-

Öz

Transfer of folkloric products which are created within oral cultural environments to written texts and afterwards adaptation of these products to television via screenplays and updating them by this process is a widely used method practiced by the entrepreneurs who work in the field of cultural economy within the globalized world. ∗ Gediz Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, Türk Halk Bilimi Ana Bilim Dalı, [e-mail]ğlan folk tales which exist within the oral and written environments have been broadcasted as animated cartoons on the TRT Children’s Channel after being adapted to screen play by Animaks Animasyon Company that is a significant part of Turkey’s animated cartoon industry. Within this article, it is analyzed that what kind of changes the Keloğlan folk tales have faced on TV screen, which elements of these folk tales have remained, which element shave been modified, by a comparative method while taking texts, patterns, social conditions and environment in to consideration. By this analysis, it will be possible to view the size of the update within the Keloğlan folk tales.

Anahtar Kelimeler

• Folklore, Tradition Update, Folk Tale, Keloğlan, Animated Cartoon.

GELENEĞİN GÜNCELLENMESİ BAĞLAMINDA MASALDAN ÇİZGİ FİLME KELOĞLAN TİPİ ÜZERİNE

Öz

 

Halk bilgisi ürünlerinin sözlü kültür ortamında üretildikten sonra yazılı kültür ortamına aktarılması ve bu ürünlerin yeniden senaryolaştırılarak televizyon ekranlarında hayat bulması ve bu yolla güncellenebilmesi küreselleşen dünyada kültür ekonomisi alanında çalışmalar yapan girişimcilerce sıkça uygulanan bir yöntem olarak karşımıza çıkmaktadır.

Sözlü ve yazılı kültür ortamında varlık gösteren Keloğlan masalları, Türkiye’deki çizgi film sektörünün önemli bir parçası olan Animaks Animasyon tarafından senaryolaştırılıp çizgi film olarak TRT Çocuk kanalında yayınlanmaktadır.Makalede, sözlü gelenekten çizgi filme uyarlanan Keloğlan masallarının televizyon ekranlarında ne gibi değişikliklere uğradığı, bu masalların hangi unsurlarının sabit kaldığı, hangi unsurlarının değiştiği metin, doku ve sosyal çevre ve şartlar da göz önünde bulundurularak karşılaştırmalı bir yöntemle tespit edilmeye çalışılacaktır.Bu yolla, Keloğlan masallarındaki güncellemenin hangi boyutta olduğunu görmek mümkün olacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Halk Bilimi, Geleneğin Güncellenmesi, Masal, Keloğlan, Çizgi Film.

Kaynakça

1. AİOUROVA, Erjena, Buryat Mizahı, Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İzmir 2003.
2. AKDENİZ, Safiye, “Bir Masal İnceleme Modeli ve Uygulaması”, http://www.egeedebiyat.org/wp/ , s. 1-10, Erişim: 14.05.2014.
3. ALANGU, Tahir, Keloğlan Masalları, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul 2013.
4. ASLAN, Ferhat, “Sanal Kültür ortamında Güncellenen Nasreddin Hoca Fıkraları”, Turkish Studies, Vol. 6/4, 2011, s. 39-60.
5. ASLAN, Ferhat, Naki Tezel’in İstanbul’dan Derlediği Masallar (İnceleme-Metin), Bilge Kültür Sanat Yayınları, İstanbul 2012.
6. BASCOM, William R., “Folklorun Dört İşlevi”, Çev. Ferya ÇALIŞ, Halkbiliminde Kuramlar ve Yaklaşımlar 2, Milli Folklor Yayınları, Yayına Hazırlayanlar: M. Öcal OĞUZ, Selcan GÜRÇAYIR, Ankara 2003, s. 125-151.
7. BAŞGÖZ, İlhan, Folklor Yazıları, Adam Yayınları, İstanbul 1986.
8. BİLKAN, Ali Fuat, Masal Estetiği, Timaş Yayınları, İstanbul 2001.

9. BUCH, Wilfried, “Masal ve Efsane Üzerine”, Çev. Ali Osman Öztürk, Halkbiliminde Kuramlar ve Yaklaşımlar, Yayına Hazırlayanlar: Gülin Öğüt Eker, Metin Ekici, M. Öcal Oğuz, Nebi Özdemir, Milli Folklor Yayınları, Ankara 2003, s. 304-313.
10. ÇOBANOĞLU, Özkul, “Halkbilimi Açısından Gelenek, Turizm ve İcad Edilmiş Gelenek Bağlamında Ayvalık şeytan Sofrası Örneği”, Milli Folklor, S. 43, 1999, s. 7DİRİCAN, Şule, “Şule Dirican” ile 01.04.2014 tarihinde Ankara’da tarafımızdan yapılan görüşme. Görüşmenin ses kaydı ve deşifre edilmiş metin 1/2 numarası ile Gediz Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Türk Halk Bilimi Arşivi’ndedir.
11. DUYMAZ, Ali, “Nasrettin Hoca Fıkralarında Mizah Unsuru Olarak Gerçeküstücülük”, Yüzyılı Nasreddin Hoca ile Anlamak, Uluslararası Sempozyum Bildirileri, [8– 9 Mayıs, Akşehir: 2008], Atatürk Kültür Merkezi Yayınları, Ankara 2009, s. 253-2
12. EKİCİ, Metin, “Geleneksel Kültürü Güncellemek Üzerine Bir Değerlendirme”, Millî Folklor, S. 80, 2008, s. 33-38.
13. EKİCİ, Metin, “Halk Bilim Araştırmalarında Üçüncü Boyut”, TÜBAR, S. 15, 2004, s. 13EKİCİ, Metin, Halk Bilgisi Derleme ve İnceleme Yöntemleri, Geleneksel Yayıncılık, Ankara 2011.
14. ELÇİN, Şükrü, Türk Halk Edebiyatına Giriş, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, Ankara 1986.
15. ERGİN, Muharrem, Dede Korkut Kitabı, Boğaziçi Yayınları, İstanbul 2011.
16. ERGUN, Pervin, “Altay Destanlarında ve Anadolu Türk Masallarında Tastarakay Keloğlan”, Milli Folklor, S. 68, 2005, s. 78-84.
17. FEDAKÂR, Pınar, “Çizgiyi Aşanlar: Cille Türk Mitolojisinin Çizgi Filmde Kullanılması ve Çizgi Filmle Aktarılması.” Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, S. XI/1, 2011, s.107-120.
18. FEDAKÂR, Selami, Özbek Sözlü Geleneğinde Masallar, Egetan Yayıncılık, İzmir 20 FREUD, Sigmund, Rüyaların Yorumu, C 1, Alter Yayıncılık, Ankara 2012.
19. FROMM, Erich, Rüyalar, Masallar, Mitoslar Sembol Dilinin Çözümlenmesi, Çev. Aydın ARITAN, Kaan H. ÖKTEN, Arıtan Yayınevi: İstanbul 1990.
20. GÖKÇEARSLAN, Armağan, “Canlandırmalarda: Mizah, Anatomik Yapı ve Karakter Tasarımı”, Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi, S. 23, 2009, s. 79-91.
21. HARMANCI, Meriç, “Keloğlan’ın Mitik Aynadaki Görüntüsü”, Milli Folklor, S. 94, 2012, 72-80.
22. HELİMOĞLU YAVUZ, Muhsine, Masallar ve Eğitimsel İşlevleri, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara 2002. İ
23. SLAMOĞLU, Barış, “Barış İslamoğlu” ile 16.01.2014 tarihinde Ankara’da tarafımızdan yapılan görüşme. Görüşmenin ses kaydı ve deşifre edilmiş metin 1/1 numarası ile Gediz Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Türk Halk Bilimi Arşivi’ndedir.
24. KESMECİ, Ahmet M., Masalların Yeni İcra Ortamı Olarak İnternet Siteleri, Danışman: Yrd. Doç. Dr. Ferhat Aslan, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı Türk Halk Edebiyatı Yüksek Lisans Tezi, İstanbul 2012. KÖKSAL AKSOY, Ayşe, “Drama ve Dramanın Önemi”, http://www.tebd.gazi.edu.tr/arsiv /2003_cilt1/sayi_2/179-192.PDF, Erişim Tarihi: 31. 01. 2014.
25. LUTHI, Max, “Masalın Efsane, Menkabe, Mit, Fabl ve Fıkra Gibi Türlerden Farkı”, Çev. Sevengül SÖNMEZ, Halkbiliminde Kuramlar ve Yaklaşımlar, Yayına Hazırlayanlar: Gülin ÖĞÜT EKER, Metin EKİCİ, M. Öcal OĞUZ, Nebi ÖZDEMİR, Milli Folklor Yayınları, Ankara 2003, s. 314-319.
26. MAKAS, Zeynelâbidîn, Türk Dünyasından Masallar, Kitapevi Yayıncılık, İstanbul 2000.
27. ÖLÇER ÖZÜNEL, Evrim, “Kel Ata’dan Keloğlan’a Hilebaz Dönüşüm”, Milli Folklor, S. 67, 2005, s. 47-52.
28. RÖHRICH, Lutz; Wolfgang MIEDER, “Atasözü Milli Karakteri Yansıtır mı?”, Çev. Ali Osman ÖZTÜRK, Halkbiliminde Kuramlar ve Yaklaşımlar, Yayına Hazırlayanlar: Gülin ÖĞÜT EKER, Metin EKİCİ, M. Öcal OĞUZ, Nebi ÖZDEMİR, Milli Folklor Yayınları, Ankara 2003, s. 347-349.
29. SAKAOĞLU, Saim, Gümüşhane Masalları Metin Toplama ve Tahlil, Atatürk Üniversitesi Yayınları, Ankara 1973.
30. SAKAOĞLU, Saim, Masal Araştırmaları, Akçağ Yayıncılık, Ankara 2010.
31. SAKAOĞLU, Saim, Türk Masalları, Akçağ Yayınları, Ankara 2013.
32. Ş AHİN, Mustafa, “Masalların Çocuk Gelişimine Etkilerinin Öğretmen Görüşleri Açısından İncelenmesi”, Milli Folklor, S. 89, 2011, s. 208-219.
33. Şİ MŞEK, Esma, “Masalların Sembolik Dili Bağlamında Keloğlan Tipi Üzerine Bir Değerlendirme”, İtaki, Yıl: 1, S. 2, Ankara 2007, s. 61-73.
34. TEZEL, Naki, Türk Masalları, Bilge Kültür Sanat Yayınları, İstanbul 2013.
35. UNGAN, Suat, Kuramdan Uygulamaya Çocuk Edebiyatı, Editör: Tacettin Şimşek, Grafiker Yayınları, Ankara 2012.
36. YARDIMCI, Mehmet, Anadolu Masalları, İnönü Üniversitesi Yayınları, Malatya 2012.
37. YARDIMCI, Mehmet, Malatya Masalları, Malatya Kitaplığı, İstanbul 2012.
38. YILMAZ, Aliye, “Çocuk Eğitiminde Masalın Yeri: Binbir Gece masalları Örneği”, SDÜ Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, S. 25, 2012, s. 299-306.
39. YÜCEL, Tahsin, Anadolu Masalları, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul 2012. İ nternet Kaynakçası http://www.animax.com.tr/animax-kim.php , Erişim: 17.03.2014. http://www.bilisimdergisi.org/pdfindir/s147/pdf/84-91.pdf , Erişim, 20.03.2014. http://www.animax.com.tr/animax-proje.php?sayfa=5 , Erişim: Erişim: 17.03.2014. https://www.youtube.com/watch?v=N7HK6E6DsnU , Erişim, 24.03.2014. https://www.youtube.com/watch?v=N7HK6E6DsnU , Erişim, 24.03.2014. https://www.youtube.com/watch?v=N7HK6E6DsnU , Erişim, 24.03.2014. https://www.youtube.com/watch?v=QUcTaKjtUC0 , Erişim, 24.03.2014. https://www.youtube.com/watch?v=QUcTaKjtUC0 , Erişim, 24.03.2014. http://www.bilisimdergisi.org/pdfindir/s147/pdf/84-91.pdf , Erişim, 25.03.2014. https://www.youtube.com/watch?v=yOxHHYA8mYI , Erişim, 26.03.2014. http://akillianne.blogspot.com.tr/2011/02/ben-bir-garip-keloglanim-cocuk-sarki.html , Erişim. 26.03.2014. https://www.youtube.com/watch?v=yOxHHYA8mYI , Erişim. 26.03.2014. https://www.youtube.com/watch?v=yOxHHYA8mYI , Erişim. 26.03.2014. http://www.youtube.com/watch?v=EwLVCUeDSeo , Erişim: 08.04.2014. http://www.youtube.com/watch?v=3fsxRsgMB58 , Erişim: 08.04.2014. http://www.youtube.com/watch?v=Oenjo6JBiQk , 002014. http://www.mynet.com/video/animasyon/sirinler-4--1257900/ , Erişim: 13.05.2014. http://www.youtube.com/watch?v=FGG18lZ0sDM , Erişim: 13.05.2014. https://www.youtube.com/watch?v=s7QD-IhpEIo , Erişim: 13.05.2014. https://www.youtube.com/watch?v=5I_8vZ1J0ss , Erişim: 14.05.2014. https://www.youtube.com/watch?v=s6UmPorx-dg , Erişim: 14.05.2014. https://www.youtube.com/watch?v=ONvZooqzpXY , Erişim: 14.05.2014. https://www.youtube.com/watch?v=dn_5UMXlVKY , Erişim: 14.05.2014. https://www.youtube.com/watch?v=x0FXw24b-Ak , Erişim: 14.05.2014. https://www.youtube.com/watch?v=Yx0x2LZB680 , Erişim: 14.04.2014. https://www.youtube.com/watch?v=h2C0Hu5ZkyE , Erişim: 14.04.2014.