Yıl 2011, Cilt 21 , Sayı 1, Sayfalar 233 - 265 2011-06-29

GÜNEY SOGDİANA BÖLGESİ GUZAR VAHASI YALPAK TEPE ŞEHRİ HARABESİ ÖZBEK-TÜRK ARKEOLOJİK KAZI ÇALIŞMASI (ÖZBEKİSTAN/KAŞKADERYA)

İbrahim ÇEŞMELİ [1] , Abdusabir RAİMKULOV [2] , Hande GÜNÖZÜ [3]


Bu makalede, Özbekistan'nın güneyinde Kaşkaderya Bölgesi'nde bulunan Guzar Vahası'daki Yalpak Tepe Şehri Harabesi'nde, 2005-2008 yılları arasında gerçekleştirilmiş olan arkeolojik kazı çalışması anlatılmıştır. Bu kazı, İstanbul Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü'den Yrd. Doç. Dr. İbrahim Çeşmeli ile Semerkand Arkeoloji Enstitüsü'nden Dr. Abdisabur Raimkulov tarafından yürütülmüştür. Restorasyon ve konservasyon çalışmaları ise İstanbul Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü'den Araş. Gör. Hande Günözü tarafından gerçekleştirilmiştir. Kazı, şehrin merkezindeki tepelik alanda gerçekleştirilmiştir. Bu kazıda, bir yapının duvarları kerpiçten odaları ile değişik türde eserler (seramikler, metal objeler, heykel ve duvar resmi parçaları, taş aletler, öğütme taşları, boncuklar, sikkeler vb.) tespit edilmiştir. Buluntular yapının bir saray (5-6. yüzyıl) olduğunu ve şehirde hayatın Kuşanlılar'dan Araplar'a kadar (1-8. yüzyıl) devam ettiğini göstermektedir.

Orta Asya, Özbekistan, Sogdiana, Kaşkaderya
  • ABDULLAEV K. A., RTVELADZE E. V., ŞİŞKİNA G. V. (Ed.), Kultura i İskusstvo Drevnego Uzbekistana (Katolog Vıstavki) I-II, Vneştorgizdat, Moskova 1991.
  • AHUN-BABAEV H. G., Dvorets İhşidov Sogda na Afrasiabe, Saraton-Hamar, Samarkand 1999.
  • ALBAUM, L. İ., Balalık-Tepe, Akademii Nauk, Taşkent 1960.
  • ALBIRUNI, The Chronolgy of Ancient Nations (Vestiges of the Past), (Çev. E. Sachau), London 1879.
  • AZARPAY G., Sogdian Painting. The Pictorial Epic in Central Asia, University of California Press, London 1981.
  • BARTHOLD V. V., Four Studies on the History of Central Asia I-III, (Çev. V. ve T. Minorsky), E. J. Brill, Leiden 1962-1963.
  • BARTHOLD W., Turkestan Down to the Mongol Invasion, (Çev. H. A. R. Gibb), Oxford University Press, London 1928.
  • BAYPAKOV, K. M., vd. (Ed.), Svod Pamyatnikov İstorii i Kulturı Respubliki Kazahstan, Nipi Pmk, Almatı 2002.
  • BECK H. C., "Etched Carnelian Beads", The Antiquaries Journal, 13/4, 1933, s. 384-398.
  • BECK H. C., "The Beads from Taxila", Memoirs of the Archaeological Survey of India, (Ed. Sir J. Marshall), 65, Manager of Publications, Delhi 1941.
  • BELENİTSKİY A. M., BENTOVİÇ İ. B., BOLŞAKOV O. G., Srednevekovıy Gorod Sredney Azii, Nauka, Leningrad 1973.
  • BELENİTSKİY A. M., Monumentalnoe İskusstvo Pendjikenta, İskusstvo, Moskova 1973.
  • BELENİTSKİY A. M., MARŞAK, B. İ., "Çertı Mirovozzreniya Sogdiytsev 7-8 vv. v İskusstve Pendjikenta", İstoriya i Kultura Narodov Sredney Azii, Moskova 1976, s.75-89.
  • BELENIZKI A. M., Mittelasien Kunst der Sogden, E. A. Seemann, Leipzig 1980.
  • BERNARD P., "The Greek Kingdoms of Central Asia", History of Civilization of Central Asia II, The development of sedentary and nomadic civilizations 700 BC to AD 250, (Ed. J. Harmatta), Unesco, Paris 1994, s. 96-126
  • BOSWORTH C. E., BOLSHAKOV O. G., "Central Asia Under the Ummayyads and the Early Abbasids", History of Civilization of Central Asia IV,The Age of Achievement: A.D.750 to the end of the fifteenth Century I, (Ed. M. S. Asimov-C.E.Bosworth), Unesco, Paris 1998, s. 27¬46.
  • CHAVANNES E., Documents Sur Les Tou-kiue (Turcs) Occidentaux, Petersburg 1903.
  • CHEGINI N. N., NIKITIN A. V., "Sasanian Iran-Economy, Society, Arts and Crafts", History of Civilization of Central Asia III, The Cross-Roads of Civilizations AD 250 to 750, (Ed. B. A. Litvinsky), Unesco, Paris 1996, s. 39-80
  • ÇEŞMELİ İ., "Özbekistan'da Kaşkaderya Bölgesi Guzar Vahası'ndaki 2005 Yılı Kazı Çalışması", Arkeoloji ve Sanat, 123, İstanbul 2006, s. 45-66.
  • ÇEŞMELİ İ., "Sogdlularda Sosyo Kültürel Yapı ve Sanat (Sogdiana / 5-8. Yüzyıllar)", Mimarlık Dekorasyon, 161 (02), İstanbul 2007, s. 130-141.
  • ÇEŞMELİ İ., "Arkeolojik Kazı Çalışması Guzar Vahası Yalpak Tepe Şehri (Özbekistan)", Toplumsal Tarih, 196, İstanbul 2010, s. 60-65.
  • DAFTARY F. "Sectarian and National Movements in Iran, Khurasan and Transoxania During Umayyad and Early Abbasid Times", History of Civilization of Central Asia IV,The Age of Achievement: A.D.750 to the end of the fifteenth Century I, (Ed. M. S. Asimov-C.E.Bosworth), Unesco, Paris 1998, s.
  • DANDAMAYEV M. A., "Media and Achaemenid Iran", History of Civilization of Central Asia II, The development of sedentary and nomadic civilizations 700 BC to AD 250, (Ed. J. Harmatta), Unesco, Paris 1994, s. 35-64.
  • DANI A. H., BERNARD P., "Alexander and His Successors in Central Asia", History of Civilization of Central Asia II, The development of sedentary and nomadic civilizations 700 BC to AD 250, (Ed. J. Harmatta) Unesco, Paris 1994, s. 65-95.
  • DANIEL E. L., The Political and Social History of Khurasan under Abbasid Rule 747-820, Bibliotheca Islamica, Minneapolis-Chicago 1979.
  • DE LA VAISSIERE E., Sogdian Traders. A History, (Çev. J. Ward), Brill, Leiden-Boston 2005.
  • EBBINGHOUSE D., WINSTEN M., "Tibetan dzi (gzi) Beads", Tibet Journal, 13/1, Dharamsala 1988, s. 38-56 FLOOD, G., An Introduction to Hinduism, Cambridge University Press, Cambridge 1996.
  • GANGULI K. M., The Mahabharata of Krishna-Dwaipayana Vyasa, Bharata Press, Calcutta 1883-1896.
  • GIGNOUX Ph., LITVINSKIY B. A., "Religious and Religious Movement I" , History of Civilization of Central Asia III, The Cross-Roads of Civilizations AD 250 to 750, (Ed. B.A. Litvinsky), Unesco, Paris 1996, s. 394-412.
  • GUREVİÇ L. V., "K İnterpretatsii Pendjikentskih «Kapell»", Kulturnıe Svyazi Narodov Sredney Azii i Kavkaza, Nauka, Moskova 1990, s. 67-89
  • HUMBACH H., "Vayu, Siva und der Spiritus Vivans im Ostiranischen Synkretismus", Monumentum H. S. Nyberg I, Acta Iranica 4, Leiden¬Teheran-Liege 1975, s. 397-408.
  • KABANOV S. K., Nahşeb na Rubeje Drevnosti i Srednevekovya (III-VII vv.), Fan, Taşkent 1977.
  • KABANOV S. K., Kultura Selskih Poseleniy Yujnogo Sogda III-VI vv., Fan, Taşkent 1981.
  • LITVINSKY B. A., "The Hephthalite Empire", History of Civilization of Central Asia III, The Cross-Roads of Civilizations AD 250 to 750, (Ed. B. A. Litvinsky), Unesco, Paris 1996, s.138-165.
  • LITVINSKY B. A., VOROBYOVA-DESYATOVSKAYA M. I. , "Religions and Religious Movements II" , History of Civilization of Central Asia III, The Cross-Roads of Civilizations AD 250 to 750, (Ed. B. A. Litvinsky), Unesco, Paris 1996, s. 421-448.
  • LITVINSKY B. A., JALILOV A. H., KOLESNIKOV A. I . "The Arap Conquest", History of Civilization of Central Asia III, The Cross-Roads of Civilizations AD 250 to 750, (Ed. B. A. Litvinsky), Unesco, Paris 1996, s. 443-468.
  • LITVINSKY B. A., GUANG-DA Z. "Central Asia, The Crossroads of Civilizations", History of Civilization of Central Asia III, The Cross Roads of Civilizations AD 250 to 750, (Ed. B. A. Litvinsky), Unesco, Paris 1996, s. 469-487.
  • LUNİNA S. B., Goroda Yujnogo Sogda v VIII-XII vv., Fan, Taşkent 1984.
  • MARSHAK M. I. , NEGMATOV N. N., "Sogdiana", History of Civilization of Central Asia III, The Cross-Roads of Civilizations AD 250 to 750, (Ed. B. A. Litvinsky), Unesco, Paris 1996, s. 233-280.
  • NARSHAKHI, The History of Bukhara, (Çev. R. N. Frye), Cambridge 1954.
  • NEBESKY-WOJKOWITZ R., "Prehistoric Beads from Tibet", Man, 52, 1952, s. 131-132
  • NEFEDOV N. Y., Kaşkadarinskaya Oblast Guzarskiy Rayon Svodka Pamyatnikov Arheologii, (yayınlanmamış araştırma raporu, Semerkand Arkeoloji Enstitüsü arşivi), 1979.
  • NİLSEN V. A., Stanovlenie Feodalnoy Arhitekturı Sredney Azii (V-VIII vv.), Nauka, Taşkent. 1966.
  • PUGAÇENKOVA G. A., REMPEL L .İ, Vıdayuşçiesya Pamyatniki İzobrazitelnogo İskusstva Uzbekistana, Hudojestvennoy Literaturı, Taşkent 1960.
  • PUGAÇENKOVA G. A., İskusstvo Baktrii Epohi Kuşan, İskusstvo, Moskova 1979.
  • PUGAÇENKOVA G. A., Şedevrı Sredney Azii, Literaturı i İskusstva, Taşkent 1982.
  • PURI B. N., "The Kushans", History of Civilization of Central Asia II, The development of sedentary and nomadic civilizations 700 BC to AD 250, (Ed. J. Harmatta), Unesco, Paris 1994, s. 239-255.
  • RTVELADZE E. V., "Coins from Kish. 3rd-2nd Century BC - 8th Century AD", Eran ud Anerän (Ed. C. Matteo, R. Paola, S. Gianroberto), Libreria Editrice Cafoscarina, Venice 2006.
  • SHAMAN HWUI LI, The Life of Hiuen-Tsiang, (Çev. S. Beal), London 1911.
  • SINOR D., KLYASHTORNY S. G., "The Türk Empire", History of Civilization of Central Asia III, The Cross-Roads of Civilizations AD 250 to 750, (Ed. B. A. Litvinsky), Unesco, Paris 1996, s. 321-342.
  • SOUCEK S., A History of Inner Asia, Cambridge University Press, New York 2000.
  • SULEYMANOV R. H., Drevniy Nahsab, Fan, Samarkand-Taskent 2000.
  • TOLSTOV S. P., Drevniy Horezm, Mgu, Moskova 1948.
  • WALLIS BUDGE E. A., Amulets and Superstitions, Dover Publications, New York 1978.
  • YATSENKO S. A., "The Late Sogdian Costume (the 5th - 8th cc. AD)", Eran ud Anerän, (Ed. C. Matteo, R. Paola, S. Gianroberto), Libreria Editrice Cafoscarina, Venice 2006.
  • ZEIMAL E. V., "The Kidareti Kingdom in Central Asia", History of Civilization of Central Asia III, The Cross-Roads of Civilizations AD 250 to 750, (Ed. B.A. Litvinsky), Unesco, Paris 1996, s. 123-137.
  • ZEIMAL E. V., "The Circulation of Coins in Central Asia During the Early Medieval Period (Fifth-Eighth Centuries A. D.)", Bulletin of the Asia Institute, 8, 1994, s. 245-267.
Birincil Dil tr
Bölüm MAKALELER
Yazarlar

Yazar: İbrahim ÇEŞMELİ

Yazar: Abdusabir RAİMKULOV

Yazar: Hande GÜNÖZÜ

Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 29 Haziran 2011

Bibtex @ { iuturkiyat195254, journal = {Journal of Turkology}, issn = {0085-7432}, eissn = {2651-3188}, address = {}, publisher = {İstanbul Üniversitesi}, year = {2011}, volume = {21}, pages = {233 - 265}, doi = {10.18345/tm.66916}, title = {GÜNEY SOGDİANA BÖLGESİ GUZAR VAHASI YALPAK TEPE ŞEHRİ HARABESİ ÖZBEK-TÜRK ARKEOLOJİK KAZI ÇALIŞMASI (ÖZBEKİSTAN/KAŞKADERYA)}, key = {cite}, author = {ÇEŞMELİ, İbrahim and RAİMKULOV, Abdusabir and GÜNÖZÜ, Hande} }
APA ÇEŞMELİ, İ , RAİMKULOV, A , GÜNÖZÜ, H . (2011). GÜNEY SOGDİANA BÖLGESİ GUZAR VAHASI YALPAK TEPE ŞEHRİ HARABESİ ÖZBEK-TÜRK ARKEOLOJİK KAZI ÇALIŞMASI (ÖZBEKİSTAN/KAŞKADERYA). Journal of Turkology , 21 (1) , 233-265 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/iuturkiyat/issue/18515/195254
MLA ÇEŞMELİ, İ , RAİMKULOV, A , GÜNÖZÜ, H . "GÜNEY SOGDİANA BÖLGESİ GUZAR VAHASI YALPAK TEPE ŞEHRİ HARABESİ ÖZBEK-TÜRK ARKEOLOJİK KAZI ÇALIŞMASI (ÖZBEKİSTAN/KAŞKADERYA)". Journal of Turkology 21 (2011 ): 233-265 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/iuturkiyat/issue/18515/195254>
Chicago ÇEŞMELİ, İ , RAİMKULOV, A , GÜNÖZÜ, H . "GÜNEY SOGDİANA BÖLGESİ GUZAR VAHASI YALPAK TEPE ŞEHRİ HARABESİ ÖZBEK-TÜRK ARKEOLOJİK KAZI ÇALIŞMASI (ÖZBEKİSTAN/KAŞKADERYA)". Journal of Turkology 21 (2011 ): 233-265
RIS TY - JOUR T1 - GÜNEY SOGDİANA BÖLGESİ GUZAR VAHASI YALPAK TEPE ŞEHRİ HARABESİ ÖZBEK-TÜRK ARKEOLOJİK KAZI ÇALIŞMASI (ÖZBEKİSTAN/KAŞKADERYA) AU - İbrahim ÇEŞMELİ , Abdusabir RAİMKULOV , Hande GÜNÖZÜ Y1 - 2011 PY - 2011 N1 - DO - T2 - Journal of Turkology JF - Journal JO - JOR SP - 233 EP - 265 VL - 21 IS - 1 SN - 0085-7432-2651-3188 M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Türkiyat Mecmuası GÜNEY SOGDİANA BÖLGESİ GUZAR VAHASI YALPAK TEPE ŞEHRİ HARABESİ ÖZBEK-TÜRK ARKEOLOJİK KAZI ÇALIŞMASI (ÖZBEKİSTAN/KAŞKADERYA) %A İbrahim ÇEŞMELİ , Abdusabir RAİMKULOV , Hande GÜNÖZÜ %T GÜNEY SOGDİANA BÖLGESİ GUZAR VAHASI YALPAK TEPE ŞEHRİ HARABESİ ÖZBEK-TÜRK ARKEOLOJİK KAZI ÇALIŞMASI (ÖZBEKİSTAN/KAŞKADERYA) %D 2011 %J Journal of Turkology %P 0085-7432-2651-3188 %V 21 %N 1 %R %U
ISNAD ÇEŞMELİ, İbrahim , RAİMKULOV, Abdusabir , GÜNÖZÜ, Hande . "GÜNEY SOGDİANA BÖLGESİ GUZAR VAHASI YALPAK TEPE ŞEHRİ HARABESİ ÖZBEK-TÜRK ARKEOLOJİK KAZI ÇALIŞMASI (ÖZBEKİSTAN/KAŞKADERYA)". Journal of Turkology 21 / 1 (Haziran 2011): 233-265 .
AMA ÇEŞMELİ İ , RAİMKULOV A , GÜNÖZÜ H . GÜNEY SOGDİANA BÖLGESİ GUZAR VAHASI YALPAK TEPE ŞEHRİ HARABESİ ÖZBEK-TÜRK ARKEOLOJİK KAZI ÇALIŞMASI (ÖZBEKİSTAN/KAŞKADERYA). Journal of Turkology. 2011; 21(1): 233-265.
Vancouver ÇEŞMELİ İ , RAİMKULOV A , GÜNÖZÜ H . GÜNEY SOGDİANA BÖLGESİ GUZAR VAHASI YALPAK TEPE ŞEHRİ HARABESİ ÖZBEK-TÜRK ARKEOLOJİK KAZI ÇALIŞMASI (ÖZBEKİSTAN/KAŞKADERYA). Journal of Turkology. 2011; 21(1): 265-233.