Afyonkarahisar Şehri Örneği Üzerinden Aksaray Şehrinin Ulaşım Kavşakları Açısından Ekonomik Potansiyelinin Değerlendirilmesi

Yıl 2025, Cilt: 7 Sayı: 1 , 1 - 10 , 24.06.2025

Mustafa Karahanci , Zeynep Kerem Öztürk

https://doi.org/10.47769/izufbed.1565508

https://izlik.org/JA42YU73NP

Öz

Ulaştırma sistemleri, günümüz şehirleri ve bu şehirlerde yaşayan insanların günlük yaşantılarının vazgeçilmez bir öğesi olmakla birlikte, sosyal, ekonomik ve kültürel anlamda var olabilmelerine de olanak sağlayan bir hale dönüşmüştür. Bu sistem dahilinde, birleştirici ve dağıtıcı fonksiyonları yönünden kavşak şehirler, geçiş güzergahlarındaki konumları nedeniyle, kültürel ve sosyal etkileşimin sağladığı potansiyeli ekonomik canlılığa dönüştürebilmeleri açısından özellikle incelemeye değerli bulunmuştur. İki kavşak şehirden birisi olan Afyonkarahisar, ülkemizin yedi coğrafi bölgesinden üçünde birden bulunmaktadır. Bu yüzden, Afyon şehrinde yaşayanlar tarafından “Anadolu’nun kavşak noktası ve kilidiyiz” yorumları yapılmıştır. Doğu ile Batı’yı, Kuzey ile Güney’i bağlayan çok önemli bir ulaşım aksı üzerinde bulunan Afyonkarahisar, bu önemli konumsal özelliğini ekonomik bir artı değere ulaştırabilmiştir. Değerlendirmeye alınan diğer şehir olan Aksaray, Afyonkarahisar gibi Doğu ile Batı’yı, Kuzey ile Güney’i birbirine bağlayan yine önemli bir kavşakta bulunmaktadır. Konumsal ve potansiyel özelliklerin değerlendirilmesi, Aksaray şehri özelinde tespit edilen sorunlar ve buna dair geliştirilen çözüm önerileri ile ilgili değerlendirmeler yapılmıştır. Ayrıca; karayolu, havayolu ve demiryolu yatırımlarının, Afyonkarahisar ve Aksaray şehirlerindeki son durumu hakkında bilgilendirmelerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Aksaray , Afyonkarahisar , Ulaşım , Ekonomi , Kavşak Şehir

Kaynakça

• Ahiler Kalkınma Ajansı, (2014). Sayılarla Aksaray (Yatırımcılar için anahtar veriler). Nevşehir
• Aksaray Yatırım Destek ve Tanıtım Stratejisi, (2017). Aksaray Yatırım Destek Ofisi, Ahiler Kalkınma Ajansı, Nevşehir.
• Arıbaş, K., (2015). Aksaray kentinin mekânsal değişim ve dönüşüm süreçleri. 16 Eylül 2024 tarihinde http://tucaum.ankara.edu.tr/ wp-content/uploads/sites/280/2015/08/semp5_25.pdf adresinden erişilmiştir
• Çetiner, A. (1979). Şehir planlamasında çalışma yöntemleri ve ifade teknikleri. İstanbul: İTÜ Yayınları.
• Echeverry Tamayo, J. D. (2020). Medellin: City of crossroads. Poverty, urban model and social change of the green belt project. Eco Cities, 1(1): 9-16.
• Eren, F., (2019). Uluslararası mega projeler ve İstanbul’a olası etkileri. İçinde H.F. Alkan Meşhur, K. Ertuğay, F. Eren & C. Korkmaz (Ed.). İstanbul’da Büyük Ölçekli Kentsel Projeler ve Planlama Süreçleri (ss. 35-62). Ankara: Nobel Akademi Yayıncılık. 978-605-7895-74-5
• ERG Otoyol Yatırım ve İşletme A.Ş., (2018). Ankara-Niğde otoyolu projesi, çevresel ve sosyal etki değerlendirmesi (ÇSED) çalışması teknik olmayan özeti (TOÖ). ERG Otoyol Yatırım ve İşletme A.Ş..
• Eryılmaz, Y., (2013). Ulaşım altyapılarının arazi değer artışına etkileri-Tem otoyolu İstanbul Anadolu kesimi örneği. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). İstanbul Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
• Gonzales, J.A. (2021). Bölgesel ekonomi üzerine ulaşım yatırımlarının etkileri: Konya hızlı tren yatırımı örneğinde bir araştırma. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Konya Teknik Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Konya.
• Gülenç, K., (2011). Afyonkarahisar şehir için mevcut ulaşım altyapısının incelenmesi ve çözüm önerileri. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Afyonkocatepe Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Afyon
• Harper, D., & Milbrandt, T. (2016). Seen and imagined: A Northwestern crossroads city. Imaginations: Journal of Cross-Cultural Image Studies, 7(1): 160-175. https://doi.org/10. 17742/IMAGE.NBW.7-1.13
• Karadal, H., & Gündoğdu, G., (2012). Kültürel turizmin kümelenme potansiyeli: Aksaray örneği. KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 14 (22): 155-162.
• Karahancı, M., (2023). Sanayi dönüşüm projelerinde yerel yönetimlerin rolü: Aksaray yeni küçük sanayi sitesi örneği. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul
• Kazepov, Y., Ahn, B., & Cucca, R. (2024). The ‘European city’ at the crossroads: Four analytical elements for understanding convergence and differentiation. Tijdschrift voor economische en sociale geografie, 115(2), 267-280. https://doi.org/10. 1111/tesg.12605
• Kentsel Vizyon İle Kurgulanan Kentler, (2016a). 03 Afyonkarahisar vizyon planı (Anadolu’nun kilidi, kentsel vizyon platformu. İstanbul.
• Kentsel Vizyon İle Kurgulanan Kentler, (2016b). 68 Aksaray vizyon planı (Dönerek akan suyun kenti), Kentsel vizyon platformu. İstanbul.
• Kervankıran, İ., & Özdemir, M.A., (2013). Turizm yönüyle gelişmekte olan Afyonkarahisar ilinde turist algısı üzerine bir araştırma. Marmara Coğrafya Dergisi, 27: 117-142.
• Kervankıran, İ., (2011). Afyonkarahisar ilinin başlıca doğal, tarihi ve kültürel kaynaklarının sürdürülebilir turizm açısından değerlendirilmesi. (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Afyonkocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Afyonkarahisar.
• Keskin, A., (1975). Ulaşım ve şehirsel yerleşme ilişkileri üzerine bir araştırma. İstanbul: İTÜ Yayınları.
• Kılınçaslan, T., (2012). Kentsel ulaşım. İstanbul: Ninova Yayınları
• Meçik, O., (2012). Ulaşım ağlarının ekonomik entegrasyonlara etkisi ve Türk dünyası boyutu. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 5 (2): 22-33.
• Naycı, N., (2019), Türkiye turizm tarihinde bir kavşak noktası: Aksaray ağaçlı turistik tesisleri. Mimarlık Dergisi, 56 (406): 61-66.
• Özay, D., (2019). Ulaştırma yatırımları ve büyüme ilişkisi: Türkiye ekonomisi örneği. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tekirdağ.
• Özdemir, M.A. & Kervankıran, İ., (2012). Afyonkarahisar ilinin turizm gelişimi ve çekicilikleri. Sosyal Bilimler Dergisi, 14 (1): 123-141.
• Özer, M., (2017). Aksaray ili kent merkezindeki erken Cumhuriyet dönemi mimari mirasının incelenmesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Adana.
• Tunçer, H.N., (2104). Ulaşımın arazi kullanımı ve taşınmaz değerine etkilerinin analizi: Bursa ili Osmangazi ilçesi çevre yolu çevresi örneği. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
• T.C. Afyonkarahisar Valiliği, (2015). Afyonkarahisar Vizyon Rehberi, Kentsel Vizyon Platformu. Afyonkarahisar. T.C. Çevre ve Orman Bakanlığı, (2006). Kırşehir Nevşehir Niğde Aksaray 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı plan açıklama raporu, Kent yapı planlama. Ankara.
• T.C. Kalkınma Bakanlığı Konya Ovası Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı, (2016). KOP bölgesi Trafik güvenliği araştırma projesi hizmet alım işi Aksaray ili özelinde rapor. MCE Bilişim Elektronik Mühendislik, Ankara
• TMMOB Makina Mühendisleri Odası. (2011). Ulaştırmanın önemi. Ulaşımda demiryolu gerçeği. 16 Eylül 2024 tarihinde http://www.mmo.org.tr/resimler/dosya_ekler/6a9e2da28c80651_ek.pdf?tipi= 3&turu=X&sube=0 adresinden erişilmiştir.
• Yaşar, S., (2007). Siyasal, sosyal, ekonomik yönleriyle Afyon (1923-1960). (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir
• Yurdakul, E. M. (2022). Türkiye’de ulaşım altyapısı ve ekonomik kalkınma ilişkisi: ARDL sınır testi. Kent Akademisi, 15(2), 666-680.
• URL-1. https://www.aimsaddergisi.com/anadolunun-kilidi-zaferin-adi-afyonkarahisar/ - Erişim Tarihi: 10.10.2024
• URL-2. http://www.hurriyet.com.tr/anadolunun-kilidi-afyon-40208 718 - Erişim Tarihi: 05.03.2024
• URL-3. https://www.dilimiz.net/ulasim-sistemlerinin-yerlesme-ve-ekonomik-faaliyetlere-etkisi-nedir/ - Erişim Tarihi: 10.10.2024
• URL-4. https://www.efe.name.tr/turkiyenin-cografi-bolgeleri/ - Erişim Tarihi: 09.12.2023
• URL-5. https://www.kentselstrateji.com/wp- content/uploads/03_ Afyon_vizyonplani_ small.pdf - - Erişim Tarihi: 06.09.2021
• URL-6. https://rayhaber.com/2019/07/tcdd-demiryollari-haritasi-2019-yuksek-cozunurluk/ - Erişim Tarihi: 04.05.2024
• URL-7. https://www.kulturportali.gov.tr/portal/30agustoszaferbay rami - Erişim Tarihi: 08.07.2023
• URL-8. https://cultureroutesinturkey.com/tr/frig-yolu/ - Erişim Tarihi: 10.10.2024
• URL-9. http://afyonkarahisar.gov.tr/kurumlar/afyonkarahisar.gov. tr/Dosyalar/termal.pdf - Erişim Tarihi: 10.10.2024
• URL-10. http://www.kgm.gov.tr/Sayfalar/KGM/SiteTr/Bolgeler/ 3Bolge/Subeler/SbAksaray.aspx - Erişim Tarihi: 01.12.2023
• URL-11. https://beyazgazete.com/haber/2015/5/12/antalya-hizli-trenle-ankara-ve-istanbul-a-baglanacak-2680574.html - Erişim Tarihi: 10.10.2024
• URL-12. https://www.investinkirsehir.com/assets/upload/dosyalar/ kirsehir-ulastirma-raporu.pdf - Erişim Tarihi: 17.11.2023
• URL-13. maps.google - Erişim Tarihi: 10.10.2024
• URL-14. https://www.kentselstrateji.com/wp-content/uploads/68_ Aksaray_vizyonplani_small.pdf - Erişim Tarihi: 06.09.2021
• URL-15. http://www.mapsharita.com/ayrintili-harita/aksaray-ayrin tili-haritasi - Erişim Tarihi: 06.09.2021
• URL-16. https://www.demiryoluhaber.com/30/07/2017/kurumlar/ disisleri-bakanligi/mevlut-cavusoglu-antalya-burdur-isparta-yuksek-hizli-tren-projesini-acikladi/attachment/antalya-burdur-isparta-antalya-manavgat-aksaray-nevsehir-kayseri-yht-yuksek-hizli-tren/ - Erişim Tarihi: 09.11.2022
• URL-17. http://wowturkey.com/forum/viewtopic.php?t=176806& start=0 - Erişim Tarihi: 11.02.2022