The Anatomy of a Femicide in 1952: The Sarıyer Murder with its Reflections in the Press, Public Opinion, and Domestic Politics

Öz

One of the initial measures taken by the Democrat Party, which came to power on May 14, 1950, was a general amnesty. The failure to establish employment opportunities within a planned framework for ex-convicts returning to society led to a subsequent increase in crime rates. In particular, the rise in sexual crimes did not escape public attention, and the incident known as the Sarıyer Murder - the rape and murder of Sevim Başay in Sarıyer - caused a profound public outcry. In this study, archival documents, national newspapers, periodicals, and books illuminating the period were gathered through the document review technique. Relevant publications on social media were also monitored. The data obtained were analyzed through content analysis. The publications of the Cumhuriyet newspaper regarding this femicide were taken as the basis, while distinct findings and data were obtained from other national newspapers and incorporated into the research. In doing so, the study was conducted in accordance with chronology and historical methodology. The article also addresses the increase in crime following the general amnesty and the struggle against crime by the police, who faced a shortage of equipment and relied on traditional methods. The criticism directed at the investigating police and its impact on the Police Organization are also examined. Our research investigates how a widely publicized femicide was investigated and why the perpetrator could not be identified despite the apprehension of numerous suspects. An attempt has been made to elucidate the significant effects of this femicide in Sarıyer on the press, public opinion, and domestic politics.

Anahtar Kelimeler

• Security
• Democrat Party
• Police Department
• Sarıyer Murder
• Investigation

1952 Yılında Bir Kadın Cinayetinin Anatomisi: Basında, Kamuoyunda ve İç Politikadaki Yansımalarıyla Sarıyer Cinayeti

Öz

14 Mayıs 1950’de iktidara gelen Demokrat Parti’nin ilk icraatlarından biri, genel af olmuştur. Topluma dönen sabıkalılar için plan ve program dâhilinde istihdam olanaklarının ortaya konulamaması, suç oranlarındaki artışı da beraberinde getirmiştir. Özellikle cinsel suçlardaki artış kamuoyunun dikkatinden kaçmamış, Sarıyer Cinayeti adıyla anılacak olan Sevim Başay’ın Sarıyer’de tecavüze uğrayıp öldürülmesi olayı toplumda infial yaratmıştır. Çalışmamızda söz konusu döneme ışık tutan arşiv belgeleri, ulusal gazeteler, süreli yayınlar ve kitaplar doküman incelemesi tekniğiyle toplanmıştır. Sosyal medyada konuyla ilgili yayınlar takip edilmiştir. Elde edilen veriler içerik analiziyle çözümlenmiştir. Cumhuriyet Gazetesi’nin bu kadın cinayetiyle ilgili yayınları temel alınmış, diğer ulusal gazetelerden farklı bulgu ve veriler elde edilerek araştırmada kullanılmıştır. Bunu yaparken kronolojiye ve tarihsel metodolojiye uygun bir şekilde çalışılmıştır. Genel af sonrası yaşanan suç artışları ve araç gereç noksanlığı yaşayan polisin geleneksel yöntemlerle suçla mücadelesine değinilmiştir. Soruşturma polisinin eleştirilmesi ve bunun Emniyet Teşkilatı’na etkileri de ele alınmıştır. Araştırmamızda topluma mal olmuş bir kadın cinayetinin nasıl soruşturulduğu ve birçok şüphelinin yakalanmasına rağmen failin bir türlü ortaya çıkarılamaması irdelenmiştir. Sarıyer’de yaşanan bu kadın cinayetinin basında, kamuoyunda ve iç politikada önemli etkileri açıklanmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Asayiş
• Demokrat Parti
• Polis Teşkilatı
• Sarıyer Cinayeti
• Soruşturma

Kaynakça

1. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi (BCA) google scholar
2. TBMM Zabıt Cerideleri, IX/I, 1950. google scholar
3. Cumhuriyet google scholar
4. Hergün google scholar
5. Hürriyet google scholar
6. Gece Postası google scholar
7. İstanbul Ekspres google scholar
8. Milliyet google scholar

9. Son Posta google scholar
10. Son Telgraf google scholar
11. Yeni İstanbul google scholar
12. Ulus google scholar
13. Vakit google scholar
14. Vatan google scholar
15. Zafer google scholar
16. Alıveren, Erdoğan: “40-50 Yıl Önceki İstanbul Emniyeti”, Çağın Polisi Dergisi, S. 58, Ekim 2006, s. 17-20. google scholar
17. Akay, Tolga: “Polis Mecmuası Verilerine Göre I. Dünya Savaşı’ndan Cumhuriyetin İlk Yıllarına İstanbul’da Suç”, Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, XVIII/Özel Sayı, 2018, s. 127-155. google scholar
18. Çelik, Zeynep: 19. Yüzyılda Osmanlı Başkenti Değişen İstanbul, 2. Basım, çev. Selim Deringil, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul, 2006. google scholar
19. Çınar, Belgin: “Babamı Hep Özledim”, Çağın Polisi Dergisi, S. 71, Kasım-2007, s. 18-48. google scholar
20. Demirbaş, Cevdet: “Osmanlı İmparatorluğundan Günümüze Polis Teşkilatı”, Polis Dergisi, Y. 11, S. 43, 2005, s. 29-54. google scholar
21. Dikici, Ali: “Demokrat Parti Dönemi İç Güvenlik ve Türk Polis Teşkilatı”, Akademik Bakış, S. 5, 2009, s. 61-94. google scholar
22. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), Global Status Report On Violence Prevention, World Health Organization, Luxembourg, 2014. google scholar
23. Gündüz, Ferhan: “Kadına Yönelik Şiddet: Cinayet Haberi Çözümlemesi”, Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, C. 6, S. 1, 2018, s. 297-318. google scholar
24. Landau, Jacob M: Türkiye’de Sağ ve Sol Akımlar, çev. Erdinç Baykal, Turhan Kitabevi, Ankara, 1979. google scholar
25. Öner, Ferdi; Ozansoy, Gavsi: Sarıyer Cinayeti, İstanbul, 1952. google scholar Özdemir, Erol: “Polis Çağdaş Köle Midir”, Çağın Polis Dergisi, S. 66, Haziran 2007, s. 15-17. google scholar
26. Scognamillo, Giovanni: “Şiddet, Toplum, Birey ve Kan”, Cogito, S. 6-7, 1996, s. 357-362. google scholar
27. Yağar, Hasan: Mevzuat Metinlerinde Polis Teşkilatında Yapı ve Görev (1845-1923), Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü, Ankara, 1988. google scholar
28. Yetim, Dilek; Şahin, Erkan Melih: “Kadına Yönelik Şiddete Yaklaşım”, Aile Hekimliği Dergisi, C. 2, S. 2, 2008, s. 48- 53. google scholar
29. Türk Yılmaz, Burcu: Faili Meçhul Cinayetlerde Mağdur Profili, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi Adli Tıp Enstitüsü, İstanbul, 2008. google scholar
30. https: //www.youtube.com/ watch?v=oQ8Qps0wAms, “Sarıyer Cinayeti-1952”, Ankara’da Bir Ev Podcast, (Online), Erişim Tarihi, 12.10.2024. google scholar
31. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), TUİK Yay, Ankara, 2012, http, tuik.gov.tr, (Online), Erişim Tarihi: 15.08.2024. google scholar