Ahi Evran, the Sage of Tradesmen and Craftsmen and the Ahi-Order From Past to Present

Öz

The Ahi-Order organization draws attention as a socioeconomic, political, and military power during the Seljuk and Ottoman Empire(s). The structure of this organization comprising tradesmen and craftsmen was shaped by both Turkistan and Iranian Turks. With the victory of Malazgirt, the doors of Anatolia were opened to the Turks. Then, the great Turkish migrations began from Asian lands into Anatolia. Mongolian attacks also had an effect on this migration. The Turks, who settled in villages, towns, and cities in Anatolia, established bazaars and markets with new names. In these bazaars, they provided employment and production and constituted markets to sell their produce. With the rules they set, the members of the Ahi-Order organization tried to ensure the stability of socioeconomic life. They fulfilled the food, beverage, and other needs of the people with the products they had produced in bazaars and markets. The Ahi-Order organization was founded all over Anatolia during the period of the Beyliks that were formed after the Seljuk state. This organization also played an active role in the establishment of the Ottoman Empire. The Ahi-Order organization turned into a guild beginning from the 16th century. Then, it continued its activities as a “gedik.” Later, it lost its authority over the tradesmen and the public, ending up with no effect on them at the beginning of the 20th century. In this study, the structuring of the Ahi-Order organization in Anatolia will be described. In addition, Ahi Evran, the founder of the organization and the sage of tanners, the roles of the Ahi community during the establishment of the Ottoman state, the loss of their functions afterward, and the formation of the tradesmen and craftsmen guilds in the Republican period in Turkey are expounded in this study. Last, research about the Ahi culture from the 1950s until this day will also find mention. 

Anahtar Kelimeler

• Akhism
• Ahi Evran
• Gedik
• Futuwwa
• Tradesmen and Craftsmen

Esnaf ve Sanatkârların Pîri Ahi Evran ve Geçmişten Günümüze Ahilik

Öz

Ahilik teşkilâtı, Selçuklu ve Osmanlı Devleti zamanında sosyo-ekonomik, siyasî ve askerî bir güç olarak dikkat çeker. Bu teşkilâtın esnaf ve sanatkâr yapılanması Türkistan ve İran Türkleri arasında şekillenir. Malazgirt zaferiyle Anadolu’nun kapıları Türklere açılır. Asya topraklarından Anadolu içlerine büyük Türk göçleri başlar. Bu göçe Moğol saldırılarının da etkisi olur. Anadolu içlerinde köy, kasaba ve şehirlere yerleşen Türkler, yeni adlarla çarşılar, pazarlar kurarlar. Bu kurdukları çarşılarda istihdam, üretim ve ürettiklerini satacak pazar oluştururlar. Ahilik teşkilâtının mensupları, koydukları kurallarla sosyo-ekonomik hayatın düzene girmesini sağlarlar. Çarşı ve pazarlarda ürettikleriyle halkın yiyecek, içecek ve diğer ihtiyaçlarını karşılarlar. Ahilik teşkilâtı, Selçuklu Devleti sonrası oluşan Beylikler devrinde Anadolu’nun her yerinde teşkilâtlanır. Bu teşkilât Osmanlı Devleti’nin kuruluşunda da aktif bir rol oynar. Ahilik teşkilâtı, XVI. yüzyıldan itibaren Loncaya dönüşür. Sonra “gedik” olarak faaliyetlerini sürdürür. Daha sonra esnaf ve halk üzerindeki otoritesini yitirir. Yirminci yüzyılın başında hiçbir etkisi kalmaz. Bu çalışmamızda, Ahilik Teşkilâtının Anadolu’da yapılanmasından, teşkilâtın kurucusu ve debbağların pîri Ahi Evran’dan, Ahilerin Osmanlı Devleti’nin kuruluşu sırasındaki rollerinden, daha sonra fonksiyonlarını yitirmesinden, Cumhuriyet dönemindeki Esnaf ve Sanatkârların oluşumundan ve 1950’li yıllardan günümüze kadar yapılan Ahilik kültürü araştırmalarından bahsedilecektir.

Anahtar Kelimeler

• Ahilik
• Ahi Evran
• Gedik
• Fütüvvet
• Esnaf ve Sanatkârlar

Kaynakça

1. Aksel, M. (1976, Eylül). Eski İstanbul: İstanbul Dükkânlarının Tabelâ ve İlânları. Türk Folklor Araştırmaları, 17(326), 7765-7767. google scholar
2. Arslan, M. S. (1978, Nisan). Ahilik. Türk Folklor Araştırmaları, 18(345), 8281-8282. google scholar
3. Arslanoğlu, İ. (1986, Mayıs). Ahilikte Eğitim ve Meslekî Kontrol. Millî Eğitim ve Kültür, 8(38-39), 12. google scholar
4. Âşık Paşazade (2003). Osmanoğulları’nın Tarihi (K. Yavuz ve M. A. Y. Saraç, Haz.). İstanbul: K Kitaplığı. google scholar
5. Bayram, M. (1978, Eylül). Ahi Evren Kimdir? (Gerçek Şahsiyeti ve Eserleri). Türk Kültürü, XVI (191), (23), 663-666. google scholar
6. Bayram, M. (1981, Ekim). Anadolu Selçukluları Devrinde Anadolu Bacıları (Baciyan-ı Rûm) Örgütünün Kurucusu Fatma Bacı Kimdir?. Belleten, XLV/2(180), 460-461. google scholar
7. Bayram, M. (1987). Baciyan-ı Rum (Anadolu Selçukluları Zamanında Genç Kızlar Teşkilatı). Konya: Gümüş Matbaası. google scholar
8. Bayram, M. (1983). Sadru’d-dîn Konevî ile Ahi Evren Şeyh Nasiru’dîn Mahmud’un Mektuplaşması. Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 2, 57. google scholar

9. Bayram, M. (2003). Ahiliğin Selçuklulardan Osmanlılara İntikali. Osmanlı Öncesi ile Osmanlı ve Cumhuriyet Dönemlerinde Esnaf ve Ekonomi Semineri, 9-10 Mayıs 2002 Bildiriler 1 içinde (s. 93-104). İstanbul: “Globus” Dünya Basımevi. google scholar
10. Bayram, M. (2014). Ahilik. Ahilik Ansiklopedisi. I. Y. Küçükdağ v.d. (Ed.). Ankara: T.C. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı. google scholar
11. Çağatay, N. (1989). Bir Türk Kurumu Olan Ahilik. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. google scholar
12. Çağatay, N. (1997). Bir Türk Kurumu Olan Ahilik (2.bs.). Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. google scholar
13. Çağatay, N. (1990). Ahilik Nedir?. Ankara: Kültür Bakanlığı Halk Kültürlerini Araştırma ve Geliştirme Genel Müdürlüğü Yayınları. google scholar
14. Debbağoğlu, A. (1974, Ocak). Esnaf Birliklerinin Bünyesi. Fikir ve Sanatta Hareket, IX(97), 18-21. google scholar
15. Debbağoğlu, A. (1974, Nisan). Esnaf Birlikleri. Fikir ve Sanatta Hareket, IX(100), 44. google scholar
16. Demir, G. (1996). Ahilik ve Tüketici Koruma İlişkileri. Ahilik Kültürü Haftası 1995 Yılı İstanbul Paneli. İstanbul: Esnaf ve Sanatkârlar Birliği Yayınları. google scholar
17. Demir, G. (2000). Osmanlı Devleti’nin Kuruluşu ve Ahilik. İstanbul: Ahi Kültürünü Araştırma ve Eğitim Vakfı Yayınları. google scholar
18. Demir, G. (2003). Ahilik ve Demokrasi, İstanbul: Ahi Kültürünü Araştırma Yayınları. google scholar
19. Develioğlu, F. (1995). Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lûgat (Eski ve Yeni Harflerle) (12.bs.). (A. S. Güneyçal, Haz.). Ankara: Aydın Kitabevi Yayınları. google scholar
20. Ekinci, Y. (1989). Ahilik ve Meslek Eğitimi. İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı. google scholar
21. Ekinci, Y. (1989, Ocak). Ahîlik ve Esnaf Ahlâkı. Türk Yurdu, 9(24), 34, 41-42. google scholar
22. Ergin, O. N. (1995). Mecelle-i Umûr-ı Belediyye. 1. İstanbul: İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür İşleri Daire Başkanlığı Yayınları. google scholar
23. Genç, F. (1978). Sunuş, Refik H. Soykut, Esnaf Kimdir? (2.bs.). Ankara: Avşaroğlu Matbaası. google scholar
24. Göksu, S. (2003). Cumhuriyet Döneminde Esnaf-Sanatkârlar Teşkilâtı ve Ahilik. Osmanlı Öncesi ile Osmanlı ve Cumhuriyet Dönemlerinde Esnaf ve Ekonomi Semineri, 9-10 Mayıs 2002 Bildiriler, 2. İstanbul: “Globus” Dünya Basımevi, 433-452. google scholar
25. Gölpınarlı, A. (t.y.). İslâm ve Türk İllerinde Fütüvvet Teşkilâtı. İstanbul: İstanbul Ticaret Odası. google scholar
26. Gölpınarlı, A. (1953, Ekim-1954, Temmuz). Burgâzî ve ‘Fütüvvet-nâme’si. İ. Ü. İktisat Fakültesi Mecmuası, 15(1-4), 86. google scholar
27. Gülensoy, T. (2005). Ahi mi? Akı mı?. M. F. Köksal (Haz.), I. Ahi Evran-ı Velî ve Ahilik Araştırmaları Sempozyumu (12-13 Ekim 2004, Kırşehir) 1 içinde (s. 451-452). Kırşehir: Kırşehir Valiliği ve G. Ü. Ahilik Kültürünü Araştırma Merkezi. google scholar
28. Gülerman, A. ve Taştekil, S. (1993). Ahi Teşkilâtının Türk Toplumunun Sosyal ve Ekonomik Yapısı Üzerindeki Etkileri. Ankara: Kültür Bakanlığı Halk Kültürlerini Araştırma ve Geliştirme Genel Müdürlüğü Yayınları. google scholar
29. Güllülü, S. (1977). Ahi Birlikleri, İstanbul: Ötüken Yayınevi. google scholar
30. Güllülü, S. (1986). Fütüvvet ve Ahî Ahlâkı Konusunda Bazı Düşünceler. Türk Kültürü ve Ahilik, XXI. Ahilik Bayramı Sempozyumu Tebliğleri 13-15 Eylül 1985, Kırşehir. İstanbul: Ahilik Araştırma ve Kültür Vakfı Yayınları. google scholar
31. Gündüz, A. (2009). Kırşehir’de Vakıflar ve Vakfiyeleri (H. 670-1335/M.1271-1916). Kırşehir: Kırşehir Valiliği. google scholar
32. Günşen, A. (2007). Ahi Evran Adının Anadolu Ağızları ve Coğrafyasında Kazandığı Farklı Anlam ve Şekiller. M. F. Köksal (Haz.), II. Ahi Evran-ı Velî ve Ahilik Araştırmaları Sempozyumu -Bildiriler- 12 Ekim 2006, Kırşehir. Ankara: Ahi Evran Üniversitesi Ahilik Kültürünü Araştırma Merkezi. google scholar
33. Güzel, A. (2005). Ahilik Sisteminde Sanat ve Ticaret Ahlâkına Kısa Bir Bakış. M. F. Köksal (Haz.), I. Ahi Evran-ı Velî ve Ahilik Araştırmaları Sempozyumu (12-13 Ekim 2004, Kırşehir)1. Kırşehir: Kırşehir Valiliği ve G. Ü. Ahilik Kültürünü Araştırma Merkezi. google scholar
34. Hacıgökmen, M.A. (2007). Ahi Şecere-namelerinin Tarihî Temeli ve Yazılış Sebepleri. M. F. Köksal (Haz.), II. Ahi Evran-ı Velî ve Ahilik Araştırmaları Sempozyumu -Bildiriler- 12 Ekim 2006, Kırşehir. Ankara: Ahi Evran Üniversitesi Ahilik Kültürünü Araştırma Merkezi. google scholar
35. İbrahim İ. (1925-1341). Türkiye’nin Sıhhî, İçtimaî Coğrafyası Kırşehir Vilâyeti. İstanbul: Kâğıtçılık ve Matbaacılık Anonim Şirketi. google scholar
36. İnalcık, H. (2002). Osmanlı Devleti’nin Kuruluşu. Türkler. 9. Ankara: Yeni Türkiye Yayınları. google scholar
37. Kala, A. (2012). Debbağlıktan Dericiliğe, İstanbul Merkezli Deri Sektörünün Doğuşu ve Gelişimi. İstanbul: Zeytinburnu Belediyesi Kültür Yayınları. google scholar
38. Kaplan, M. (1987). Şeyh Galib’in İnsanlık Anlayışı. Türk Edebiyatı Üzerinde Araştırmalar 2. İstanbul: Dergâh Yayınları. google scholar
39. Karahan, A. (1995, 3 Kasım). Ahilik Üzerine (3), Türkiye Gazetesi, s. 10. google scholar
40. Karahan, A. (1995, 10 Kasım). Ahilik Üzerine (4), Türkiye Gazetesi, s. 10. google scholar
41. Kartal, A. (2011). Kerâmat-ı Ahi Evran Mesnevisi Üzerine Notlar. I. Uluslararası Ahilik Kültürü ve Kırşehir Sempozyumu (15-17 Ekim/October 2008 Kırşehir) Bildiriler II içinde (s. 223-242). Kırşehir: 24. Ahilik Haftası Kutlama Komitesi. google scholar
42. Kazıcı, Z. (1988). Ahilik, TDV İslâm Ansiklopedisi, 1, İstanbul: TDV İslâm Ansiklopedisi Yayınları. google scholar
43. Kılıç, M. E. (t.y.). Selçuklular Döneminde Kırşehir, XIII-XIV. Yüzyıllarda Kırşehir ve Yöresinin Siyasî, Sosyal, Kültürel ve Dinî Tarihi. Kırşehir Valiliği. Ankara: Tasarım Baskı. google scholar
44. Kılıçözlü, Z. (1966, Eylül). Esnaf Loncalarının Pîri: Ahi Evran. Türk Folklor Araştırmaları, 18, 10, (206), 4192. google scholar
45. Kocatürk, S. (1985). Fütüvvet ve Ahilik. XX. Ahilik Bayramı Kongresi Tebliğleri ve Esnaf ve Sanatkârların Sosyo-Ekonomik Meselelerinin Tartışıldığı Panel Tebliğleri(1 Eylül 1984, Kırşehir) (2.bs.). Ankara: Türkiye Esnaf ve Sanatkârlar Konfederasyonu Yayınları. google scholar
46. Kocatürk, S. (1986). Fütüvvet ve Ahilik. Türk Kültürü ve Ahilik, XXI. Ahilik Bayramı Sempozyumu Tebliğleri 13-15 Eylül 1985, Kırşehir. İstanbul: Ahilik Araştırma ve Kültür Vakfı Yayınları. google scholar
47. Kocatürk, S. (1990, Ekim). Ahî Teşkilâtının Geleneği ve Felsefesinin Özü. Millî Kültür, 77, 36. google scholar
48. Koçu, R. E. (2003). Tarihte İstanbul Esnafı (2.bs.). İstanbul: Doğan Kitap. google scholar
49. Köksal, M. F. (2006). Ahi Evran ve Ahilik. Kırşehir: Kırşehir Valiliği. google scholar
50. Köksal, M. F. (2015). Ana Kaynaklarıyla Türk Ahiliği, Ahilik-Fütüvvet Yazıları. İstanbul: Doğu Kütüphanesi. google scholar
51. Köksal, M. F. (2019). Önsöz, Tarsuslu Dâ’î, Manzum Fütüvvetname. M. F. Köksal (Haz.). Ankara: Türkiye Bilimler Akademisi. google scholar
52. Köprülü, F. (1984). Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar (5.bs.). Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı. google scholar
53. Köprülü, F. (1991). Osmanlı Devleti’nin Kuruluşu (4.bs.). Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. google scholar
54. Kurtoğlu, O. (2011). Ahi Şecerenamelerine Göre Ahilik Âdâb ve Uygulamaları. I. Uluslararası Ahilik Kültürü ve Kırşehir Sempozyumu, (15-17 Ekim/October 2008 Kırşehir) Bildiriler II. Kırşehir: 24. Ahilik Haftası Kutlama Komitesi. google scholar
55. Kurtuluş, R. (2014). Esnaf. Y. Küçükdağ v.d. (Ed.). Ahilik Ansiklopedisi, I. Ankara: T. C. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı, 386-387. google scholar
56. Küçük, H. (1988, Mart-Nisan). Anadolu İnsanının Ruh ve Manasıyla Bütünleşen Ahilik. Kırşehir Esnaf Kuruluşları Bülteni, 7, 3. google scholar
57. Küçükdağ, Y. (2003). Anadolu Selçuklu Devleti’nde Ahî Teşkilâtının Kurulması. Osmanlı Öncesi ile Osmanlı ve Cumhuriyet Dönemlerinde Esnaf ve Ekonomi Semineri, 9-10 Mayıs 2002 Bildiriler içinde (s. 76-86), 1. İstanbul: “Globus” Dünya Basımevi. google scholar
58. Ocak, A. Y. (1978). Zaviyeler (Dinî, Sosyal ve Kültürel Tarih Açısından Bir Deneme). Vakıflar Dergisi, (XII), 260- 266. google scholar
59. Ocak, A. Y. (1996a). Türkiye’de Ahîlik Araştırmalarına Eleştirel Bir Bakış. Türk Sufîliğine Bakışlar. İstanbul: İletişim Yayınları. google scholar
60. Ocak, A. Y. (1996b). Fütüvvet. TDV İslâm Ansiklopedisi. 13. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları. google scholar
61. Ocak, A.Y. (1998). Türkiye’de Ahilik Araştırmalarına Eleştirel Bir Bakış. I. Uluslararası Ahilik Kültürü Sempozyum Bildirileri (13-15 Ekim 1993, Ankara). Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları, 129-138. google scholar
62. Onay, A. T. (1993). Eski Türk Edebiyatında Mazmunlar ve İzahı (C. Kurnaz, Haz.). Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları. google scholar
63. Öntuğ, M. M. (2014). Ahi Evran Kitap Yazdı mı?. Y. Küçükdağ v.d. (Ed.). Ahilik Ansiklopedisi. I. Ankara: T. C. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı. google scholar
64. Özdamar, M. (1992, 9 Eylül) Fütüvvet Teşkilâtı ve Ahilik Üzerine 2, Türkiye Gazetesi, s. 5. google scholar
65. Özdevecioğlu, M. (1994, Eylül-Ekim). Ahilikten Günümüze İş Ahlâkı Anlayışı. Müstakil İş Adamları Derneği Yayını, Çerçeve, 3(11), 53. google scholar
66. Özkaya, R. (2012). Ahilikten Günümüze Çıraklık Eğitimi. K. Ceylan (Haz.), II. Uluslararası Ahilik Sempozyumu, (19-20 Eylül 2012, Kırşehir), Bildiriler 1, Kırşehir: Ahi Evran Üniversitesi Ahilik Kültürünü Araştırma ve Uygulama Merkezi Yayınları. google scholar
67. Ruben, W. (1947). Kırşehir’in Dikkatimizi Çeken San’at Âbideleri (A. İtil, Çev.). Belleten, XI(44). Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi, 603-640. google scholar
68. Seyahatname-i İbn-i Battuta, (1333-1335) ( M. Şerif, Çev.). İstanbul: Matbaa-i Amire. google scholar
69. Seyfeli, M. (2007). Ahi Evran-ı Velî ile İlgili Kırşehir’de Anlatılan Efsane ve Menkabeler. M. F. Köksal (Haz.), II. Ahi Evran-ı Velî ve Ahilik Araştırmaları Sempozyumu -Bildiriler- 12 Ekim 2006, Kırşehir. Ankara: Ahi Evran Üniversitesi Ahilik Kültürünü Araştırma Merkezi Yayınları. google scholar
70. Sıtkı. (2004). Gedikler (K. A. Gıynaş, Haz.). Kırşehir: Gazi Üniversitesi Ahilik Kültürünü Araştırma Merkezi Yayınları. google scholar
71. Soykut, R. H. (1970, Ekim-Aralık). Kooperatif Ortaklıkları ve Ahilik. T.C. Ziraat Bankası Kooperatifçilik Dergisi, 7(27), 20. google scholar
72. Soykut, R. H. (1980). İnsanlık Bilimi Ahilik. Ankara. google scholar
73. Şahin, İ. (1985a). Ahi Evrân Vakfiyesi ve Vakıflarına Dair, Türklük Araştırmaları Dergisi, İstanbul: Marmara Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi, 1984, (1), 325. google scholar
74. Şahin, İ. (1985b). Ahi Evran Vakfiyesi ve Vakıflarına Dair. Türklük Araştırmaları Dergisi, (1). İstanbul: (1984’ten ayrı basım), 328. google scholar
75. Şahin, İ. (1988). Ahî Evran. TDV İslâm Ansiklopedisi. 1. İstanbul: 529-530. google scholar
76. Şinasi İ. (1928, 15 Nisan). Ahiler ve Teşkilâtları 4, Irmak Mecmuası, 1(5), 3. google scholar
77. Şapolyo, E. B. (1964). Mezhepler ve Tarikatlar Tarihi. İstanbul: Türkiye Basımevi. google scholar
78. Şeker, M. (1993). İbn Battuta’ya Göre Anadolu’nun Sosyal-Kültürel ve İktisadî Hayatı ile Ahîlik. Ankara: Kültür Bakanlığı Halk Kültürlerini Araştırma ve Geliştirme Genel Müdürlüğü Yayınları. google scholar
79. Tabakloğlu, A. (2007). Ahiliğin Türk Esnaf Ahlâkına Tesirleri. M. F. Köksal (Haz.), II. Ahi Evran-ı Velî ve Ahilik Araştırmaları Sempozyumu -Bildiriler- 12 Ekim 2006, Kırşehir içinde (s. 411-443). Ankara: Ahi Evran Üniversitesi Ahilik Kültürünü Araştırma Merkezi Yayınları. google scholar
80. Tarım, C. H. (1938). Kırşehir Tarihi Üzerinde Araştırmalar I. Kırşehir: Kırşehir Vilâyet Matbaası. google scholar
81. Tarım, C.H. (1948). Tarihte Kırşehri-Gülşehri ve Babailer-Ahiler-Bektaşiler (3.bs.). İstanbul: Yeniçağ Matbaası. google scholar
82. Tarım, C. H. (1953, 7 Şubat). Ahileri Dair, Yeni Kırşehir, 1, 4. google scholar
83. Taşdelen, H. M. (1990). Geçmişten Günümüze Esnaf Teşkilâtları ve Elazığ Sanayi Sitesi’nde Usta-Çırak İlişkileri Üzerine Bir Saha Araştırması. Fırat Üniversitesi Dergisi (Sosyal Bilimler), 4(1), 237. google scholar
84. Tezcan, M. (1991, Ekim). Ahilikte Gençlik ve Eğitimi. Millî Kültür, 89, 29. google scholar
85. Tökel, D. A. (2005). İbn-i Battuta Seyahatnamesi ve Evliya Çelebi Seyahatnamesi’nin İstanbul Bölümüne Göre Ahiler ve Ahilik. M. F. Köksal (Haz.), I. Ahi Evran-ı Velî ve Ahilik Araştırmaları Sempozyumu (12-13 Ekim 2004, Kırşehir 2 içinde (s.885-897). Kırşehir: Kırşehir Valiliği ve G. Ü. Ahilik Kültürünü Araştırma Merkezi. google scholar
86. Tökel, D. A. (2007). İbn-i Battuta Seyahatnamesi ve Evliya Çelebi Seyahatnamesi’nin İstanbul Bölümüne Göre Ahiler ve Ahilik. M. F. Köksal (Haz.), II. Ahi Evran-ı Velî ve Ahilik Araştırmaları Sempozyumu -Bildiriler- 12 Ekim 2006, Kırşehir. Ankara: Ahi Evran Üniversitesi Ahilik Kültürünü Araştırma Merkezi. google scholar
87. Türkay, C. (1969, Mart). Osmanlı İmparatorluğunda Esnaf Disiplinini Gösteren Belge. Belgelerle Türk Tarihi Dergisi, 18, 75. google scholar
88. Türkdoğan, O. (1991, Aralık). Ahiliğin Sosyal Felsefesi. Türk Dünyası Tarih Dergisi, 20-23. google scholar
89. Uslu, M. (1982, Mart). Ahî Birlikleri ve Loncalar. Millî Eğitim ve Kültür, 4(14), 32- 43. google scholar
90. Ülgen, E. (2019, 6 Şubat). Kırşehir’e ve Ahilik Kültürüne Adanan Bir Ömür, Ahi Baba Mustafa Karagülü I, Kırşehir Çiğdem Gazetesi, 42, (9099), s. 3. google scholar
91. Ülgen, E. (2019, 7 Şubat). Kırşehir’e ve Ahilik Kültürüne Adanan Bir Ömür, Ahi Baba Mustafa Karagülü II, Kırşehir Çiğdem Gazetesi, 42, (9100), s. 3. google scholar
92. Yaman, A. (1974, 1 Nisan). Osmanlı Toplumu’nda Ticaret ve Zanaatin Organizasyonu. İlim, Kültür ve Sanatta Gerçek, 2(6), 39-40. google scholar
93. Akdağ, Ö. ve Kurtuluş, M. (Ed.). (2016). Ahilik ve Meslek Ahlâkı. Konya: KTO Karatay Üniversitesi Yayınları. google scholar
94. Türk Ansiklopedisi. (1968). Ahiler. 1. İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı. google scholar
95. Türkçe Sözlük. (1988). Ahi. 1. Ankara: Türk Dil Kurumu. google scholar
96. Küçükdağ, Y. v.d. (Ed.). (2014). Ahilik Haftası Kutlamaları Yönetmeliği. Ahilik Ansiklopedisi, I. Ankara: T. C. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı, 226. google scholar
97. Küçükdağ, Y. v.d. (Ed.). (2014). Esnaf ve Sanatkârlar Genel Müdürlüğü. Ahilik Ansiklopedisi, I. Ankara: T. C. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı, 397. google scholar
98. Türkçe Sözlük. (2005). Fütüvvet (10.bs.). Ankara: Türk Dil Kurumu. google scholar
99. Genelge, 2021/4. T.C. Resmî Gazete. (31401, 20 Şubat 2021). google scholar