Yıl 2019, Cilt 29 , Sayı 1, Sayfalar 179 - 198 2019-06-14

OSMAN NEVRES DÎVÂNI’NDA YAZIYA DAİR UNSURLAR
THE ELEMENTS ABOUT WRITING IN NEVRES DIVAN

Eda TOK [1]


Sanatkârların bir sanat eserini meydana getirirken yaşadığı sosyal ve doğal çevreyi eserine yansıtmayacağını, bir diğer ifadeyle çevrenin etkisi altında kalmadan eserini meydana getirebileceğini söylemek pek mümkün değildir. Dîvân şairleri de yaşadıkları toplumun özelliklerini, yaşayış biçimlerini, günlük hayatta karşılaştıkları her nesneyi şiirlerinde dile getirmiş, duygu ve düşüncelerini anlatmak için onları birer araç olarak kullanmışlardır. 19. yüzyıl şairlerinden Osman Nevres’in Dîvânı incelendiğinde de şairin çevresindeki her şeye karşı ne kadar ilgili olduğu, maddî ve manevî hemen hemen her şeyin çeşitli tasavvurlarla şiirlerine yansıdığı görülmüştür.  Nevres Dîvânı’nın özellikle giyim kuşamdan yeme içmeye; savaş aletlerinden müzik aletlerine, mimariden yazı araç gereçlerine kadar maddî unsurlar bakımından oldukça zengin olduğu tespit edilmiştir. Çalışmamızı bu unsurlar arasından dikkatimizi çeken Osman Nevres Dîvânı’ndaki yazı ile ilgili araç ve gereçlerin incelenmesi oluşturmaktadır. Şairin şiirlerinde kalem başta olmak üzere mürekkep, tebeşir, defter, tomar, levh, varak, hatt, kitap, mektup, telgraf gibi yazıya dair birçok unsura çeşitli tasavvur ve hayallerle yer verdiği görülmüştür. Osman Nevres’in -şair olması münasebetiyle- yaşamının daima içerisinde olan yazıya dair bu araç gereçlere şiirlerinde hangi hayaller ve tasavvurlarla yer verdiği ortaya konulmaya çalışılacaktır. 

    While artisans have occurred their artworks, that not to reflect on their artworks so social and nature environment. In other words, it’s not to possible to create the art work without the influence of the environment. Divan poets have been used   characteristics of society in which they live the way of life and every object they have been experienced in their daily lives that are used in their poems as a tool inorder to express their feelings and thoughts. One of the 19th century poets, Osman Nevres, expressed his perspective of interest of environment in his divan. In view of his reflecting the perspective of the material and spiritual realizations in terms of their affecting the environment. It has been found to be valuable in terms of material elements especially drinking and clothing; combat materials and music materials; writing materials and architecture etc. Our work includes writing materials among these elements of Nevres. Poems of Nevres includes different elements especially, top of the pencil, ink, chalk, notebook, wad, plate, leaf, calligraphy, book, letter, telegraph. These have been used different realizations and imaginations. As a conclusion; how to process to shown in those elements of Divan of Nevres.

  • BAYKAL, Bekir Sıtkı. 1974. Tarih Terimleri Sözlüğü, Ankara: TDK Yayınları. CEBECİOĞLU, Ethem. 2014. Tasavvuf Terimleri ve Deyimleri Sözlüğü, Ankara: Otto Yayınları. ÇAĞMAN, Filiz ve Şule Aksoy. 1998. Osmanlı Sanatında Hat, İstanbul: Kültür Bakanlığı Anıtlar ve Müzeler Genel Müdürlüğü. ÇETİN, Abdurrahman. 2006. “Kur’ân”, İslam’da İnanç, İbadet ve Günlük Yaşayış Ansiklopedisi, Ed. DÖNMEZ, İbrahim, İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, C.3, s.1155-1166. DERDİYOK, Çetin. 1999. “Osmanlı Devrinde Mektup Yazma Geleneği”, Osmanlı Kültür ve Sanat, Ankara: Yeni Türkiye Yayınları, C.9, s.731-740. DERMAN, M. Uğur. 2001. “Kalem”, İstanbul: Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C.24, s.245-257. DEVELLİOĞLU, Ferit. 2003. Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lûgat, Ankara: Aydın Kitabevi Yayınları. ERSOYLU, Halil. 1992. “Kaside-i Kalem”, Türk Dili Araştırmaları Yıllığı, Ankara: Ankara Üniversitesi Basımevi, s.147-167. HAMMER-PURGSTALL, Joseph Von. 1999. Osmanlı Mühürleri, Çev. Ümit Öztürk, İstanbul: Pera Yayıncılık. Hayat Ansiklopedisi. (Yayın Yılı Yok). “Telgraf” , Hayat Yayınları, C.6, s. 3025. İslam Ansiklopedisi. 1967. “Ku’ran”, İstanbul: MEB, C.6, s.995-1011. KARAMAN, Hayrettin ve Mustafa Çağrıcı, İbrahim Kâfi Sönmez, Sadrettin Gümüş. 2014. Kur’an Yolu Meâli, Ankara: Diyanet Başkanlığı Yayınları. KAYA, Bayram Ali Kaya. 2017. Osman Nevres Dîvânı, İstanbul: Kesit Yayınları. ÖZEN, M. Esiner. 1985. Yazma Kitap Sanatları Sözlüğü, İstanbul: Basım Atölyesi. ÖZÖNDER, Hasan. 2003. Ansiklopedik Hat ve Tezhip sanatları Deyimleri, Terimleri Sözlüğü, Konya: Sebat Ofset Matbacılık. PAKALIN, Mehmet Zeki. 1993. Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü, C.2, İstanbul: MEB. PALA, İskender. 2002. Ansiklopedik Divan Şiiri Sözlüğü, İstanbul: Leyla ile Mecnun Yayınları. SEFERCİOĞLU, Nejat. 1990. “Yazı ve Yazı ile İlgili Unsurların Divan Şiirinde Kullanılışı 2”, İstanbul: Yeni Defne, Sayı: 96-97, C. 8, s. 2-8. SERİN, Muhiddin. 1982. Hat San’atımız Tarihçesi-Malzeme ve Aletler-Meşkler, İstanbul: Kubbe Altı Neşriyatı. SERİN, Muhiddin. 1999. Hat Sanatı ve Meşhur Hattatlar, İstanbul: Kubbealtı Neşriyatı. ŞEMSEDDİN SAMİ. 2007. Kâmûs-ı Türkî, İstanbul: Çağrı Yayınları. ŞENGÜN, Necdet. 2008. “Klasik Türk Şiirinde Kalem Kasideleri”, International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, Volume 3/4 Summer, s.730-758. TOK, Eda. 2010. Osman Nevres Divânı’nda Maddî Kültür, Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Sakarya. Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi. 1986. “Mektup”, İstanbul: Dergâh Yayınları, C.6, s. 231-232. UMUR, Suha. 1980. Osmanlı Padişah Tuğraları, İstanbul: Cem Yayınevi. YAVUZ, Yusuf Şevki ve Abdurrahman Çetin. 1991. “Âyet”, İstanbul: Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C.4, s.242.
Birincil Dil tr
Konular Sosyal
Bölüm MAKALELER
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-9939-0154
Yazar: Eda TOK

Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 14 Haziran 2019

Bibtex @araştırma makalesi { iuturkiyat560273, journal = {Journal of Turkology}, issn = {0085-7432}, eissn = {2651-3188}, address = {}, publisher = {İstanbul Üniversitesi}, year = {2019}, volume = {29}, pages = {179 - 198}, doi = {10.18345/iuturkiyat.560273}, title = {OSMAN NEVRES DÎVÂNI’NDA YAZIYA DAİR UNSURLAR}, key = {cite}, author = {TOK, Eda} }
APA TOK, E . (2019). OSMAN NEVRES DÎVÂNI’NDA YAZIYA DAİR UNSURLAR. Journal of Turkology , 29 (1) , 179-198 . DOI: 10.18345/iuturkiyat.560273
MLA TOK, E . "OSMAN NEVRES DÎVÂNI’NDA YAZIYA DAİR UNSURLAR". Journal of Turkology 29 (2019 ): 179-198 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/iuturkiyat/issue/44859/560273>
Chicago TOK, E . "OSMAN NEVRES DÎVÂNI’NDA YAZIYA DAİR UNSURLAR". Journal of Turkology 29 (2019 ): 179-198
RIS TY - JOUR T1 - OSMAN NEVRES DÎVÂNI’NDA YAZIYA DAİR UNSURLAR AU - Eda TOK Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.18345/iuturkiyat.560273 DO - 10.18345/iuturkiyat.560273 T2 - Journal of Turkology JF - Journal JO - JOR SP - 179 EP - 198 VL - 29 IS - 1 SN - 0085-7432-2651-3188 M3 - doi: 10.18345/iuturkiyat.560273 UR - https://doi.org/10.18345/iuturkiyat.560273 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Türkiyat Mecmuası OSMAN NEVRES DÎVÂNI’NDA YAZIYA DAİR UNSURLAR %A Eda TOK %T OSMAN NEVRES DÎVÂNI’NDA YAZIYA DAİR UNSURLAR %D 2019 %J Journal of Turkology %P 0085-7432-2651-3188 %V 29 %N 1 %R doi: 10.18345/iuturkiyat.560273 %U 10.18345/iuturkiyat.560273
ISNAD TOK, Eda . "OSMAN NEVRES DÎVÂNI’NDA YAZIYA DAİR UNSURLAR". Journal of Turkology 29 / 1 (Haziran 2019): 179-198 . https://doi.org/10.18345/iuturkiyat.560273
AMA TOK E . OSMAN NEVRES DÎVÂNI’NDA YAZIYA DAİR UNSURLAR. Journal of Turkology. 2019; 29(1): 179-198.
Vancouver TOK E . OSMAN NEVRES DÎVÂNI’NDA YAZIYA DAİR UNSURLAR. Journal of Turkology. 2019; 29(1): 198-179.