Çalıkuşu'ndan Bir Köy Hocası'na: ideolojinin Edebiyat Üzerindeki Belirleyiciliği

Öz

Bu makale, yazarları aynı iki metni örnek alarak Cumhuriyetin

kuruluş yıllarındaki egemen ideolojinin edebî metinlerin üretilmesi ve

anlamlandırılması sürecine etkisini gösterme amacındadır. Reşat Nuri

Güntekin’in Çalıkuşu romanı ile önemli benzerlikler içeren Bir Köy Hocası

adlı piyesinin karşılaştırılması, özellikle Anadolu, mektep, öğretmen

kullanımlarının piyes metninde -Çalıkuşu’na da cevap olacak şekilde- nasıl

farklı bir bağlama yerleştirilerek ideolojik bir simge değeri kazandığını ve

böylece ideolojiyi yeniden üreten bir DİA’ya dönüştüğünü gösterecektir.

Anahtar Kelimeler

• Reşat Nuri Güntekin,Çalıkuşu,Bir Köy Hocası,İdeoloji,Anadolu

From Çalıkuşu to Bir Köy Hocası: Ideology As a Determinant of Literature

Öz

This article aims to show the effect of hegemonic ideology in early years of Republic in the process of producing and giving meaning to texts, via two different texts of the same writer. Comparing Çalıkuşu novel and Bir Köy Hocası play of Reşat Nuri Güntekin, would present how concepts of “Anatolia", “school", “teacher" used in play -as a reply to Çalıkuşu- and placed in a different context as an ideological symbol, so that how those concepts turned into a ISA which reproduces the ideology.

Anahtar Kelimeler

• Reşat Nuri Güntekin,Çalıkuşu,Bir Köy Hocası,İdeology,Anatolia

Kaynakça

1. Karagülle, Fırat, Çalıkuşu'ndan Bir Köy Hocası'na: ideolojinin Edebiyat Üzerindeki Belirleyiciliği, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, Cilt/Sayı: 54, (2016-1), İstanbul 2016, s. 87-97