Soğuk Savaşta Türkiye’de Amerikan Propagandası: Dostluk Gazetesi Örneği

Öz

Soğuk Savaş dönemi, iki süper güç (ABD ve SSCB) arasındaki yoğun ideolojik ve stratejik mücadelenin yaşandığı bir dönemdir. Bu süreçte propaganda, her iki süper güç için de kamuoyunu etkilemek, ittifakları güçlendirmek ve küresel stratejilerini pekiştirmek adına kritik bir araç olarak kullanılmıştır. Bu çalışma, ABD Enformasyon Ajansı (USIA) tarafından 1956-1959 yılları arasında Türkiye’de yayımlanan Dostluk gazetesini incelemektedir. Türkiye’de basılan ilk Amerikan propaganda gazetesi olan Dostluk ABD’nin Türkiye’deki imajını güçlendirmeyi, Batı bloğuna bağlılığını korumayı ve komünizm tehdidini vurgulamayı amaçlamıştır. Gazete, NATO ittifakı, ekonomik iş birlikleri yanında Amerikan yaşam tarzı ve kültürüne dair içerikler de sunarak, Türkiye’nin modernleşme sürecine Amerikan modelini önermiştir. Hedef kitlesi Türk entelektüelleri ve karar vericiler olan gazete, ücretsiz olarak dağıtılmış ve Amerikan değerlerini tanıtmayı hedeflemiştir. Bu çalışma, Dostluk Gazetesi’nin kuruluş, içerik ve etkisini inceleyerek, Amerikan yumuşak güç stratejilerinin Türkiye’deki yansımalarını analiz etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Soğuk Savaş
• Propaganda
• Dostluk Gazetesi
• ABD-Türkiye İlişkileri
• Yumuşak Güç

American Propaganda in Türkiye during the Cold War: The Case of Dostluk Newspaper

Öz

The Cold War era was defined by intense ideological and strategic rivalry between two superpowers (USA and USSR). During this period, propaganda was utilized as a critical instrument by both superpowers to influence public opinion, strengthen alliances, and solidify their global strategies. This study examines Dostluk (Friendship), a newspaper published in Türkiye by the United States Information Agency (USIA) between 1956 and 1959. As the first American propaganda newspaper printed in Türkiye, Dostluk aimed to bolster the image of the United States in the country, maintain Türkiye’s commitment to the Western bloc, and underscore the threat of communism. The newspaper presented content related to the NATO alliance and economic cooperation, alongside features on the American way of life and culture, thereby promoting the American model for Türkiye’s modernization process. Targeted specifically at Turkish intellectuals and decision-makers, the newspaper was distributed free of charge and sought to familiarize the audience with American values. This study analyzes the establishment, content, and impact of the Dostluk newspaper, thereby examining the reflections of American soft power strategies in Türkiye.

Anahtar Kelimeler

• Cold War
• Propaganda
• Dostluk Newspaper
• US-Türkiye Relations
• Soft Power

Kaynakça

1. National Archives Records Administration (NARA) google scholar
2. Digital Archives google scholar
3. Central Intelligence Agency (CIA) Databases google scholar
4. Government Publications google scholar
5. U.S. Department of State, Foreign Relations of United States, 1950, Vol. I, National SecuritY Affairs; Foreign Economic PolicY, U.S. Government Printing Office, Washington 2007. google scholar
6. U.S. Department of State, Foreign Relations of United States, 1955-1957, Vol. IX, Foreign Economic PolicY, Foreign Information Program, U.S. Government Printing Office, Washington 1987. google scholar
7. Dostluk google scholar
8. AYdınlı, Erkan: “Amerika’nın Soğuk Savaş Döneminde Kamu Diplomasisi YoluYla Komünizmle Mücadelesinde USIA Örneği” Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, Vol. 6, No. 2, JulY, 2022, pp. 315-331. google scholar

9. Barnhisel, Greg: “Cold Warriors of the Book: American Book Programs in the 1950s.” Book History, Vol. 13, 2010, pp. 185-217. google scholar
10. Cooke, Ian: “Culture and Politics: Art, the Cold War, and the US Information Program in New Zealand.” Australasian Journal of American Studies, Vol. 35, No. 2, December 2016, pp. 3-18. google scholar
11. Cull, Nicholas: The Cold War And The Unıted States Informatıon Agency, Cambridge UniversitY Press, New York, 2008. google scholar
12. Gordon, Johnston: “Revisiting the Cultural Cold War.” Social History, Vol. 35, No. 3, August 2010, pp. 290-307. google scholar
13. ÖzçağlaYan, Mehmet, Apak, Dilhan: “Soğuk Savaş Yıllarında Algı Yönetimi, Haber ve Propaganda İlişkisi” Marmara İletişim Dergisi, Vol. 28, December 2017, pp. 107-130. google scholar
14. Rockwell, Trevor: ‘New Frontiers of Knowledge: Science and TechnologY in the Late 1950s American Cold War Propaganda”. Past Imperfect, Vol. 15, September 2009, pp. 359-398. google scholar
15. Frontline DiplomacY: The Foreign Affairs Oral HistorY Collection, Interview with Keith Earl Adamson, JanuarY 01, 1988, ADST, LibrarY of Congress, Manuscript Division, Washington, D.C., (Online) Digital ID: https://www.loc.gov/item/mfdipbib000008/, 02 JanuarY 2025. google scholar