection of the collective unconscious, is effective in the formation of structure and theme. The novel Earth was subjected to a thematic examination, and the deer archetype in the work was analyzed. In the study, an analysis focused on textual interpretation was conducted to examine the examples and narratives.

Anahtar Kelimeler

• Buket Uzuner • Archetype • Toprak • Deer • C. G. Jung

Buket Uzuner’in Toprak-Uyumsuz Defne Kaman’ın Maceraları Romanında Geyik Motifinin Arketipsel Sembolizm Kuramı Bağlamında İncelenmesi

Öz

Buket Uzuner’in “Uyumsuz Defne Kaman’ın Maceraları” alt başlığını taşıyan tabiat dörtlemesi; Su (2012), Toprak (2015), Hava (2018) ve Ateş (2023) adlı romanlardan oluşur. Yazar, her romanında bir hayvansal figürü merkeze koyarak ona farklı bir misyon yükler. Uzuner, dörtlemenin ikinci kitabı olan Toprak’ta geyiği bir mitolojik figür olarak kullanır. Eserin içindeki zengin mitolojik unsurlar, geyik arketipiyle ilişkisi bağlamında ele alınmış ve arketipsel sembolizm açısından değerlendirilmiştir. Bireysel bir psikolojinin varlığından ayrı olarak toplumların da ortak bir psikolojiye sahip olduğunu belirten Carl Gustav Jung, bunu kolektif bilinç dışı olarak adlandırmıştır. Farklı toplumlarda ortak inanç ve algıların ortaya çıkması ve bunun herhangi bir etkileşim olmadan gerçekleşmesi kolektif bilinç dışı fikrini daha da güçlendirmiştir. Jung’un sistemleştirdiği arketip kuramı; mitolojik ögelerle süslenmiş kurguya sahip eserlerin çözümlenmesinde önemli katkı sağlar. Şekil değiştirerek günümüz eserlerinde varlığını sürdüren bu ilk örnekler; insan olduğu gibi hayvan, bitki veya olağanüstü varlıklar da olabilir. Kolektif bilinç dışının yansıması olan arketip, yapı ve temanın şekillenmesinde etkili olur. Toprak romanı, tematik bir incelemeye tabi tutularak eserdeki geyik arketipi çözümlenmeye çalışılmıştır. Geyik arketipi; kutsal hayvan, haberci, kılık değiştirme ve lanet unsurları açısından değerlendirilmiş ve insanlığın ortak mirası olan anlatılar ile romandaki kullanımı arasındaki benzerlikler ortaya konulmuştur. Çalışmada, örnek ve anlatıların incelenmesi noktasında metin çözümleme ve yorumlama odaklı bir analiz yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Buket Uzuner
• Arketip
• Toprak
• Geyik
• C. G. Jung

Kaynakça

1. Bahtin, Mihail Mihailoviç. Dostoyevski Poetikasının Sorunları. çev. Cem Soydemir. Metis Yayınları, 2004. google scholar
2. Campbell, Joseph. Kahramanın Sonsuz Yolculuğu. çev. Sabri Gürses. İthaki Yayınları, 2021. google scholar
3. Çoruhlu, Yaşar. “Türk Mitolojisinin Boyutları”, Hece Dergisi Mitoloji Özel Sayısı, no. 318-319-320 (2023): 290-314. https://www.hece.com.tr/urun/mitoloji-ozel-sayisi-318-319-320-sayi-haziran-temmuz-agustos-2023 google scholar
4. Çoruhlu, Yaşar. Türk Sanatında Hayvan Sembolizmi. Kömen Yayınları, 2014. google scholar
5. Denizmen, Serap. “Mevlânâ’nın Dîvânında ‘Kut’lu Ceylan Motifi”, Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, no. 27 (2021): 213-238. https://dergipark.org.tr/tr/pub/devdergisi/issue/77495/1303992 google scholar
6. Esin, Emel. İslâmiyetten Önceki Türk Kültür Tarihi ve İslâma Giriş. Edebiyat Fakültesi Matbaası, 1978. google scholar
7. Jung, Carl Gustav. Analitik Psikoloji. çev. Ender Gürol. Payel Yayınları, 2006. google scholar
8. Jung, Carl Gustav. Dört Arketip. çev. Zehra Aksu Yılmazer. Metis Yayınları, 2015a. google scholar

9. Jung, Carl Gustav. Rüyalar. çev. Aylin Kayapalı. Pinhan Yayıncılık, 2015b. google scholar
10. Jung, Carl Gustav. Rüya Analizleri. çev. Adem Beyaz. Pinhan Yayıncılık, 2021. google scholar
11. Graves, Robert ve Patai, Raphael. İbrani Mitleri. çev. Uğur Akpur. Say Yayınları, 2009. google scholar
12. Graves, Robert. Yunan Mitleri. çev. Uğur Akpur. Say Yayınları, 2010. google scholar
13. Grimal, Pierre. Mitoloji Sözlüğü- Yunan ve Roma. çev. Sevgi Tamgüç. Kabalcı Yayınevi, 2012. google scholar
14. Gökeri, A. İpek. “Arketiplere Dayanan Yeni Bir Tahlil Metodunun Tanıtılarak İngiliz ve Türk Edebiyatında Bazı Romans ve Epik Niteliğinde Yapıtlara Uygulanması.” Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi, 1979. google scholar
15. Kemal, Yaşar. Üç Anadolu Efsanesi. Yapı Kredi Yayınları, 2020. google scholar
16. Kim, Hyo-joung. “Kore’nin Eski Kaynaklarında Görülen Geyik Motifinin Anlamı”, Journal of Turkic Civilization Studies1, no. 1(2004): 171-178. https://dergipark.org.tr/tr/pub/jtcs/issue/83639/1453743 google scholar
17. Kurt, Seda Nur. “Türk Mitolojisi Evreninde Geyik Motifi Üzerine Genel Bir İnceleme”, Betik: Simit, Çay, Kültür ve Edebiyat Yayını, no.2, (2020): 60-73. https://simitcay.com/wp-content/uploads/2020/09/geyik-motifi.pdf google scholar
18. Laurant, Jeanne-Pierre ve Zarcone, Thierry. Geyik-Bir Hıristiyan ve Müslüman Simgesi. çev. Goncagül Artam. Kırmızıkedi Yayınevi, 2023. google scholar
19. Meler, Carl Alfred. Arketipler, Rüyalar ve Din. çev. Süha Zaimoğlu. Lejand Kitap Yayınları, 2022. google scholar
20. Moran, Berna. Edebiyat Kuramları ve Eleştiri. İletişim Yayınları, 2018. google scholar
21. Roux, Jean Paul. Orta Asya’da Kutsal Bitkiler ve Hayvanlar. çev. Aykut Kazancıgil, Lale Arslan. Kabalcı Yayınları, 2005. google scholar
22. Sayın Alsan, Şenay ve Akın, Sinem. “Türk Kültür ve Sanatında Geyik Sembolizmi”, Ulakbilge Dergisi, no. 45 (2020): 215-226. https://ulakbilge.com/makale/pdf/1576663287.pdf google scholar
23. Ögel, Bahaeddin. Türk Mitolojisi I. Türk Tarih Kurumu, 2010. google scholar
24. Ögel, Bahaeddin. Türk Mitolojisi II. Türk Tarih Kurumu, 1995. google scholar
25. Uzuner, Buket. Toprak. Everest Yayınları, 2015. google scholar
26. Yeşildal, Ünsal Yılmaz. “Anadolu Folklorunda Geyik.” Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi, 2007, Ulusal Tez Merkezi (217162). google scholar