İngilizce Ders Kitaplarında Değerler: Resmi ve Özel İlkokul Örneği

Yıl 2025, Cilt: 7 Sayı: 2, 89 - 113, 31.12.2025

Selin Karagöz Kırkağaçlıoğlu , Levent Deniz

https://doi.org/10.46423/izujed.1788152

Öz

Çalışmada, özel ve resmi okullarda kullanılan farklı İngilizce ders kitaplarındaki değerler, kitaplarda yer alma sıklıkları bakımından incelenmiştir. Doküman analizi yöntemiyle yapılan çalışmada resmi ilkokullarda ve iki farklı özel okulda kullanılan 2, 3, ve 4. sınıf seviyesinde toplamda 9 İngilizce ders kitabı İngilizce dersi öğretim programı ve Yaşayan Değerler Eğitim Programı bağlamındaki değerler açısından incelenmiştir. Verilerin analizi için içerik analizi kullanılmıştır. Farklı değerlerin en yüksek sıklıkta bulunduğu kitapların özel ilkokulda (Prv2) kullanılan ders kitapları, en az sıklıkla bulunduğu ders kitaplarının ise resmi ilkokulda kullanılmakta olan kitaplar olduğu görülmektedir. Özel ve resmi ilkokullarda en sık üzerinde durulan değerin iş birliği olduğu saptanmıştır. Ayrıca dürüstlük ve sabır değerleri özel ilkokullarda kullanılan kitaplarda yer almazken resmi ilkokul kitaplarında yer alan değerlerdir. Tüm kitaplar içinde en yüksek sıklıkta değer, resmi ilkokulda kullanılan 4. sınıf ders kitabı olurken en düşük sıklıktaki değer yine resmi ilkokulun 2. sınıf kitabı olmuştur. Tüm kitaplar açısından genel anlamda en yüksek sıklıkta değer ifadesinin yansıtıldığı biçimin okuma metinleri olduğu, en az tercih edilen biçimin ise dinleme metinleri olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Değerler , ders kitabı , İngilizce

Etik Beyan

“Values in English Language Textbooks: A Case of Public and Private Primary Schools” başlıklı çalışmanın veri toplama ve yazım sürecinin hiçbir bölümünde etik izin gerektiren insan/hayvan ya da unsurları barındırmadığından etik kurul izni gerektirmediğini beyan ederim.

Values in English Language Textbooks: A Case of Public and Private Primary Schools

Öz

In this study, the values in different English textbooks used in private and public schools were analyzed in terms of the frequency of their inclusion in the textbooks. A total of nine English textbooks, used in 2nd, 3rd, and 4th grades at public schools and two different private schools, were analyzed in the context of the English language teaching program and the Living Values Education Program. Content analysis was employed for data analysis. It is seen that the textbooks with the highest frequency of different values are the textbooks used in private school (Prv2) and the textbooks with the lowest frequency are the textbooks used in public school. It was found that the most frequently emphasized value in the books of private and public schools was cooperation. Moreover, honesty and patience, which were not included in the textbooks of private primary schools, were present in those of public primary schools. Among all textbooks, the value with the highest frequency was found in the 4th grade textbook used in the public primary school, while the lowest frequency was observed in the 2nd grade textbook of the public primary school. In general terms for all books, reading texts were the most common form for reflecting values, while listening texts were the least preferred.

Anahtar Kelimeler

English , textbook , values

Etik Beyan

The author declares that the study entitled “Values in English Language Textbooks: A Case of Public and Private Primary Schools” did not involve human participants, animals, or any procedures requiring ethical approval. As such, approval from an institutional ethics committee was not necessary for the conduct of this research.

Kaynakça

• Akto, A. & Akto, S. (2020). Erken çocukluk ve değerler egitimi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 13(74), 326-339. https://doi.org/10.17719/jisr.11281
• Akyol, T. (2012). Resimli çocuk kitaplarında yer alan değerlerin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Hacettepe Üniversitesi.
• Al-Janaydeh, K. A. ., & Deif, I. M. . (2021). Listening Activities in EFL Textbooks: An Analy-tical Study. International Journal of Linguistics, Literature and Translation, 4(5), 219-225. https://doi.org/10.32996/ijllt.2021.4.5.24
• ALIVE. (2020). Association for living values education international brochure. Retrieved on No-vember 8, 2022 from https://www.livingvalues.net/about-us/
• ALIVE. (2021). LVE-values based atmosphere. https://www.livingvalues.net/values-based-atmosphere/
• Allport, G. W., Vernon, P. E., & Lindzey, G. (1960). Study of values. Houghton Mifflin.
• Arda, A. & Onay, Ö. (2021). İlkokul sunshine english 4. Cem Web Ofset.
• Aslan, H.İ. (2019). Ortaokul İngilizce ders kitaplarındaki değerler. Yüksek Lisans Tezi. Sakarya Üniversitesi.
• Aslan, Z. (2023). Farklı kültürlere ait yayımlanmış masalların kök değerler açısından incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Van YüzüncüYıl Üniversitesi.
• Aydın, M. Z. & Akyol Gürler, Ş. (2012). Okulda değerler eğitimi. Nobel Yayın Dağıtım.
• Baki, Y. (2019). Ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin değer aktarımı açısından incelenmesi. Değerler Eğitimi Dergisi, 17(37), 109-146. https://doi.org/10.34234/ded.460042
• Bal, O. (2018). 9,10,11,12. sınıf İngilizce dersi öğrenci kitapları, öğrenci çalışma kitapları ve öğretmen kitaplarında yer alan değerler. Yüksek Lisans Tezi. Akdeniz Üniversitesi.
• Başaranol, V. (2017). Ortaöğretim İngilizce ders kitaplarının temel değerler açısından incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi.
• Beşer Yıldırım, K. (2022). 6. sınıf Türkçe ders kitaplarında yer alan metinlerin kök değerler açısından incelenmesi ve öğretmen görüşlerinin alınması. Yüksek Lisans Tezi. Marmara Üniversitesi.
• Bowen, G. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
• Cenk, P. (2022). İlkokul İngilizce ders kitabı 3. Yıldırım Yayınları. Charrington, M., Covill, C. & Palin, C. (2018). Bright ideas classbook 2. Oxford University Press.
• Demirel, G. (2022). Sosyal Bilgiler ders kitaplarında yer alan kök değerler. Yüksek Lisans Tezi. Bartın Üniversitesi.
• Ecerkale, N., & Bayrak, Ö. (2018). Türkçe 7. sınıf ders kitabındaki metinlerin değerler bağlamında incelenmesi. The Journal of International Lingual Social and Educational Scienc-es, 4(2), 277-287.
• Fallahi, V. & Nya, M. S. (2011). Content analysis of reading and writing textbooks of the primary school of Iran regard in UNICEF's decuple values. Procedia Social Behavioral Sci-ences, 15, 471-474. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2011.03.124
• Gezer, B., & Anilan, H. (2021). The effect of digital materials on listening comprehension levels of second grade elementary students. Acta Didactica Napocensia, 14(1), 127–141. https://doi.org/10.24193/adn.14.1.10
• Gül, M. (2017). Türkçe ders kitabındaki metinlerin (5. sınıf) değerler eğitimi yaklaşımıyla incelenmesi. Erciyes Journal of Education, 1(1), 59-78. https://doi.org/10.32433/eje.344692
• Hançerlioğlu, O. (2005). Felsefe ansiklopedisi kavramlar ve akımlar, Cilt 1, Remzi Kitabevi.
• Kahle, L. R., Beatty, S. E., & Homer, P. (1986). Alternative measurement approaches to con-sumer values: the list of values (LOV) and values and life style (VALS). Journal of Con-sumer Research, 13(3), 405- 409. https://doi.org/10.1086/209079
• Karataş, M. (2022). İlkokul İngilizce 2. sınıf ders kitabı. Sözcü Yayıncılık Pazarlama.
• Karslı, B. (2016). Robert M. Pirsig’in romanlarında işlevsel değer eleştirisi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 20(4), 1601-1621.
• Kart, M. & Şimşek, H. (2020). Türk eğitim sisteminde değer arayışı: Yenilenen (2017) ilköğretim programları hangi değerleri kazandırıyor? Değerler Eğitimi Dergisi, 18(40), 9-44. https://doi.org/10.34234/ded.623787
• Kohlberg, L. (1975). The cognitive-developmental approach to moral education. The Phi Delta Kappan, 56(10), 670–677.
• Krippendorf, K. (2013). Content analysis: an introduction to its methodology. Sage Publications.
• Kuçuradi, İ. (1998). İnsan ve değerleri. Türkiye Felsefe Kurumu.
• Milli Eğitim Bakanlığı (MEB). (2018). İngilizce dersi öğretim programı (ilkokul ve ortaokul 2, 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar). https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/201812411191321-İNGİLİZCE%20ÖĞRETİM%20PROGRAMI%20Klasörü.pdf
• Milli Eğitim Bakanlığı (MEB). (2024). Türkiye yüzyılı maarif modeli: öğretim programları ortak metni. Retrieved on June 20, 2024 from https://tymm.meb.gov.tr
• Miles, M. B. & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis. Sage Publications.
• Neuendorf, K. A. (2002). The content analysis guidebook. Sage Publications.
• Özdemir, A. (2022). Ortaöğretim İngilizce ders kitaplarının kök değerler bağlamında incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Gazi Üniversitesi.
• Palin, C. & Phillips, S. (2018a). Bright ideas class book 3. Oxford University Press.
• Palin, C. & Phillips, S. (2018b). Bright ideas class book 4. Oxford University Press.
• Perret, J. (2020). English code student’s book 2. Pearson Education.
• Rokeach, M. (1973). The nature of human values. The Free Press.
• Roulston, M. (2020). English code student’s book 3. Pearson Education.
• Schwartz, S. H. (1992). Universal in the content and structure of values: theoretical advances and empirical tests in 20 countries. (Editor: M. Zanna). New York Academic Press, Advances in Experimental Social Psychology, 1-65. https://doi.org/10.1016/S0065-2601(08)60281-6
• Schwartz, S. H. (2012). An overview of the Schwartz theory of basic values. Online Readings in Psychology and Culture, 2(1). https://doi.org/10.9707/2307-0919.1116
• Scott, K. & House, S. (2020). English code student’s book 4. Pearson Education.
• Spranger, E. (1928). Types of men the psychology and ethics of personality. Authorized Translation of The Fifth German Edition: Paul J. W. Pigors. Max Niemeyer Verlag.
• Şahin, M. (2021). Investigating the integration of the key values into English language textbooks used in public primary and middle schools in Turkey. Yüksek Lisans Tezi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi.
• Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı (TTKB). (2017). Müfredatta yenileme ve değişiklik çalışmalarımız üzerine... https://ttkb.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2017_07/18160003_basin_aciklamasi-program.pdf
• Teker, D. ve Ellez, A. M. (2022). Ortaöğretim Matematik ders kitaplarının değerler eğitimi açısından incelenmesi. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 13(2), 1083-1098. https://doi.org/10.51460/baebd.1184216
• Tillman, D. G. (2001). Living Values Education activities for children ages 8–14, Health Communi-cation Inc.
• UNESCO. (2002). Framework for action on values education in early childhood. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000128712
• UNESCO. (2021). Revised recommendation concerning education for international understanding, co-operation and peace and education relating to education for international human rights and fun-damental freedoms (‘1974 Recommendation’). https://www.unesco.org/en/education/1974recommendation
• Wach, E. & Ward, R. (2013). Learning about qualitative document analysis. IDS Practice Paper In Brief, 13, 1-10. Institute of Development Studies.
• Wang, J. (2022). Exploring moral values in English coursebooks for university students in China. LLT Journal: A Journal on Language and Language Learning, 25(2), 434-446. https://doi.org/10.24071/llt.v25i2.4937
• Yaman, E. (2012). Değerler eğitimi. Akçağ Yayınları.
• Yastibas, A. E. (2021). Inclusive education and inclusive values in english language course books. i-manager's Journal on School Educational Technology, 16(4), 12 19. https://doi.org/10.26634/jsch.16.4.17810
• Yaylacı, A. F. ve Beldağ, A. (2018). Değerler eğitimi ve güncel tartışmalar: Gazete haberlerine ilişkin bir eleştirel söylem analizi. Sakarya University Journal of Education, 8(1), 139-155. https://doi.org/10.19126/suje.382369
• Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayınları.
• Yılmaz, E., & Kıran, D. (2023). Ortaokul Fen Bilimleri ders kitaplarının değerler eğitimi bakımından incelenmesi. Cumhuriyet International Journal of Education, 12(1):29-45. https://doi.org/10.30703/cije.1117516