Araştırma Makalesi
PDF Zotero Mendeley EndNote BibTex Kaynak Göster

An Example of The International Response to Capital Tax (Varlik Vergı̇sı̇): The Us Approach to The Capital Tax

Yıl 2019, Cilt , Sayı 36, 65 - 82, 31.12.2019
https://doi.org/10.26650/YTA2019-606758

Öz

This study examines the US approach to the Capital Tax. The Capital Tax, introduced by a law enacted on November 11, 1942, targeted the non-Muslim minority living in the country. This situation caused a negative reaction in many countries. The United States was one of these countries. The US government, closely following the developments in Turkey through its embassy, was uncomfortable with such a tax targeting non-Muslims. This discomfort was delivered to the Turkish government through Turkey’s ambassador to Washington. However, the US did not want to be in a position seen as interfering in the internal affairs of Turkey. The US chose not to have direct contact with the Turkish government in a way that could negatively affect their relations. However, the US Embassy pursued an active policy in order to defend the rights of US citizens and the companies in Turkey adversely affected by the tax. For this purpose, the US Embassy presented notes of protest to the Turkish government. Similarly, the responses of other countries to the Capital Tax were followed by the Embassy and forwarded to Washington. In this study, the US approaches to the Capital Tax, which affected the Turkey-US relations negatively, have been examined in detail in the light of archive documents. 

Kaynakça

  • Foreign Relations of the United States (FRUS), (ABD Dış İlişkileri)
  • Diplomatic Papers, 1943, the Near East and Africa, Volume IV:
  • Representations to the Turkish Government on behalf of American interests affected by Turkish capital levy tax:
  • “The Ambassador in Turkey (Steinhardt) to the Secretary of State”, Document no: 1141, 16 November 1942.
  • “The Ambassador in Turkey (Steinhardt) to the Secretary of State”, Document no: 1142, 26 December 1942.
  • “The Secretary of State to the Ambassador in Turkey (Steinhardt)”, Document no: 1143, 13 January 1943.
  • “The Ambassador in Turkey (Steinhardt) to the Secretary of State”, Document no: 1144, 18 January 1943.
  • “The Ambassador in Turkey (Steinhardt) to the Secretary of State”, Document no: 1145, 22 January 1943.
  • “The Secretary of State to the Ambassador in Turkey (Steinhardt)”, Document no: 1146, 23 January 1943.
  • “The Secretary of State to the Ambassador in Turkey (Steinhardt)”, Document no: 1147, 29 January 1943.
  • “The Ambassador in Turkey (Steinhardt) to the Secretary of State”, Document no: 1148, 30 January 1943.
  • “The Department of State to the Department of Commerce”, Document no: 1149, 4 February 1943.
  • “The Department of State to the Department of Commerce”, Document no: 1150, 19 February 1943.
  • “The Ambassador in Turkey (Steinhardt) to the Secretary of State”, Document no: 1151, 22 June 1943.
  • “The Ambassador in Turkey (Steinhardt) to the Secretary of State”, Document no: 1152, 6 September 1943.
  • Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi (BCA)
  • Resmî Gazete
  • Türkiye Büyük Millet Meclisi Zabıt Ceridesi (TBMMZC)
  • Akşam
  • Cumhuriyet
  • Son Posta
  • The New York Times
  • Aktar, Ayhan: Varlık Vergisi ve ‘Türkleştirme’ Politikaları, İletişim Yayınları, İstanbul 2000.
  • Bali, Rıfat N.: Cumhuriyet Yıllarında Türkiye Yahudileri: Bir Türkleştirme Serüveni 1923-1945, İletişim Yayınları, İstanbul 2010.
  • Boratav, Korkut: Türkiye İktisat Tarihi (1908-2007), İmge Kitabevi Ankara 2008. _____________: Türkiye’de Devletçilik, İmge Kitabevi, Ankara 2006.
  • Çavdar, Tevfik: Türkiye’nin Demokrasi Tarihi (1839-1950), İmge Kitabevi, Ankara 2013.
  • Goloğlu, Mahmut: Milli Şef Dönemi (1939-1945), Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul 2009.
  • Kafaoğlu, Arslan Başer: Varlık Vergisi Gerçeği, Kaynak Yayınları, İstanbul 2005. Koçak, Cemil: Türkiye’de Milli Şef Dönemi (1938-1945), Cilt: 2, İletişim Yayınları, İstanbul 2007.
  • Ökte, Faik: Varlık Vergisi Faciası, Nebioğlu Yayınevi, İstanbul 1951.
  • Tekeli, İlhan; İlkin, Selim: İktisadi Politikaları ve Uygulamalarıyla İkinci Dünya Savaşı Türkiyesi, 2. Cilt, İletişim Yayınları, İstanbul 2016.
  • Türkmen, Füsun: Kırılgan İttifaktan “Model Ortaklığa” Türkiye-ABD İlişkileri, Timaş Yayınları, İstanbul 2012.
  • Akalın, Cüneyt: “Varlık Vergisi’ne Yabancı Tanıklar”, Mülkiye, Cilt: 29, Sayı: 247, 2005, s. 159-182.
  • Aksanyar, Necati; Biçer, Murat: “II. Dünya Savaşında Çıkarılan Varlık Vergisinin Türk Basınında ve Kamu Oyunda Yansımaları (11 Kasım 1942–15 Mart 1944)”, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, S.21, 2008, s. 379-400.
  • Arslan, Gürbüz: “Varlık Vergisi Kanunu’nun Çıkarılması, Uygulanması ve Sonuçları”, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Dergisi, Sayı: 61, 2015, s. 119-152.
  • Ata, Ferudun: “Varlık Vergisinin Amerikan Kamuoyuna Yansıması (New York Times Gazetesi Örneğine Göre)”, Tarihin Peşinde, Sayı: 11, 2014, s. 63-78.
  • Aydın, Mehmet Korkud: “Dönemin Basınına Göre Varlık Vergisi Uygulaması”, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 28, Sayı: 1, 2018, s. 298-311.
  • Coşar, Nevin: “Varlık Vergisi Konusundaki Yolsuzluk Söylentileri”, Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Cilt: 58, Sayı: 2, 2003, s. 1-27.
  • Dokuyan, Sabit: “Savaş Ekonomisi ve Varlık Vergisi Üzerine Bir Değerlendirme”, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 15, Sayı: 2, 2014, s. 23-55.
  • Gözcü, Alev: “İkinci Dünya Savaşı Türkiye’sinde Ekonomik Durumun Sosyal Hayata Etkilerine Dair Bazı Tespitler”, Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, Sayı: 62, 2018, s. 85-108.
  • Güçlü, Muhammet: “Varlık Vergisi (11. 11. 1942-15. 3 1944)”, Akdeniz Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, Cilt: 2, Sayı: 3, 1991, s. 96-109.
  • İnci, İbrahim: “İkinci Dünya Savaşı Yıllarında Türkiye’de Varlık Vergisi Uygulaması”, Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 10, Sayı: 2, s. 272-290.
  • Sulzberger, C.L.: “Ankara Tax Raises Diplomatic Issues”, The New York Times, 12 Eylül 1943, s. 46.
  • _____________: “Turkish Tax Kills Foreign Business”, The New York Times, 11 Eylül 1943, s. 7.
  • Uca, Alaattin: “Vergi Hukuku Tarihimizden Bir Sayfa: Varlık Vergisi Kanunu Ve Eleştirilen Yönleri”, Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Cilt: 9, Sayı: 20, 2002, s. 275-289.
  • https://www.tbmm.gov.tr/tutanaklar/KANUNLAR_KARARLAR/kanuntbmmc024/ kanuntbmmc024/kanuntbmmc02404305.pdf, Erişim Tarihi: 30.10.2019

Varlık Vergisi’ne Gösterilen Uluslararası Tepkilere Bir Örnek: ABD’nin Varlık Vergisi’ne Yaklaşımı

Yıl 2019, Cilt , Sayı 36, 65 - 82, 31.12.2019
https://doi.org/10.26650/YTA2019-606758

Öz

Bu çalışma ABD’nin Varlık Vergisi’ne yaklaşımını incelemektedir. 11 Kasım 1942 tarihinde çıkarılan bir yasa ile uygulamaya konulan Varlık Vergisi ülkede yaşayan gayrimüslim azınlığı hedef almıştır. Bu durum birçok ülkenin tepkisini çekmiştir. ABD de bu ülkelerden birisi olmuştur. Türkiye’deki büyükelçiliği vasıtasıyla gelişmeleri yakından izleyen ABD hükümeti, gayrimüslimleri hedef alan böyle bir vergiden rahatsızlık duymuştur. Bu rahatsızlığını Türkiye’nin Washington Büyükelçisi üzerinden Türk hükümetine iletmiştir. Ancak ABD, Türkiye’nin içişlerine karışır bir pozisyonda görünmemeye de dikkat etmiş ve konu ile ilgili Türk hükümetinin tepkisini çekebilecek bir şekilde doğrudan bir temasta bulunmamayı tercih etmiştir. Varlık Vergisi’nden olumsuz etkilenen Türkiye’deki ABD vatandaşlarının ve şirketlerinin haklarının savunulması konusunda ise ABD Büyükelçiliği aktif bir politika izlemiş ve gerekli gördüğü durumlarda Türk hükümetine protestolar sunmuştur. Yine aynı şekilde diğer ülkelerin Varlık Vergisi’ne göstermiş olduğu tepkiler Büyükelçilik tarafından takip edilerek Washington’a iletilmiştir. Türkiye-ABD ilişkilerinde olumsuz bir havanın oluşmasına neden olan Varlık Vergisi’ne ABD’nin yaklaşımı, arşiv belgeleri ışığında hazırlanan bu çalışmada detaylı bir şekilde incelenmiştir.

Kaynakça

  • Foreign Relations of the United States (FRUS), (ABD Dış İlişkileri)
  • Diplomatic Papers, 1943, the Near East and Africa, Volume IV:
  • Representations to the Turkish Government on behalf of American interests affected by Turkish capital levy tax:
  • “The Ambassador in Turkey (Steinhardt) to the Secretary of State”, Document no: 1141, 16 November 1942.
  • “The Ambassador in Turkey (Steinhardt) to the Secretary of State”, Document no: 1142, 26 December 1942.
  • “The Secretary of State to the Ambassador in Turkey (Steinhardt)”, Document no: 1143, 13 January 1943.
  • “The Ambassador in Turkey (Steinhardt) to the Secretary of State”, Document no: 1144, 18 January 1943.
  • “The Ambassador in Turkey (Steinhardt) to the Secretary of State”, Document no: 1145, 22 January 1943.
  • “The Secretary of State to the Ambassador in Turkey (Steinhardt)”, Document no: 1146, 23 January 1943.
  • “The Secretary of State to the Ambassador in Turkey (Steinhardt)”, Document no: 1147, 29 January 1943.
  • “The Ambassador in Turkey (Steinhardt) to the Secretary of State”, Document no: 1148, 30 January 1943.
  • “The Department of State to the Department of Commerce”, Document no: 1149, 4 February 1943.
  • “The Department of State to the Department of Commerce”, Document no: 1150, 19 February 1943.
  • “The Ambassador in Turkey (Steinhardt) to the Secretary of State”, Document no: 1151, 22 June 1943.
  • “The Ambassador in Turkey (Steinhardt) to the Secretary of State”, Document no: 1152, 6 September 1943.
  • Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi (BCA)
  • Resmî Gazete
  • Türkiye Büyük Millet Meclisi Zabıt Ceridesi (TBMMZC)
  • Akşam
  • Cumhuriyet
  • Son Posta
  • The New York Times
  • Aktar, Ayhan: Varlık Vergisi ve ‘Türkleştirme’ Politikaları, İletişim Yayınları, İstanbul 2000.
  • Bali, Rıfat N.: Cumhuriyet Yıllarında Türkiye Yahudileri: Bir Türkleştirme Serüveni 1923-1945, İletişim Yayınları, İstanbul 2010.
  • Boratav, Korkut: Türkiye İktisat Tarihi (1908-2007), İmge Kitabevi Ankara 2008. _____________: Türkiye’de Devletçilik, İmge Kitabevi, Ankara 2006.
  • Çavdar, Tevfik: Türkiye’nin Demokrasi Tarihi (1839-1950), İmge Kitabevi, Ankara 2013.
  • Goloğlu, Mahmut: Milli Şef Dönemi (1939-1945), Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul 2009.
  • Kafaoğlu, Arslan Başer: Varlık Vergisi Gerçeği, Kaynak Yayınları, İstanbul 2005. Koçak, Cemil: Türkiye’de Milli Şef Dönemi (1938-1945), Cilt: 2, İletişim Yayınları, İstanbul 2007.
  • Ökte, Faik: Varlık Vergisi Faciası, Nebioğlu Yayınevi, İstanbul 1951.
  • Tekeli, İlhan; İlkin, Selim: İktisadi Politikaları ve Uygulamalarıyla İkinci Dünya Savaşı Türkiyesi, 2. Cilt, İletişim Yayınları, İstanbul 2016.
  • Türkmen, Füsun: Kırılgan İttifaktan “Model Ortaklığa” Türkiye-ABD İlişkileri, Timaş Yayınları, İstanbul 2012.
  • Akalın, Cüneyt: “Varlık Vergisi’ne Yabancı Tanıklar”, Mülkiye, Cilt: 29, Sayı: 247, 2005, s. 159-182.
  • Aksanyar, Necati; Biçer, Murat: “II. Dünya Savaşında Çıkarılan Varlık Vergisinin Türk Basınında ve Kamu Oyunda Yansımaları (11 Kasım 1942–15 Mart 1944)”, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, S.21, 2008, s. 379-400.
  • Arslan, Gürbüz: “Varlık Vergisi Kanunu’nun Çıkarılması, Uygulanması ve Sonuçları”, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Dergisi, Sayı: 61, 2015, s. 119-152.
  • Ata, Ferudun: “Varlık Vergisinin Amerikan Kamuoyuna Yansıması (New York Times Gazetesi Örneğine Göre)”, Tarihin Peşinde, Sayı: 11, 2014, s. 63-78.
  • Aydın, Mehmet Korkud: “Dönemin Basınına Göre Varlık Vergisi Uygulaması”, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 28, Sayı: 1, 2018, s. 298-311.
  • Coşar, Nevin: “Varlık Vergisi Konusundaki Yolsuzluk Söylentileri”, Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Cilt: 58, Sayı: 2, 2003, s. 1-27.
  • Dokuyan, Sabit: “Savaş Ekonomisi ve Varlık Vergisi Üzerine Bir Değerlendirme”, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 15, Sayı: 2, 2014, s. 23-55.
  • Gözcü, Alev: “İkinci Dünya Savaşı Türkiye’sinde Ekonomik Durumun Sosyal Hayata Etkilerine Dair Bazı Tespitler”, Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, Sayı: 62, 2018, s. 85-108.
  • Güçlü, Muhammet: “Varlık Vergisi (11. 11. 1942-15. 3 1944)”, Akdeniz Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, Cilt: 2, Sayı: 3, 1991, s. 96-109.
  • İnci, İbrahim: “İkinci Dünya Savaşı Yıllarında Türkiye’de Varlık Vergisi Uygulaması”, Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 10, Sayı: 2, s. 272-290.
  • Sulzberger, C.L.: “Ankara Tax Raises Diplomatic Issues”, The New York Times, 12 Eylül 1943, s. 46.
  • _____________: “Turkish Tax Kills Foreign Business”, The New York Times, 11 Eylül 1943, s. 7.
  • Uca, Alaattin: “Vergi Hukuku Tarihimizden Bir Sayfa: Varlık Vergisi Kanunu Ve Eleştirilen Yönleri”, Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Cilt: 9, Sayı: 20, 2002, s. 275-289.
  • https://www.tbmm.gov.tr/tutanaklar/KANUNLAR_KARARLAR/kanuntbmmc024/ kanuntbmmc024/kanuntbmmc02404305.pdf, Erişim Tarihi: 30.10.2019

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Konular Sosyal
Bölüm Araştırma Makaleleri
Yazarlar

Yasin COŞKUN (Sorumlu Yazar)
SİİRT ÜNİVERSİTESİ
0000-0002-8151-7874
Türkiye

Yayımlanma Tarihi 31 Aralık 2019
Yayınlandığı Sayı Yıl 2019, Cilt , Sayı 36

Kaynak Göster

Bibtex @araştırma makalesi { iuydta606758, journal = {Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları}, issn = {1304-9720}, eissn = {2547-9679}, address = {}, publisher = {İstanbul Üniversitesi}, year = {2019}, volume = {}, pages = {65 - 82}, doi = {10.26650/YTA2019-606758}, title = {Varlık Vergisi’ne Gösterilen Uluslararası Tepkilere Bir Örnek: ABD’nin Varlık Vergisi’ne Yaklaşımı}, key = {cite}, author = {Coşkun, Yasin} }
APA Coşkun, Y. (2019). Varlık Vergisi’ne Gösterilen Uluslararası Tepkilere Bir Örnek: ABD’nin Varlık Vergisi’ne Yaklaşımı . Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları , (36) , 65-82 . DOI: 10.26650/YTA2019-606758
MLA Coşkun, Y. "Varlık Vergisi’ne Gösterilen Uluslararası Tepkilere Bir Örnek: ABD’nin Varlık Vergisi’ne Yaklaşımı" . Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları (2019 ): 65-82 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/iuydta/issue/51793/606758>
Chicago Coşkun, Y. "Varlık Vergisi’ne Gösterilen Uluslararası Tepkilere Bir Örnek: ABD’nin Varlık Vergisi’ne Yaklaşımı". Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları (2019 ): 65-82
RIS TY - JOUR T1 - Varlık Vergisi’ne Gösterilen Uluslararası Tepkilere Bir Örnek: ABD’nin Varlık Vergisi’ne Yaklaşımı AU - Yasin Coşkun Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.26650/YTA2019-606758 DO - 10.26650/YTA2019-606758 T2 - Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları JF - Journal JO - JOR SP - 65 EP - 82 VL - IS - 36 SN - 1304-9720-2547-9679 M3 - doi: 10.26650/YTA2019-606758 UR - https://doi.org/10.26650/YTA2019-606758 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları Varlık Vergisi’ne Gösterilen Uluslararası Tepkilere Bir Örnek: ABD’nin Varlık Vergisi’ne Yaklaşımı %A Yasin Coşkun %T Varlık Vergisi’ne Gösterilen Uluslararası Tepkilere Bir Örnek: ABD’nin Varlık Vergisi’ne Yaklaşımı %D 2019 %J Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları %P 1304-9720-2547-9679 %V %N 36 %R doi: 10.26650/YTA2019-606758 %U 10.26650/YTA2019-606758
ISNAD Coşkun, Yasin . "Varlık Vergisi’ne Gösterilen Uluslararası Tepkilere Bir Örnek: ABD’nin Varlık Vergisi’ne Yaklaşımı". Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları / 36 (Aralık 2019): 65-82 . https://doi.org/10.26650/YTA2019-606758
AMA Coşkun Y. Varlık Vergisi’ne Gösterilen Uluslararası Tepkilere Bir Örnek: ABD’nin Varlık Vergisi’ne Yaklaşımı. Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları. 2019; (36): 65-82.
Vancouver Coşkun Y. Varlık Vergisi’ne Gösterilen Uluslararası Tepkilere Bir Örnek: ABD’nin Varlık Vergisi’ne Yaklaşımı. Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları. 2019; (36): 65-82.
IEEE Y. Coşkun , "Varlık Vergisi’ne Gösterilen Uluslararası Tepkilere Bir Örnek: ABD’nin Varlık Vergisi’ne Yaklaşımı", Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, sayı. 36, ss. 65-82, Ara. 2019, doi:10.26650/YTA2019-606758