Millet Bahçelerinin Kamusal Açık Mekânlar Olarak Kalite Analizi: Ümraniye Millet Bahçesi Örneği

Bahar Ferah; Oğuzhan Poyraz

doi:10.47769/izufbed.1575366

Millet Bahçelerinin Kamusal Açık Mekânlar Olarak Kalite Analizi: Ümraniye Millet Bahçesi Örneği

Öz

Kamusal mekân, bir ülkede yaşayan herkesin ortak olarak kullandığı alanları ifade eder. Bu alanlar, şehir yaşamının temel bileşenlerinden biridir ve şehirde yaşayan bireylerin bir araya geldiği yerlerdir. Bu mekânlar, çeşitli kullanıcıların kültürel deneyimlerini paylaştığı, aktardığı ve yeniden keşfettiği alanlardır. Kaliteli mekânlar, iyi deneyimler, keşifler ve iletişim fırsatları sunar. Bu nedenle, mekânın kalitesi kavramı önem kazanmaktadır. Geçmişten bugüne mekân kalitesi, önemli bir konu haline gelmiştir. Pek çok araştırmacı bu konu üzerine çeşitli yaklaşımlar geliştirmiştir. Bu yaklaşımlar sonucunda bazı parametreler ortaya çıkmıştır. Her ne kadar tamamen ortak bir görüş oluşmasa da bazı noktalarda benzer yaklaşımlar tespit edilmektedir. Son dönemde Türkiye’de sıkça konuşulan millet bahçeleri de şehir sakinlerinin kullandığı kamusal açık alanlardan biridir. Osmanlı döneminde modernleşme hareketleri ile ortaya çıkan millet bahçesi kavramı, günümüzde ihtiyaç doğrultusunda tekrar gündeme gelmiştir. Yapımı biten ve hâlâ inşa edilmekte olan pek çok millet bahçesi bulunmaktadır. Tamamlanmış olanlardan biri de İstanbul'un Ümraniye ilçesinde yer alan Ümraniye Millet Bahçesi’dir. Ümraniye’nin gelişimi, özellikle son yıllarda hızlanmıştır. Bu gelişimle birlikte bölgedeki yapı sayısı artmakta ve yeşil alan miktarı azalmaktadır. Ayrıca, bu büyüme sosyokültürel ve gelir seviyeleri açısından insan çeşitliliğini de artırmaktadır. Bu sebeple Ümraniye Millet Bahçesi’nin önemi artmaktadır. Bu çalışmada, Ümraniye Millet Bahçesi’nin mekân kalitesinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Mekân kalitesi, fiziksel ve duyusal parametreler olarak ikiye ayrılarak incelenmiş, fiziksel değerlendirme infografik haritalarla yapılmıştır. Duyusal kriterler ise kullanıcı profilleri üzerinde yapılan anketlerle ele alınmıştır. Elde edilen bulgular grafikler ve analizlerle sunulmuş, millet bahçelerinin mekân kalitesini artırmaya yönelik gelecekteki çalışmalar için bir yol haritası sunulması hedeflenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Herhangi bir destek bulunmamaktadır.

Kaynakça

Arendt, H. (2021). İnsanlık Durumu. İstanbul: İletişim Yayınları.
Aslaner, S. (2021). Ümraniye’nin İdari Gelişimi: Bir Mahalli Tarihçe (ss. 46-83). İstanbul: Ümraniye Belediyesi Kültür Yayınları.
Benevolo, L. (1980). The History of the City. London: Scolar Press.
Bolund, P. ve Hunhammar, S. (1999). Ecosystem services in urban areas. Ecological Economics, 29(2), 293-301. doi:https://doi.org/10.1016/S0921-8009(99)00013-0
Carmona, M. (2010). Contemporary Public Space, Part Two: Classification. Journal of Urban Design, 15(2), 157-173. doi:10.1080/13574801003638111
Carmona, M., De Magalhaes, C. ve Hammond, L. (2008). Public Space: The Management Dimension. Public Space: The Management Dimension, 1-232. doi:10.4324/9780203927229
Chen, W. Y. ve Jim, C. Y. (2008). Cost–benefit analysis of the leisure value of urban greening in the new Chinese city of Zhuhai. Cities, 25(5), 298-309. doi:https://doi.org/10.1016/j.cities.2008.06.002
Çelik, F. (2019). Geç Osmanlı Dönemi Kentsel Mekanda Batılılaşma Etkileri: Konya Millet Bahçesi. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (44), 331-350. doi:10.21563/sutad.511681

Das, D. (2008). Urban Quality of Life: A Case Study of Guwahati. Social Indicators Research, 88, 297-310. doi:10.1007/s11205-007-9191-6
de Souza e Silva, A. ve Frith, J. (2012). Mobile Interfaces in Public Spaces: Locational Privacy, Control, and Urban Sociability. Mobile Interfaces in Public Spaces: Locational Privacy, Control, and Urban Sociability. London: Routledge. doi:10.4324/9780203123966
Erder, S. (2021). İstanbul’a Bir Kent Kondu: Ümraniye. İstanbul: İletişim Yayınları.
Gehl, J. ve Gemzøe, L. (2004). Public spaces - public life. Arkitektens Forlag.
Gökburun, İ. (2017). 1950-2015 Yılları Arasında İstanbul’da Nüfus Hareketleri. (Yayımlanmamış doktora tezi). İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Gültekin, E. (1991). Bahçe ve Peyzaj Sanatı Tarihi. Adana: Ç.Ü. Ziraat Fakültesi Ofset ve Teksir Atölyesi.
Gültekin, N. (2015). Batılılaşmanın Uzantısında Kent Bahçeleri Giresun Memleket Millet Bahçesi. Türkiye.
Gürbüz, E. (2009). Tarih İçerisinde İstanbul’daki Mesire Olgusu ve Mesire Alanlarının Geçirdikleri Değişimin Kağıthane Mesiresi Örneği Üzerinden İrdelenmesi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Fen Bilimleri Enstitüsü İstanbul Teknik Üniversitesi, İstanbul.
Gürkaş, T. (2003). Erken Cumhuriyet Türkiye’sinde Kamusal Yeşil Alanın Doğuşu. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Fen Bilimleri Enstitüsü, Yıldız Teknik Üniversitesi İstanbul.
Habermas, J. (2018). Kamusallığın yapısal dönüşümü. İletişim yayınları. İstanbul: İletişim Yayınları.
Hayter, J. A. (2006). Places for People 2004 - Melbourne, Australia by Gehl Architects and the City of Melbourne. Places, 18(3).
Hou, J. (2010). Insurgent Public Space: Guerrilla Urbanism and the Remaking of Contemporary Cities.
İmert, H. (2021). Ecological Configuration At Glampings In The Context of Sustainability - Review And Proposal Of A Design Model. Research & Reviews in Architecture, Planning and Design, 1(August), 49-66.
İnceoğlu, M. (2007). Kentsel açık mekânların kalite açısından değerlendirilmesine yönelik bir yaklaşım: İstanbul meydanlarının incelenmesi. (Yayımlanmamış doktora,tezi). FenBilimleriEnstitüsü, İstanbul.
İnceoğlu, M. ve Aytuğ, A. (2009). The Concept of Urban Space Quality. Megaron / Yıldız Technical University, Faculty of Architecture E-Journal, 4(3), 131-146. https://dx.doi.org/ adresinden erişildi.
Jacobs, J. (1961). The Death and Life of Great American Cities. New York: Random House.
Jensen, M. B., Persson, B., Guldager, S., Reeh, U. ve Nilsson, K. (2000). Green structure and sustainability — developing a tool for local planning. Landscape and Urban Planning, 52(2), 117-133. doi:https://doi.org/10.1016/S0169-2046(00)00127-4
Kerem Öztürk, Z., Ferah, B. ve Tunca, C. (2022). Tarihi yarımada semt parkları örneklerinde mekânsal kalite farklılıklarının PPS Mekân Diyagramı Üzerinden Değerlendirilmesi. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 4(1), 54-65.
Low, S. ve Smith, N. (2005). The Politics of Public Space.
Lynch, K. (1981). A Theory of Good City Form. MIT Press (MA).
Madanipour, A. (2015). Urban Design and Public Space. J. D. Wright (Ed.), International Encyclopedia of the Social & Behavioral Sciences (Second Edition) içinde (ss. 789-794). Oxford: Elsevier. doi:https://doi.org/10.1016/B978-0-08-097086-8.74049-9
Memlük, Y. (2009). Bulvarın Yeşil Parçaları. Cumhuriyet Devriminin Yolu Atatürk Bulvarı içinde. Ankara: Koleksiyoncular Derneği.
Memlük, Y. (2017). Osmanlı Modernleşmesi ile Ortaya Çıkan Bir Kentsel Mekân Olarak Millet Bahçeleri. 19 Ekim 2024 tarihinde https://www.skb.gov.tr/osmanli-modernlesmesi-ile-ortaya-cikan-bir-kentsel-mekan-olarak-millet-bahceleri/ adresinden erişildi.
Morris, A. E. J. (2013). History of Urban Form Before the Industrial Revolution. Routledge. doi:10.4324/9781315841199
Nasar, J. L. (1998). The Evaluative Image of the City. SAGE Publications.
Orum, A., Neal, Z. ve Editors. (2010). Common Ground? Readings and Reflections on Public Space. doi:10.4324/9780203873960
Ozdemir, Y. ve Ozdemir, S. (2019). Parkların Erişilebilirlikleri Üzerine Bir Araştırma: Fındıkzade Çukurbostan Yaşam Parkı Örneği. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 1(1), 53-57.
Parkinson, J. (2012). Democracy and Public Space: The Physical Sites of Democratic Performance. doi:10.1093/acprof:osobl/9780199214563.001.0001
Sadeh, E. (2010). The Politics of Space. Routledge. doi:10.4324/9780203839386
Sanesi, G., Lafortezza, R. ve Bonnes, M. (2006). Comparison of two different approaches for assessing the psychological and social dimensions of green spaces. Urban Forestry & Urban Greening, 5, 121-129. doi:10.1016/j.ufug.2006.06.001
Sherer, P. (2003). The Benefits of Parks: Why America Needs More City Parks and Open Space. trust public land.
Tanyeli, U. (2011). Mimarlık gündelik yaşamla İlişkisini nasıl keser? . Mimarlık ve Gündelik Yaşam içinde (C. Dosya 27). Ankara.
Tazebay, İ. ve Akpınar, N. (2010). Türk Kültüründe Bahçe. Bilgi Dergisi, 54, 243-253.
T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı. (2019). Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinde Değişiklik Sayı: 30701. Ankara.
T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı. (2020). Millet Bahçeleri Rehberi. Ankara.
TDK. (2024). Türk Dil Kurumu Sözlükleri. 19 Ekim 2024 tarihinde https://sozluk.gov.tr/ adresinden erişildi.
Tekeli, İ. ve Kahraman, H. B. (1999). Katılımcı demokrasi, kamusal alan ve yerel yönetim. Demokrasi Kitaplığı Arayışlar, Tartışmalar, Deneyimler Dizisi; 2. İstanbul: Demokrasi Kitaplığı.
URL-1. (t.y.). T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. 19 Ekim 2024 tarihinde https://www.csb.gov.tr/bakan-ozhaseki-81-ilimize-100-milyon-metrekare-millet-bahcesi-kazandirmak-icin-calismalarimizi-araliksiz-surduruyoruz-bakanlik-faaliyetleri-38709 adresinden erişildi.
Uzgoren, G. (2016). A comparative study on the relationship between quality of space and urban space activities in the public open spaces. MEGARON / Yıldız Technical University, Faculty of Architecture E-Journal. doi:10.5505/megaron.2016.42650
Ümraniye Belediyesi. (t.y.). Ümraniye Millet Bahçesi. 19 Ekim 2024 tarihinde https://www.umraniye.bel.tr/tesis/umraniye-millet-bahcesi adresinden erişildi.
Watson, S. (2013). City Publics. London: Routledge. doi:10.4324/9780203962954
Whyte, W. (2000). The social life of small urban spaces. Washington, D.C. : Conservation Foundation, [1980] ©1980. https://search.library.wisc.edu/catalog/999547142202121 adresinden erişildi.
Yüksel, A. ve Erkan, D. (2018). Kuruluştan Cumhuriyete Ümraniye Tarihi I. İstanbul: Ümraniye Belediyesi Yayınları.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Mimari Tasarım, Sürdürülebilir Mimari, Mimarlık (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Bahar Ferah ^*
0000-0001-7951-9734
Türkiye

Oğuzhan Poyraz
0000-0003-2472-7311
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

24 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

29 Ekim 2024

Kabul Tarihi

15 Aralık 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 7 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.47769/izufbed.1575366

IZ

https://izlik.org/JA99YE78DZ

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Ferah, B., & Poyraz, O. (2025). Millet Bahçelerinin Kamusal Açık Mekânlar Olarak Kalite Analizi: Ümraniye Millet Bahçesi Örneği. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 7(1), 11-19. https://doi.org/10.47769/izufbed.1575366

AMA

1.Ferah B, Poyraz O. Millet Bahçelerinin Kamusal Açık Mekânlar Olarak Kalite Analizi: Ümraniye Millet Bahçesi Örneği. İZÜFBED. 2025;7(1):11-19. doi:10.47769/izufbed.1575366

Chicago

Ferah, Bahar, ve Oğuzhan Poyraz. 2025. “Millet Bahçelerinin Kamusal Açık Mekânlar Olarak Kalite Analizi: Ümraniye Millet Bahçesi Örneği”. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 7 (1): 11-19. https://doi.org/10.47769/izufbed.1575366.

EndNote

Ferah B, Poyraz O (01 Haziran 2025) Millet Bahçelerinin Kamusal Açık Mekânlar Olarak Kalite Analizi: Ümraniye Millet Bahçesi Örneği. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 7 1 11–19.

IEEE

[1]B. Ferah ve O. Poyraz, “Millet Bahçelerinin Kamusal Açık Mekânlar Olarak Kalite Analizi: Ümraniye Millet Bahçesi Örneği”, İZÜFBED, c. 7, sy 1, ss. 11–19, Haz. 2025, doi: 10.47769/izufbed.1575366.

ISNAD

Ferah, Bahar - Poyraz, Oğuzhan. “Millet Bahçelerinin Kamusal Açık Mekânlar Olarak Kalite Analizi: Ümraniye Millet Bahçesi Örneği”. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 7/1 (01 Haziran 2025): 11-19. https://doi.org/10.47769/izufbed.1575366.

JAMA

1.Ferah B, Poyraz O. Millet Bahçelerinin Kamusal Açık Mekânlar Olarak Kalite Analizi: Ümraniye Millet Bahçesi Örneği. İZÜFBED. 2025;7:11–19.

MLA

Ferah, Bahar, ve Oğuzhan Poyraz. “Millet Bahçelerinin Kamusal Açık Mekânlar Olarak Kalite Analizi: Ümraniye Millet Bahçesi Örneği”. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, c. 7, sy 1, Haziran 2025, ss. 11-19, doi:10.47769/izufbed.1575366.

Vancouver

1.Bahar Ferah, Oğuzhan Poyraz. Millet Bahçelerinin Kamusal Açık Mekânlar Olarak Kalite Analizi: Ümraniye Millet Bahçesi Örneği. İZÜFBED. 01 Haziran 2025;7(1):11-9. doi:10.47769/izufbed.1575366

Cited By

ASSESSMENT OF THE THERMAL REGULATION CAPACITY OF SERIK NATIONAL GARDEN USING SATELLITE-BASED LST ANALYSIS

Peyzaj Araştırmaları ve Uygulamaları Dergisi

https://doi.org/10.56629/paud.1837949