EN
TR
Otizm Spektrum Bozukluğunda İletişim Becerilerinin Desteklenmesi: Ebeveyn ve Öğretmen Deneyimleri
Öz
Bu araştırmanın amacı, otizm spektrum bozukluğu olan çocukların iletişim becerilerinin desteklenmesine ilişkin öğretmen ve ebeveyn görüşlerini birlikte incelemektir. Araştırma nitel araştırma yaklaşımı kapsamında yorumlayıcı fenomenoloji deseniyle yürütülmüştür. Çalışma grubunu özel eğitim uygulama okullarında ve Rehberlik ve Araştırma Merkezlerinde görev yapan 8 öğretmen ile OSB tanılı çocukların 7 ebeveyni oluşturmaktadır. Veriler yarı yapılandırılmış görüşmeler ve demografik bilgi formları aracılığıyla toplanmış; elde edilen veriler tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Analiz sonucunda bulguların (1) iletişim becerileri, (2) kullanılan eğitsel yaklaşımlar ve stratejiler, (3) öğretmen–ebeveyn ilişkisi ve (4) iletişim becerilerinin gelişimini destekleyen sistemsel mekanizmalar olmak üzere dört ana tema altında toplandığını göstermektedir. Bulgular, OSB olan çocukların iletişim becerilerinin desteklenmesinde öğretmen uygulamaları ile aile katkısının birbirini tamamlayan bir rol üstlendiğini, ancak süreçte çeşitli yapısal ve ilişkisel güçlüklerin de yaşanabildiğini göstermektedir. Sonuç olarak, çalışma iletişim becerilerinin gerçekten desteklenebilmesi için okul ve aile arasında sürekli ve sağlam bir iş birliğinin kurulmasının, öğretmenlere ve uygulayıcılara verilen desteklerin artırılmasının ve her öğrencinin bağlamsal ihtiyaçlarını gözeten bütüncül yaklaşımların geliştirilmesinin önemini vurgulamaktadır.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Bu çalışma için herhangi bir kurum veya kuruluştan finansal destek alınmamıştır.
Etik Beyan
Araştırma, Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimlerde İnsan Araştırmaları Etik Kurulunun 03.09.2025 tarihli ve 2025/08 sayılı toplantısında alınan 2025/439 protokol numaralı kararı ile bilimsel araştırma etiği açısından uygun bulunmuştur.
Teşekkür
Bu araştırmaya katkı sunan tüm öğretmen ve ebeveynlere içtenlikle teşekkür ederiz. Ayrıca, literatür taraması sürecinde Scite ve İngilizce çeviri ile dil düzenleme aşamalarında Paperpal araçlarından yararlanılmıştır.
Kaynakça
- Adams, C., Gaile, J., Roddam, H., Baxendale, J., Clitheroe, L. ve Emsley, R. (2020). Evaluation of a manualised speech and language therapy programme for children with social communication disorder: the SCIP feasibility study. Pilot and Feasibility Studies, 6(1). https://doi.org/10.1186/s40814-020-00658-2
- Anggraini, D. ve Sopianingsih, P. (2023). The effectiveness of school-family partnerships on students' character and mental recovery. Jurnal Moral Kemasyarakatan, 8(1), 64-73. https://doi.org/10.21067/jmk.v8i1.8240
- Azad, G. ve Mandell, D. (2015). Concerns of parents and teachers of children with autism in elementary school. Autism, 20(4), 435-441. https://doi.org/10.1177/1362361315588199
- Bağlama, B., Evcimen, E., Altınay, F., Sharma, R., Tlili, A., Altınay, Z., Dagli, G., Jemni, M., Shadiev, R., Yücesot, Y. ve Çelebi, M. (2022). Analysis of digital leadership in school management and accessibility of animation-designed game-based learning for sustainability of education for children with special needs. Sustainability, 14(13), 7730. https://doi.org/10.3390/su14137730
- Birt, L., Scott, S. E., Cavers, D., Campbell, C. ve Walter, F. M. (2016). Member checking. Qualitative Health Research, 26(13), 1802-1811. https://doi.org/10.1177/1049732316654870
- Bonner, A. ve Tolhurst, G. (2002). Insider-outsider perspectives of participant observation. Nurse Researcher, 9(4), 7-19. https://doi.org/10.7748/nr2002.07.9.4.7.c6194
- Brian, J., Smith, I., Zwaigenbaum, L., Roberts, W. ve Bryson, S. (2015). The Social ABCs caregiver‐mediated intervention for toddlers with autism spectrum disorder: Feasibility, acceptability, and evidence of promise from a multisite study. Autism Research, 9(8), 899-912. https://doi.org/10.1002/aur.1582
- Carruthers, S., Pickles, A., Slonims, V., Howlin, P. ve Charman, T. (2020). Beyond intervention into daily life: a systematic review of generalisation following social communication interventions for young children with autism. Autism Research, 13(4), 506-522. https://doi.org/10.1002/aur.2264
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Otizm ve Spekrum Bozukluğu Eğitimi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
30 Haziran 2026
Gönderilme Tarihi
4 Mart 2026
Kabul Tarihi
5 Haziran 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 8 Sayı: 1
APA
Sivrikaya, T., & Ay, Ş. (2026). Otizm Spektrum Bozukluğunda İletişim Becerilerinin Desteklenmesi: Ebeveyn ve Öğretmen Deneyimleri. IZU Journal of Education, 8(1), 27-54. https://doi.org/10.46423/izujed.1902746
AMA
1.Sivrikaya T, Ay Ş. Otizm Spektrum Bozukluğunda İletişim Becerilerinin Desteklenmesi: Ebeveyn ve Öğretmen Deneyimleri. İZÜED. 2026;8(1):27-54. doi:10.46423/izujed.1902746
Chicago
Sivrikaya, Tuğba, ve Şevval Ay. 2026. “Otizm Spektrum Bozukluğunda İletişim Becerilerinin Desteklenmesi: Ebeveyn ve Öğretmen Deneyimleri”. IZU Journal of Education 8 (1): 27-54. https://doi.org/10.46423/izujed.1902746.
EndNote
Sivrikaya T, Ay Ş (01 Haziran 2026) Otizm Spektrum Bozukluğunda İletişim Becerilerinin Desteklenmesi: Ebeveyn ve Öğretmen Deneyimleri. IZU Journal of Education 8 1 27–54.
IEEE
[1]T. Sivrikaya ve Ş. Ay, “Otizm Spektrum Bozukluğunda İletişim Becerilerinin Desteklenmesi: Ebeveyn ve Öğretmen Deneyimleri”, İZÜED, c. 8, sy 1, ss. 27–54, Haz. 2026, doi: 10.46423/izujed.1902746.
ISNAD
Sivrikaya, Tuğba - Ay, Şevval. “Otizm Spektrum Bozukluğunda İletişim Becerilerinin Desteklenmesi: Ebeveyn ve Öğretmen Deneyimleri”. IZU Journal of Education 8/1 (01 Haziran 2026): 27-54. https://doi.org/10.46423/izujed.1902746.
JAMA
1.Sivrikaya T, Ay Ş. Otizm Spektrum Bozukluğunda İletişim Becerilerinin Desteklenmesi: Ebeveyn ve Öğretmen Deneyimleri. İZÜED. 2026;8:27–54.
MLA
Sivrikaya, Tuğba, ve Şevval Ay. “Otizm Spektrum Bozukluğunda İletişim Becerilerinin Desteklenmesi: Ebeveyn ve Öğretmen Deneyimleri”. IZU Journal of Education, c. 8, sy 1, Haziran 2026, ss. 27-54, doi:10.46423/izujed.1902746.
Vancouver
1.Tuğba Sivrikaya, Şevval Ay. Otizm Spektrum Bozukluğunda İletişim Becerilerinin Desteklenmesi: Ebeveyn ve Öğretmen Deneyimleri. İZÜED. 01 Haziran 2026;8(1):27-54. doi:10.46423/izujed.1902746