Yapay Zekâ Destekli Dinleme Metinlerinin 5. Sınıf Öğrencilerinin Dinlediğini Anlama Becerisine Etkisi

Öz

Bu araştırmanın temel amacı, yapay zekâ teknolojisi kullanılarak zenginleştirilmiş dinleme metinlerinin 5. sınıf öğrencilerinin dinlediğini anlama becerileri üzerindeki etkisini incelemektir. Nicel araştırma yönteminin kullanıldığı çalışmada, yarı deneysel modellerden tek gruplu ön test-son test deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2025-2026 eğitim-öğretim yılı güz döneminde Tüekiye'deki bir devlet ortaokulunda öğrenim gören 5. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen ve uzman görüşü alınarak oluşturulan başarı testleri kullanılmıştır. Uygulama sürecinde, öğrencilere üretken yapay zekâ araçları ile görselleştirilen, özetlenen ve zenginleştirilen dinleme metinleri sunulmuştur. Elde edilen verilerin analizinde ilişkili ve ilişkisiz ölçümler için t-testi kullanılmış; ayrıca gruplar arası farkın pratikteki önemini belirlemek amacıyla etki büyüklüğü katsayısı hesaplanmıştır. Araştırma sonucunda, öğrencilerin son test puanlarının ön test puanlarına göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde arttığı belirlenmiştir. Hesaplanan etki büyüklüğü, yapay zekâ destekli öğretimin öğrenci başarısı üzerinde oldukça yüksek bir etkiye sahip olduğunu göstermiştir. Cinsiyet değişkenine göre yapılan incelemede ise kız ve erkek öğrencilerin gelişim puanları arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır.

Anahtar Kelimeler

• yapay zekâ
• dinlediğini anlama.
• 5. sınıf öğrencileri

Etik Beyan

Bu çalışma, araştırma etiği ilkelerine uygun olduğu gerekçesiyle Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Etik Kurulu tarafından 2026/07-09 sayılı karar ile onaylanmıştır. Çalışmanın tüm içeriği, bilimsel araştırma metodolojilerine ve akademik etik standartlarına uygun olarak yalnızca yazar(lar) tarafından hazırlanmıştır.

Teşekkür

Araştırmaya katılan 5. sınıf öğrencilerine teşekkürlerimizi sunarız.

The Effect of AI-Assisted Listening Texts on 5th-Grade Students’ Listening Comprehension Skill

Öz

The primary objective of this study is to examine the effect of listening texts enriched using artificial intelligence technology on the listening comprehension skills of fifth-grade students. In this study, which employs a quantitative research method, a single-group pre-test-post-test design—one of the quasi-experimental models—was utilized. The study group consists of 5th-grade students attending a public middle school in Turkey during the fall of 2025–2026 academic year. Achievement tests developed by the researcher and created with expert input were used as data collection tool. During the implementation process, listening texts were presented to students that were visualized, summarized, and enriched using generative AI tools. In the analysis of the obtained data, the t-test was used for paired and unpaired measurements; additionally, the effect size coefficient was calculated to determine the practical significance of the difference between groups. The results of the study revealed that students’ post-test scores increased significantly compared to their pre-test scores. The calculated effect size indicated that AI-supported instruction has a very high impact on student achievement. However, an analysis based on the gender variable found no significant difference in development scores between female and male students.

Anahtar Kelimeler

• artificial intelligence
• listening comprehension
• 5th grade students

Etik Beyan

This study has been approved by the Ethics Committee of Van Yüzüncü Yıl University under Decision No. 2026/07-09 as compliant with the principles of research ethics. All content was generated solely by the author(s) in adherence to scientific research methodologies and academic ethical standard.

Teşekkür

We would like to express our gratitude to the 5th grade students who participated in the research.

Kaynakça

1. Akçay, A.,& Şimşek, T. (2015). Deyimlerin öğretiminde drama ve hikâyeleme yöntemlerinin kullanımının 7. sınıf öğrencilerinin akademik başarıları ve kalıcılık düzeylerine etkisi. Route Educational and Social Science Journal, 2(4), 324-331.
2. Akkaya, N.,& Çıvğın, H. (2021). Türkçe eğitiminde yapay zekâ. The Journal of International Education Science, 8(29), 308-322.
3. Akkoyunlu, B.,& Yılmaz, M. (2005). Türetimci çoklu ortam öğrenme kuramı. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 28(28), 9-18.
4. Aktaş, Y. (2022). Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde yazma becerisi için dijital yazma asistanları önerisi. Bezgek Yabancılara Türkçe Öğretimi Dergisi, 1(2), 65-84.
5. Aytan, T. (2017). The effect of listening education practices organized by active learning techniques on the attitudes of 6th grade students towards Turkish course. International Journal of Instruction, 10(2), 235-248.
6. Babayiğit, Ö.,& Ökten, C. E. (2016). İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin dinlediğini anlama becerilerinin değerlendirilmesi. Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, 3(6), 162-176.
7. Banaz, E. (2024). 2024 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programı'nın dijital okuryazarlık açısından incelenmesi. Kuram ve Uygulamada Sosyal Bilimler Dergisi, 8(1), 12-28.
8. Banaz, E.,& Demirel, O. (2025). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde yapay zekâ destekli şarkı üretimi: Öğrenci görüşleri. Aydın Tömer Dil Dergisi, 10(2), 195-217.

9. Bozkurt, A. (2023). ChatGPT, üretken yapay zekâ ve algoritmik paradigma değişikliği. Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi (AUAd), 9(4), 149-166.
10. Büyüköztürk, Ş. (2020). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı (28. baskı). Pegem Akademi.
11. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2020). Bilimsel araştırma yöntemleri (28. baskı). Pegem Akademi.
12. Can, A. (2017). SPSS ile bilimsel araştırma sürecinde nicel veri analizi (5. baskı). Pegem Akademi.
13. Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.
14. Cohen, L., Manion, L., & Morrison, K. (2018). Research methods in education (8th ed.). Routledge.
15. Creswell, J. W. (2017). Araştırma deseni: Nitel, nicel ve karma yöntem yaklaşımları (S. B. Demir, Çev. Ed.). Eğiten Kitap.
16. Çokyaman, M. (2016). Yabancı dil öğretiminde dijital hikâye anlatımının akademik başarıya etkisi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(1), 325-341.
17. Draheim, C., Pak, R., Draheim, A. A., & Engle, R. W. (2022). The role of attention control in complex real-world tasks. Psychonomic Bulletin & Review, 29(4), 1143–1197. https://doi.org/10.3758/s13423-021-02052-2
18. Fraenkel, J. R., Wallen, N. E., & Hyun, H. H. (2012). How to design and evaluate research in education (8th ed.). McGraw-Hill.
19. Göçer, A.,& Bıyık, T. (2024). Bilgisayar destekli dinleme eğitiminin verimliliği üzerine bir araştırma. Uluslararası Eğitim Bilim ve Teknoloji Dergisi, 10(2), 37-59.
20. Güneş, F. (2013). Türkçe öğretimi yaklaşımlar ve modeller. Pegem Akademi.
21. İlgar, M. Z. (2024). İlkokul öğrencilerinde dil becerilerinin gelişimi. in İlkokullarda Dil Öğretimi, (ed. H. Ateş), Eğitim Yayınevi, pp. 15-66.
22. Jantakoon, T., Jantakun, T., Jantakun, K., Pongpanich, W., Pasmala, R., Wannapiroon, P., & Nilsook, P. (2025). The effectiveness of artificial intelligence in English instruction for speaking and listening skills: A meta-analysis. Contemporary Educational Technology, 17(4), ep596. https://doi.org/10.30935/cedtech/17310
23. Karasar, N. (2016). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkeler, teknikler. Nobel Akademik Yayıncılık.
24. Kim, S.,& Park, D. (2020). Real-time AI feedback in ESL pronunciation and listening development. TESOL Quarterly, 54(3), 211-229.
25. Köçeri, M.,& Kırkkılıç, A. (2024). Yapay zekânın Türkçe dil yeterliliğinin gelişimi üzerindeki etkileri. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(3), 475-489.
26. Kuddus, K. (2022). Artificial intelligence in language learning: Practices and prospects. In Advanced analytics and deep learning models(eds A. Mire, S. Malik and A.K. Tyagi). https://doi.org/10.1002/9781119792437.ch1
27. Li, Y.,& Wang, X. (2023). AI-driven adaptive learning for ESL listening comprehension: A case study. Educational Technology & Society, 26(1), 31-48.
28. Ling, W. (2023). Artificial intelligence in language instruction: Impact on English learning achievement, L2 motivation, and self-regulated learning. Frontiers in Psychology, 14. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1261955
29. Özbay, M. (2009). Anlama teknikleri II: Dinleme eğitimi. Öncü Kitap.
30. Pallant, J. (2020). SPSS survival manual: A step by step guide to data analysis using IBM SPSS (7th ed.). Allen & Unwin.
31. Rahmati, J., Izadpanah, S., & Shahnavaz, A. (2021). A meta-analysis on educational technology in English language teaching. Language Testing in Asia, 11(1), Article 37. https://doi.org/10.1186/s40468-021-00121-w
32. Saddik, E. M. Y. (2024). teachers and students' perceptions of using aı-supported tools on motivating self-learning towards english language learning in assiut city, Egypt. Online Submission.
33. Sahito, J. K. M., Panwar, A. H., & Ramzan, I. (2025). Exploring the impact of artificial intelligence (AI) on the listening skills of English as a second language (ESL) learners. Journal of Applied Linguistics and TESOL (JALT), 8(1), 1059-1067.
34. Sarıkaya, B. (2021). Ortaokul öğrencilerinin dinleme/izleme stratejileri kullanım sıklıklarının çeşitli değişkenler açısından değerlendirilmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 5(2), 246-261.
35. Sever, S. (2011). Türkçe öğretimi ve tam öğrenme. Anı Yayıncılık.
36. Sevim, O. ve Toyran, M. (2020). Lise öğrencilerinin tablet bilgisayar destekli Türkçe öğrenme tutum ve görüşlerinin incelenmesi. Kuram ve Uygulamada Sosyal Bilimler Dergisi, 4(1), 56-65.
37. Shadiev, R., & Huang, Y. M. (2020). Investigating student attention, meditation, cognitive load, and satisfaction during lectures in a foreign language supported by speech-enabled language translation. Computer Assisted Language Learning, 33(3), 301-326.
38. Temizyürek, F.,& Ünlü, N. (2015). Dil öğretiminde teknolojinin materyal olarak kullanımı. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(1), 18-28.
39. Yıldırım, A., ve Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
40. Zhao, L., & Morgan, T. (2022). AI-driven listening practice and ESL learners’ engagement. Language Learning and AI, 5(1), 112-130.