Images of “the Republican Citizen” Designed in the Context of National Identity Construction in Türkiye during the Early Republican Period

Öz

In the 19th century, as a result of certain economic, political, and social changes, the model of the nation-state came to replace that of the multinational empire. Through this process, “nationality” became the new framework that moved hundreds of millions of people away from their traditional identities, gathered them into new and modern large collectivities and determined whom they resembled and from whom they differed. The process of constructing national identities is psychological, economic, political, and sociological, but it also involves emotional ties. From the early 20th century onwards, modern Turkish identity emerged as a composite of these processes. In the early phases of national identity construction in the Republic of Türkiye (1923-1938), certain foundational elements were shaped that would serve as the backbone of the polity. These elements revolved around particular discourses and images, such as the ideal of “contemporary civilization” [muasır medeniyet], the representation of the “backward” Ottoman past as “the other”, the conception of the exalted founder-leader, narratives of “a triumphant army” and “a triumphant history”, new symbols of “the great nation”, and the image of “the desirable Republican citizen.” “The Republican citizen” was designed by the ideological apparatuses of the state, who also equipped “the citizen” with new values. These values were determined according to how the large group that the citizen belonged to defined itself and how it wished to be defined by others. This article investigates the images of “the desirable Republican citizen” that were tied up with discourses around these new values. It pays particular attention to the social representations of the women, youth and teachers of the Republic, groups who were supposed to play a key role in transmitting these images.

Anahtar Kelimeler

• Citizenship
• National Identity
• Large Group Identity
• Turkish National Identity
• Desirable Citizen(s)

Ulusal Kimlik Bağlamında Tasarımlanan Cumhuriyet Vatandaşı İmajları

Öz

Yaşanan ekonomik, siyasi ve sosyal değişimlerin neticesi olarak, 19. yüzyılda ulus devlet modeli çok uluslu imparatorlukların yerini almaya başlamıştır. Bu süreçte yüz milyonlarca insanı geleneksel kimliklerinden uzaklaştırarak yeni ve modern büyük grup çadırlarının altında toplayan ve kimlere benzeyip, kimlerden farklılaştığını tespit eden belirleyici yeni parametre “ulusallık” olmuştur. Ulusal kimliklerin inşa süreci sadece ekonomik, siyasi ve sosyolojik değil, aynı zamanda psikolojik ve hissi bağlar içeren bir süreçtir. 20. yüzyılın başından itibaren tasarımlanan modern Türk kimliği de tüm bu süreçlerin bir bileşkesi olarak şekillenmiştir. Buna göre “Türkiye Cumhuriyeti” ulusal kimliğinin erken inşa aşamasında (1923-1938), politik omurgayı belirginleştiren bazı temel unsurlar “muasır medeniyet ülküsü, geri kalmış Osmanlı geçmişi merkezli öteki kurgusu, kurucu-kutlu lider anlayışı, muzaffer ordu ve tarih anlatısı, büyük ulusun yeni sembolleri ve cumhuriyetin makbul vatandaşı” gibi söylem ve imajlar etrafında şekillenmiştir. Bu süreçte cumhuriyetin vatandaşı, içinde bulunduğu büyük grubun kendini nasıl tanımladığı ve başkalarınca nasıl tanımlanmak istediğine uygun olarak, devletin ideolojik aygıtlarınca tasarımlanarak yeni değerlerle donatılmıştır. Makalede bu yeni değerlere dair söylemler doğrultusunda, cumhuriyetin makbul vatandaşının imajları ve bu imajların aktarımında dinamo işlevi gören cumhuriyetin kadını, gençliği ve öğretmenlerine dair sosyal temsillere odaklanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Vatandaşlık
• Ulusal Kimlik
• Büyük Grup Kimliği
• Türk Ulusal Kimliği
• Makbul Vatandaş

Kaynakça

1. C.H.F. Nizamnamesi ve Programı, TBMM Matbaası, Ankara, 1931 google scholar
2. T.C. Resmî Gazete google scholar
3. Tarih IV Türkiye Cumhuriyeti, Devlet Matbaası, İstanbul, 1931. google scholar
4. Türkiye Büyük Millet Meclisi Zabıt Ceridesi, V. 10, TBMM Matbaası, Ankara, 1975. google scholar
5. Türkiye Büyük Millet Meclisi Zabıt Ceridesi, V. 18, TBMM Matbaası, Ankara, 1959. google scholar
6. Cumhuriyet google scholar
7. Gürbüz Türk Çocuğu google scholar
8. Kurun google scholar

9. Milliyet google scholar
10. “Atatürk’ün Onuncu Yıl Nutku’nun Son Şekli”, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, V. 2, 1985, pp. 505-510. google scholar
11. Ağaoğlu, Ahmet: “Çocuk Günü”, Gürbüz Türk Çocuğu, Special Issue, April 1927, p. 11. google scholar
12. Akyüz, Yahya: Türk Eğitim Tarihi, Alfa Yayınları, İstanbul, 2001. google scholar
13. Anderson, Benedict: Hayali Cemaatler, Metis Yayınları, İstanbul, 1993. google scholar
14. Atatürk’ün Bütün Eserleri, V. 15, Kaynak Yayınları, İstanbul, 2005. google scholar
15. Atatürk’ün Bütün Eserleri, V. 16, Kaynak Yayınları, İstanbul, 2005. google scholar
16. Atatürk’ün Bütün Eserleri, V. 27, Kaynak Yayınları, İstanbul, 2010. google scholar
17. Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri II, Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü Yayınları, Ankara, 1959. google scholar
18. Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri I-III, Atatürk Araştırma Merkezi, Ankara, 1997. google scholar
19. Berghe, Van der: “Ethnicity and the Sociobiology Debate”, Theories of Ethnic and Race Relations, ed. J. Rex & D. Mason, Cambridge University Press, Cambridge, 1988. google scholar
20. Bilgin, Nuri: İnsan İlişkileri ve Kimlik, Sistem Yayıncılık, İstanbul, 1996. google scholar
21. Duroğlu, Sibel: Türkiye’de İlk Kadın Milletvekilleri, MA Thesis, Ankara Üniversitesi, Ankara, 2007. google scholar
22. Fortna, Benjamin: Geç Osmanlı ve Erken Cumhuriyet Dönemlerinde Okumayı Öğrenmek, trans. Mehmet Beşikçi, Koç Üniversitesi Yayınları, İstanbul, 2013. google scholar
23. Foucault, Michel: Biyopolitikanın Doğuşu, trans. Alican Tayla, Bilgi Üniversitesi Yayınları, İstanbul, 2015. google scholar
24. Foucault, Michel: Cinselliğin Tarihi, trans. Hülya Uğur Tanrıöver, Ayrıntı Yayınları, İstanbul, 2013. google scholar
25. Geertz, Clifford: The Interpretation of Cultures, Basic Books, New York, 1973. google scholar
26. Gellner, Ernest: Uluslar ve Ulusçuluk, trans. Büşra Ersanlı Behar and Günay Göksu Özdoğan, İnsan Yayınları, İstanbul, 1992. google scholar
27. Glazer, Nathan, Moynihan, Daniel Patrick, Schelling, Corinne Saposs: Ethnicity: Theory and Experience, Harvard University Press, Boston, 1975. google scholar
28. Gökalp, Ziya: Terbiyenin Sosyal ve Kültürel Temelleri, Milli Eğitim Basımevi, İstanbul, 1973. google scholar
29. Hall, Stuart: “The Question of Cultural Identity”, Modernity and Its Futures, ed. Stuart Hall, David Held and Anthony McGrew, Cambridge, Blackwell, 2003. google scholar
30. Hobsbawm, Eric J.: Milletler ve Milliyetçilik, trans. Osman Akınhay, Ayrıntı Yayınları, İstanbul, 1995. google scholar
31. Hroch, Miroslaw: Avrupa’da Milli Uyanış, İletişim Yayınları, İstanbul, 2011. google scholar
32. İnan, Afet: M. Kemal Atatürk’ten Yazdıklarım, Altınok Matbaası, Ankara, 1969. google scholar
33. İnan, Ayşe Afet: Atatürk’ün Karlsbad Hatıraları, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara, 1983. google scholar
34. Karpat, Kemal: Kimlik Sorununun Türkiye’de Tarihi, Sosyal ve İdeolojik Gelişmesi, Türk Aydını ve Kimlik Sorunu, Bağlam Yayınları, İstanbul, 1995. google scholar
35. Le Bon, Gustave: Kitleler Psikolojisi, trans. Filiz Karaküçük, Karbon Kitaplar, İstanbul, 2020. google scholar
36. Miller, David: “In Defence of Nationality”, Contemporary Political Philosophy, An Anthology, ed. Derek Matravers and Jon Pike, Routledge in Association with the Open University, London and New York, 2003. google scholar
37. Miller, David: Citizenship and National Identity, Polity Press, USA, 2000. google scholar
38. Yolcu Yavuz, Serap: Cumhuriyet Misyonerleri 1930-1946 Arası Türkiye’de Bir Politik Özne Olarak Gençlik İnşası, Vakıfbank Kültür Yayınları, İstanbul, 2019. google scholar
39. Smith, Anthony D.: Millî Kimlik, İletişim Yayınları, İstanbul, 2004. google scholar
40. Şevket Süreyya: “Çok Nüfuslu Anadolu,” Kadro, V. 5, 1932, pp. 34-35. google scholar
41. Tajfel, Henri; Billig, Michael; Bundy, R.P.; Flament, Claude: “Social Categorization and Intergroup Discrimination”, European Journal of Social Psychology, V. 1, 1971, pp. 149-178. google scholar
42. Tarrow, Sidney: Power in Movement: Social Movements, Collective Action and Politics, Cambridge University Press, Cambridge, 1996. google scholar
43. Toprak, Zafer: Türkiye’de Yeni Hayat İnkılap ve Travma, Doğan Kitap, İstanbul, 2019. google scholar
44. Turan, Murat: “Tek Parti Yöneticilerinin Söyleminde Yeni Toplumsal Kimlik ve Onun Sembolleri,” Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, V. 34, 2014, pp. 265-298. google scholar
45. Üstel, Füsun: Makbul Vatandaşın Peşinde, İletişim Yayınları, İstanbul, 2016. google scholar
46. Volkan, Vamık: “Large-Group Identity, İnternational Relations And Psychoanalysis”, International Forum of Psychoanalysis, V. 18, 2000. google scholar
47. Volkan, Vamık: Körü Körüne İnanç: Kriz ve Terör Dönemlerinde Geniş Gruplar ve Liderleri, Asi Kitap, İstanbul, 2017. google scholar
48. Younge, Garry: Who are We? How Identity Politics Took Over the World, Penguin Books, London, 2020. google scholar
49. Adams, Rachel: “Michel Foucault: Biopolitics and Biopower,” accessed 14 September 2020, http:// criticallegalthinking.com/2017/05/10/michel-foucault-biopolitics-biopower/#fn-22546-9. google scholar
50. Türkiye Cumhuriyeti Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı: “Kentsel-Kırsal Nüfus Oranları”, accessed 5 January 2024, https://cevreselgostergeler.csb.gov.tr. google scholar