Kemal Tahir’in “Yorgun Savaşçı” ve “Rahmet Yolları Kesti” Romanlarında Eşkıyalık Teması (1919-1939)

Öz

Bu çalışmada özgün fikirleri ve titiz çalışmaları ile Türk Edebiyatı’nda önemli bir yere sahip olan Kemal Tahir’in, eşkıyalık olgusu hakkındaki düşünceleri ele alınmıştır. Yazarın “Yorgun Savaşçı” ve “Rahmet Yolları Kesti” adlı romanlarındaki “eşkıyalık teması” incelenmiştir. Edebi anlamda köy romanının ayrılmaz bir parçası olarak ele alınan eşkıyalık olgusu, pek çok romancı tarafından “sosyal eşkıyalık” çerçevesinde değerlendirilmiştir. Bu hususta Kemal Tahir, aykırı bir fikir benimsemesi sebebiyle farklı bir yere sahiptir. Yazar, köyü ele aldığı tüm romanlarında eşkıyalık olgusu üzerinde durmakla birlikte, “Rahmet Yolları Kesti” adlı romanı bu bakımdan en çok tartışılan eseri olmuştur. Benzer bir durum eşkıyalık bağlamında olmasa da “Yorgun Savaşçı” romanı için de yaşanmış, o dönemde büyük tartışma konusu haline gelmiştir. Söz konusu bu iki roman yayımlandıkları ilk zamanlarda ideolojik çerçevede ele alınmışlardır. Bu sebeple ne yazar ne de eserlerinin günümüze değin hak ettiği değeri bulamadıkları gözlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Kemal Tahir
• Yorgun Savaşçı
• Rahmet Yolları Kesti
• Eşkıyalık
• Tarihi Roman

The Theme of Banditry in Kemal Tahir’s Novels “Yorgun Savaşçı” and “Rahmet Yolları Kesti” (1919-1939)

Öz

In this study, the thoughts of Kemal Tahir, who has an important place in Turkish literature with his original ideas and meticulous studies, on the phenomenon of banditry are discussed. The “banditry theme” in the author’s novels “Yorgun Savaşçı” and “Rahmet Yolları Kesti” is analyzed. The phenomenon of banditry, which is considered as an integral part of the village novel in literary terms, has been evaluated by many novelists within the framework of “social banditry”. In this regard, Kemal Tahir has a special place due to his adoption of a contrary idea. Although the author emphasizes the phenomenon of banditry in all his novels dealing with the village, his novel “Rahmet Yolları Kesti” has been the most discussed work in this respect. A similar situation was experienced in the novel “Yorgun Savaşçı”, although not in the context of banditry, and it became the subject of great debate at the time. When these two novels were first published, they were discussed within an ideological framework. For this reason, it has been observed that neither the author nor his works have found the value they deserve until today.

Anahtar Kelimeler

• Kemal Tahir
• Yorgun Savaşçı
• Rahmet Yolları Kesti
• Banditry
• Historical Novel

Kaynakça

1. Düstûr google scholar
2. Aka, Nilüfer: “Kemal Tahir’in “Yorgun Savaşçı” Romanında Yapı ve İzlek”, Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, S. 27, 2015, s. 150-181. google scholar
3. Akdağ, Mustafa: Türk Halkının Dirlik ve Düzenlik Kavgası Celalî İsyanları, Cem Yayınevi, İstanbul, 1995. google scholar
4. Aktaş, Şerif: Anlatma Esasına Bağlı Edebi Metinlerin Tahlili-Teori ve Uygulama, Bilge Kültür Sanat Yayınları, İstanbul, 2022. google scholar
5. Aktaş, Şerif: Roman Sanatı ve Roman İncelemesine Giriş, Akçağ Yayınları, Ankara, 1991. google scholar
6. Altan, Suna: “1923-1938 Dönemi Arşiv Belgeleri Işığında Eşkıyalık Faaliyetlerine Genel Bir Bakış” Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, C. 23 S. 2, 2018, s. 631-642. google scholar
7. Altınova, Banu: “Kemal Tahir’in Romanlarında Eşkıya ve Eşkıyalık”, Hece, Türkiye’nin Ruhunu Arayan Aydın Kemal Tahir Özel Sayısı, S. 181, 2012, s. 232-243. google scholar
8. Aslan, Cumhur: “Türkiye’de Politik Roman: 12 Mart Döneminde İdeoloji ve Edebiyat”, Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, C. 11, S. 47, 2011, s. 171-187. google scholar

9. Avcı, Güven: “Ya Devlet Başa Ya Kuzgun Leşe”, Biyografya 4- Kemal Tahir, ed.: Ayşegül Yaraman, İstanbul, Bağlam Yayınları, 2004, s. 121-146. google scholar
10. Ayas, Güneş: “Kemal Tahir ve Dostoyevski Üzerine Düşünceler”, Bir Kemal Tahir Kitabı Türkiye’nin Ruhunu Aramak, ed.: Kurtuluş Kayalı, İthaki Yayınları, İstanbul 2010, s. 175-194. google scholar
11. Barkey, Karen: Eşkıyalar ve Devlet: Osmanlı Tarzı Devlet Merkezileşmesi, çev.: Zeynep Altıok, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul, 1999. google scholar
12. Boratav, Pertev Naili: Köroğlu Destanı, Adam Yayıncılık, İstanbul, 1984. google scholar
13. Bozdağ, İsmet: Kemal Tahir ’in Sohbetleri, Emre Yayıncılık, İstanbul, 1995. google scholar
14. Coşkun, Sezai: Esir Şehrin Hür İnsanı Kemal Tahir İnsan, Eser, Fikir, Dergah Yayınları, İstanbul, 2012. google scholar
15. Çavdar, Tevfik: “Roman, Tarih ve Kemal Tahir”, Bir Kemal Tahir Kitabı Türkiye’nin Ruhunu Aramak, ed.: Kurtuluş Kayalı, İthaki Yayınları, İstanbul, 2010, s. 57-60. google scholar
16. Demirci, Süleyman-Çabuk, Fehminaz: “Celâli Kürt Eşkıyası: Bayezid Sancağı ve Osmanlı-Rus-İran Sınır Boylarında Celâli Kürt Aşireti’nin Eşkıyalık Faaliyetleri (1857-1909)”, History Studies, C. 6, S. 6, Aralık 2014, s. 71-97. google scholar
17. Eğribel, Ertan: “Kemal Tahir Düşüncesinin Dinamizmi: Sosyalizm, Batıcılaşma ve Doğu Sorunu”, Bir Kemal Tahir Kitabı Türkiye’nin Ruhunu Aramak, ed.: Kurtuluş Kayalı, İthaki Yayınları, İstanbul, 2010, s. 66-81. google scholar
18. Ertürk, Recep: “21. Yüzyılda Kemal Tahir Okumak”, Hece, Türkiye’nin Ruhunu Arayan Aydın Kemal Tahir Özel Sayısı, S. 181, 2012, s. 336-342. google scholar
19. Erverdi, Ezel: “Bir Hakkı Teslim Etmek”, Bir Kemal Tahir Kitabı Türkiye’nin Ruhunu Aramak, ed.: Kurtuluş Kayalı, İthaki Yayınları, İstanbul, 2010, s. 19-31. google scholar
20. Fedai, Özlem: “Kemal Tahir’in Gözünden Milli Mücadele Yılları Anadolu’sunda Yozlaşma ve Çürüme”, Hece, Türkiye’nin Ruhunu Arayan Aydın Kemal Tahir Özel Sayısı, S. 181, 2012, s. 165-172. google scholar
21. Gözütok, Türkan: “Eşkıyalık ve Çakırcalı Mehmet Efe’nin Türk Edebiyatına İzdüşümü”, Türkbilig, S. 21, 2011, s. 49-72. google scholar
22. Gündüz, Tufan: “Konar Göçer”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (TDVİA), C. 26, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, Ankara,1989, s. 161-163. google scholar
23. Hobsbawm, Eric J.: Eşkıyalar, Agora Kitaplığı, İstanbul, 2011. google scholar
24. Kalkan, Bülent: “Hangi Köydensiniz?”, Biyografya 4-Kemal Tahir, ed.: Ayşegül Yaraman, Bağlam Yayınları, İstanbul, 2004, s. 107-120. google scholar
25. Karadeniz, Abdurrahim: “Yorgun Savaşçı’nın Spot Işıkları”, Hece, Türkiye’nin Ruhunu Arayan Aydın Kemal Tahir Özel Sayısı, S. 181, 2012, s. 294-300. google scholar
26. Karagöz, Mehmet: “17. Asrın Sonunda Filibe ve Çevresinde Eşkıyalık Hareketleri (1680-1700)”, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, C. 16, S. 2, 2006, s. 374. google scholar
27. Kemal Tahir: Kemal Tahir ’den Fatma İrfan’a Mektuplar, Sander Yayıncılık, İstanbul, 1979. google scholar
28. Kemal Tahir: Rahmet Yolları Kesti, Bilgi Yayınevi, Ankara, 1975. google scholar
29. Kemal Tahir: Rahmet Yolları Kesti, İthaki Yayınları, İstanbul, 2011. google scholar
30. Kemal Tahir: Yorgun Savaşçı, İthaki Yayınları, İstanbul, 2017. google scholar
31. Moran, Berna: Türk Romanına Eleştirel Bir Bakış 2, İletişim Yayınları, İstanbul, 2017. google scholar
32. Narlı, Mehmet: “Köy Romanı İçinde Kemal Tahir”, Hece, Türkiye’nin Ruhunu Arayan Aydın Kemal Tahir Özel Sayısı, S. 181, 2012, s. 226-231. google scholar Safi, Polat: “Yargılamak mı Anlamak mı? Vefatından 37 Yıl Sonra Kemal Tahir’i Okumak”, ed.: Kurtuluş Kayalı, Bir Kemal Tahir Kitabı Türkiye’nin Ruhunu Aramak, İstanbul, İthaki Yayınları, 2010, s. 117-123. google scholar
33. Şahin, İlhan: Osmanlı Döneminde Konar-Göçerler, Eren Yayınları, İstanbul, 2006. google scholar
34. Tekin, Mehmet: Roman Sanatı 1-Romanın Unsurları, Ötüken Neşriyat, İstanbul, 2022. google scholar
35. Topluk, Gökhan: “Kemal Tahir ve Yaşar Kemal Örnekleri Üzerinden Eşkıyalık Yazımına Bir Bakış”, Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, C. 5, S. 1, 2017, s. 59-78. google scholar
36. Uyanık, Ercan: 20. Yüzyılın Başlarında Batı Anadolu’da Eşkıyalık ve Çakırcalı Mehmet Efe. İzmir Büyükşehir Belediyesi Kent Kitaplığı, İzmir, 2017. google scholar
37. Uzun, Efkan: “Osmanlı Örneklemi Üzerinden Sosyal Eşkıyalığa Bir Bakış”, Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, Y. 10, S. 3, Aralık 2006, s. 31-45. google scholar
38. Yakut, Kemal: “Meşrutiyet’ten Cumhuriyet’e Eşkıyalığın Önlenmesine İlişkin Düzenlemeler”, Kebikeç, S. 34, 2012, s. 139-157. google scholar
39. Yazoğlu, Cengiz: “Kemal Tahir’in Tarihe Bakışı”, Biyografya 4- Kemal Tahir, ed.: Ayşegül Yaraman, Bağlam Yayınları, İstanbul, 2004, s. 51-58. google scholar
40. Yetkin, Sabri: Ege’de Eşkıyalar, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul, 1996. google scholar