Yakup Kadri Karaosmanoğlu’nun “Yalnız Kalmak Korkusu”nda Erkek Melankolisi

Öz

Bu makale, Yakup Kadri Karaosmanoğlu’nun 1914 tarihli “Yalnız Kalmak Korkusu” adlı kısa hikâyesinde erkek öznenin krizinin anlatı formu düzeyinde sahnelendiğini ileri sürmektedir. Hikâye, çoğunlukla Avrupa edebiyatının, özellikle Guy de Maupassant’ın, etkisiyle okunagelmiştir. Ancak bu çalışma, etki merkezli okumaların ötesine geçerek anlatıyı yapılandıran biçimsel çelişkileri öne çıkarmaktadır. Philip G. Hadlock’un ataerkil kültürde toplumsal cinsiyet kimliğinin anlatımına içkin bir yapısal durum olarak tanımladığı “erkek melankolisi” kavramından hareketle, hikâyede erkek kimliğinin bütünlüğünün bir başarısızlık değil, onun anlatısal olarak çözümlenmesinin imkânsızlığı olduğu ileri sürülmektedir. Kahramanın psikolojik durumunu adlandıramaması, sabitlenme arzusunu dile getirmesi ve anlatısal tutarsızlığın bir kadın figürüne yansıtılması gibi anlatı unsurları, erkek kimliğinin melankolik yapısını hem açığa çıkarır hem de örter. Maupassant ile kurulan edebî yakınlık, bir türevin göstergesi olmaktan ziyade, anlatının erkek kimliğini tutarlı biçimde kuramadığı ortak bir yazınsal/epistemolojik çıkmaza işaret etmektedir. Bu bağlamda, Yakup Kadri’nin söz konusu hikâyesi, modern Osmanlı/Türk edebiyatında erkek kimliğinin hem tematik hem de biçimsel bir kriz olarak ele alınışına dikkate değer önemli bir örnek olarak konumlandırılmaktadır. Bu bakımdan hikâye, anlatının bizatihi biçimsel bir koşulu olarak erkekliğin çelişkileriyle hesaplaşan daha yaygın bir modern Osmanlı/Türk edebî metinler kümesiyle birlikte okunabilir.

Anahtar Kelimeler

• Yakup Kadri Karaosmanoğlu
• psikanaliz
• anlatı biçimi
• erkek özne
• erkek melankolisi

Masculine Melancholia in Yakup Kadri Karaosmanoğlu’s “Yalnız Kalmak Korkusu”

Öz

This article examines how Yakup Kadri Karaosmanoğlu’s 1914 short story “Yalnız Kalmak Korkusu” (“Fear of Being Alone”) stages a crisis of masculine subjectivity as a problem of narrative form. Although critics have often read the story through the lens of European literary influence, particularly through that of Guy de Maupassant, this article moves beyond such readings by foregrounding the formal contradictions that structure the narrative. Drawing on Philip G. Hadlock’s conception of masculine melancholia, a structural condition built into how gendered identity is narrated in patriarchal culture, I argue that the story illustrates not a failure of masculine coherence, but the impossibility of its narrative resolution. Through a close reading of the protagonist’s inability to name his psychological condition, his fantasy of being stabilized in language, and the projection of incoherence onto a woman, I show how the story both exposes and conceals the melancholic structure of masculinity. Rather than signaling derivativeness, the story’s affinities with Maupassant mark a shared literary-epistemological impasse in which narration becomes the site of a masculinity that cannot narrate itself coherently. I reposition Yakup Kadri’s short story as a compelling example of modern Ottoman/Turkish fiction’s confrontation of masculinity as both a thematic and formal crisis. In this light, the short story can be read alongside a broader constellation of modern Ottoman/Turkish literary texts that grapple with the contradictions of masculinity as a formal condition of narration itself.

Anahtar Kelimeler

• Yakup Kadri Karaosmanoğlu
• psychoanalysis
• narrative form
• masculine subjectivity
• masculine melancholia

Kaynakça

1. Akı, Niyazi. Yakup Kadri Karaosmanoğlu: İnsan-Eser-Fikir-Üslûp. 1960. Istanbul: İletişim, 2015. google scholar
2. Aydın, Abdulhalim. “Maupassant’ın Lui?si ile Yakup Kadri’nin Yalnız Kalmak Korkusu Adlı Öykülerinde Ruhsal Bir Hastalık Olarak Yalnızlık Duygusu.” Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 28, no. 1 (Ocak 2018): 15-23. google scholar
3. Barthes, Roland. S/Z: An Essay. Translated by Richard Miller. New York: Hill and Wang, 1974. google scholar
4. Bataille, Georges. Erotism: Death and Sensuality. Translated by Mary Dalwood. San Francisco: City Lights Books, 1987. google scholar
5. Belge, Murat. “Önsöz: Yakup Kadri Üzerine.” In Huzursuz Bir Ruhun Panoraması: Yakup Kadri Karaosmanoğlu’nun Edebiyat ve Düşünce Dünyası, Edited by Yalçın Çakmak and Özge Dikmen. Istanbul: İletişim Yayınları, 2022. google scholar
6. Freud, Sigmund. “Mourning and Melancholia.” In Collected Papers, vol. 4. Translated by Joan Riviere. New York: Basic Books, 1959. google scholar
7. Guerlac, Suzanne. Literary Polemics. Stanford: Stanford University Press, 1997. google scholar
8. Gürbilek, Nurdan. Kör Ayna, Kayıp Şark: Edebiyat ve Endişe. Istanbul: Metis, 2004. google scholar

9. Hadlock, Philip G. “Telling Madness and Masculinity in Maupassant’s ‘Le Horla.’” L’Esprit Créateur 43, no. 3 (Fall 2003): 47-56. google scholar
10. Hadlock, Philip G. “The Light Continent: On Melancholia and Masculinity in Maupassant’s ‘Lui?’ and ‘Une famille.’” Style 35, no. 1 (Spring 2001): 79-97. google scholar
11. Karaosmanoğlu, Yakup Kadri. Bir Serencam. İstanbul: Remzi Kitabevi, 1943. google scholar
12. Kristeva, Julia. Black Sun: Depression and Melancholia. Translated by Leon S. Roudiez. New York: Columbia University Press, 1989. google scholar
13. Lacan, Jacques. Écrits. Paris: Éditions du Seuil, 1966. google scholar
14. Lekesiz, Ömer. Yeni Türk Edebiyatında Öykü. Istanbul: Kaknüs Yayınları, 1997. google scholar
15. Parla, Jale. Babalar ve Oğullar: Tanzimat Romanının Epistemolojik Temelleri. Istanbul: İletişim, 1990. google scholar
16. Royle, Nicholas. The Uncanny. New York: Routledge, 2003. google scholar
17. Schiesari, Juliana. The Gendering of Melancholia: Feminism, Psychoanalysis, and the Symbolics of Loss in Renaissance Literature. Ithaca: Cornell University Press, 1992. google scholar
18. Seidler, Victor J. Rediscovering Masculinity: Reason, Language and Sexuality. New York: Routledge, 1989. google scholar
19. Serdar, Ali. “Yakup Kadri Karaosmanoğlu’nun Romanlarında Cinsellik.” MA diss., Bilkent University, 2002. google scholar