Gübre Miktarının Azaltılması Ve Arttırılmasının Ayçiçeği Verimi, Besin Madde İçerikleri Ve Gübre Maliyetleri Üzerine Etkisi

Öz

Bu deneme; Muğla Dalaman Tarım İşletmesi Müdürlüğü (TİGEM) deneme sahasında yürütülmüştür. Deneme tamamıyla şansa bağlı deneme deseni prensibiyle üç tekrarlamalı olarak kurulmuştur. Gübre uygulamaları; 1- Topraktan 400 kg da-1 ayçiçeği verimine göre gübre uygulaması, 2- Gübre uygulamasının (1) %20 azaltılması, 3- Gübre uygulamasının (1) %40 azaltılması, 4- Gübre uygulamasının (1) %20 arttırılması, 5- Gübre uygulamasının (1) %40 arttırılması ve 6- Üretici uygulaması olmak üzere altı değişik gübre uygulamaları yapılmıştır. Araştırma, farklı gübre uygulamalarının yağlık ayçiçeği bitkisinin verimine ve yapraktaki bitki besin elementlerinin (N, P, K, Ca, Mg, S, Fe, Cu, Zn, Mn, B ve Mo) içeriklerine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre toprağa altı farklı oranda gübre uygulamanın ayçiçeğinin verim ve yapraklarındaki bitki besin elementleri içeriklerine etkisi istatistiki olarak önemli bulunmuştur (p<0.01). Ayçiçeğinde en yüksek verim (419.6 kg.da-1) 5. uygulamadan, en düşük verim (321.4 kg.da-1) ise 3. uygulamadan elde edilmiştir. Yapraklardaki en yüksek N, Zn, Fe, Mn ve Mo miktarları 1. uygulamadan (sırasıyla %3.90, 41.98 ppm, 568.82 ppm, 114.3 ppm ve 2.51 ppm), en yüksek P, Mg, S ve Cu miktarları (sırasıyla %1.38, %4.56, %1.49 ve 32.59 ppm) 6. uygulamadan, en yüksek K, Ca ve B miktarları (sırasıyla %6.95, %4.55 ve 286.03 ppm) 3. uygulamadan elde edilmiştir. Yapraklardaki en düşük K, Ca, Mg, S, Zn, Fe, Cu, Mn, B ve Mo içeriklerine (sırasıyla %3.48, %2.40, %2.17, %0.74, 18.26 ppm, 258.02 ppm, 13.65 ppm, 59.70 ppm, 132.09 ppm ve 1.47 ppm) 5. uygulamadan, en düşük N ve P miktarları (%3.19 ve %%0.58) 2. uygulamadan elde edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Ayçiçeği (Heliantus annuus L.)
• Gübre Uygulama
• Verim
• Gübre Maliyeti
• Toprak Analizi

The Effect of Decreasing or Increasing of the Fertilizer Amount on Sunflower Yield, Nutrient Contents and Fertilizer Costs

Öz

This research was conducted in the trial area of Muğla Dalaman Agricultural Enterprise Directorate (TİGEM). The experiment was set up with three repetitions, based on the principle of a completely randomized trial design. Fertilizer applications were applied as, 1- Fertilizer application according to 400 kg.da-1 sunflower yield from the soil, 2- Reducing fertilizer application (1) by 20%, 3- Reducing fertilizer application (1) by 40%, 4- Increasing fertilizer application (1) by 20%, 5- Increasing fertilizer application (1) by 40%, 6- Farmer application. The research was conducted to determine the effect of different fertilizer applications on the yield of the oil sunflower plant and the content of plant nutrients (N, P, K, Ca, Mg, S, Fe, Cu, Zn, Mn, B and Mo) in the leaf. According to the results of the research, the effect of applying six applications of fertilizer to the soil on the yield of sunflower and the content of plant nutrients in its leaves was found to be statistically significant (p <0.01). The highest yield of sunflower (419.6 kg.da-1) was obtained from the 5th application, and the lowest yield (321.4 kg.da-1) was obtained from the 3rd application. The highest amounts of N, Zn, Fe, Mn and Mo in the leaves were from the 1st application (3.90%, 41.98 ppm, 568.82 ppm, 114.3 ppm and 2.51 ppm, respectively), and the highest amounts of P, Mg, S and Cu (1.38%, respectively 4.56, 1.49% and 32.59 ppm) were obtained from the 6th application, and the highest amounts of K, Ca and B (6.95%, 4.55% and 286.03 ppm, respectively) were obtained from the 3rd application. The lowest K, Ca, Mg, S, Zn, Fe, Cu, Mn, B and Mo contents in the leaves (3.48%, 2.40%, 2.17%, 0.74%, 18.26 ppm, 258.02 ppm, 13.65 ppm, 59.70 ppm, 132.09 ppm and 1.47 ppm, respectively).) were obtained from the 5th application, and the lowest N and P amounts (3.19% and 0.58%) were obtained from the 2nd application.

Anahtar Kelimeler

• Sunflower (Heliantus annuus L.)
• fertilizer application
• yield
• fertilizer cost
• soil analysis

Kaynakça

1. Anonim, 1988. Türkiye Gübreler ve Gübreleme Rehberi. T.C.T.O.K.B. Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Toprak ve Gübre Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Genel Yayın No:151.
2. Anonim, 2016. https://www.tcmb.gov.tr/kurlar/201609/26092016.xml (06.01.2022)
3. Anonim, 2020. Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü Tarım Havzaları Daire Başkanlığı, Ürün Masaları, Ayçiçeği Bülteni Sayı;11 Sayfa;2, Ankara.
4. Anonim, 2021. http://www.paroisse-verneuil-vernouillet 78.catholique.fr/images/IFA/crops/ sunflow.htm (06.01.2022)
5. Anonim a, 2022. http://www.etb.org.tr/tr/index.html (06.01.2022)
6. Anonim b, (2022). https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/tr/tcmb+tr/main+page+site+area/bugun / (06.01.2022)
7. Abdel-Motagally, F.M.F., Osman E.A., 2010. Effect of Nitrogen and Potassium fertilization Combinations on Productivity of Two Sunflower Cultivars under East of El-ewinate Conditions. American-Eurasian J. Agric. Ve Environ. Sci., 8 (4): 397-401.
8. Bremner, J.M., 1965.Total Nitrogen, Method of Soil Analy., Part. 2, Amer. Soc of Agr. inc., P:1149-1178, USA.

9. Bozkurt, M.A., Karaçal, İ., 2000. Farklı Azotlu Gübre Doz ve Formlarının Ayçiçeğinde Besin Elementi İçeriğine Etkileri, Tarım Bilimleri Dergisi, 6 (1), 99-105
10. Demirkiran, A. R. (2009). Corn Grains from Different Growing Site. Journal of animal and veterinary advances, 8(8), 1563-1567.
11. Ertiftik, H., Zengin M., 2015. Effects of Increasing Rates of Potassium and Magnesium Fertilizers on the Nutrient Contents of Sunflower Leaf. Selcuk J Agr Food Sci, 29(2):51-61.
12. FAO, 1990. Micronutrient. Assessment at the Country Level: An International Study.FAO Soil Bulletin by Mikko Sillanpaa. Rome.
13. Follet, R.H., 1969. Zn. Fe. Mn and Cu in Colorado Soils. Ph.D. Dissertation. Colo. State Univ.
14. Herdem, E., 1999. Bazı Ayçiçeği (Helianthus annuus L.) Çeşitlerinde Azot (N) Dozlarının Verim ve Verim Unsurlarına Tepkisi. Trakya Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, Tekirdağ.
15. Kacar, B., İnal, A., 2008. Bitki analizleri. Nobel yayı, no;1241.
16. Kasap, Y., 1994. Ayçiçeğinde (Helianthus annuus L.) Farklı Azot Düzeylerinin Verim ve Kalite Üzerine Etkileri. Tarla Bitkileri Kongresi, 25-29 Nisan.
17. Lindsay, W.L., Norvell, W.A., 1969. Development of a DTPA Micronutrient Soil Test. Soil Sci. Am. Proc., 35:600-602.
18. Malik, A.M., Saleem, F.M., Sana, M., Rehman, A., 2004. Suitable Level of N, P and K for Harvesting the Maximum Economic Returns of Sunflower (Helianthus annuus L.). International Journal Of Agriculture & Biology, 240-242.
19. Nasim, W., Ahmad, A., Bano, A., Olatinwo, R., Usman, M., Khaliq, T., Wajid, A., Hammad, H.M., Mubeen, M., Hussain, M., 2012. Effect of Nitrogen on Yield and Oil Quality of Sunflower (Helianthus annuus L.) Hybrids under Sub Humid Conditions of Pakistan. American Journal of Plant Sciences, 3, 243-251.
20. Öner, N., & Öner, F. (2023). Geleneksel ve Analize Dayalı Kimyevi Gübre Uygulamasının Mısır Verimi ve Yaprakta Bitki Besin Elementleri İçeriğine Etkisi. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, 20(1), 71-79. https://doi.org/10.33462/jotaf.1063250
21. Richards, L.A., 1954. Diagnosis and Improvement of Saline and Alkali Soils. USDA. Agriculture Handbook, No:60.
22. Sarıkaya, Y., 2016. Bursa Şartlarında Potasyumun Ayçiçeğinin Verimine ve Bazı Özellikleri Üzerindeki Etkisi, Yüksek Lisans Tezi Namık Kemal Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarla Bitkileri Anabilim Dalı, Tekirdağ.
23. Topcuoğlu, B., & Yalçın, S. R. (1996). Azotlu ve Fosforlu Gübrelemenin Ispanak Bitkisinin Spinaceae oleraceae L. Bazı Makro ve Mikro Besin Maddesi İçerikleri Üzerine Etkisi. Journal of Agricultural Sciences, 02(02), 39-48. https://doi.org/10.1501/Tarimbil_0000000660
24. Tüzüner, A., 1990. Toprak ve Su analiz Laboratuvarları Kitabı, T.C. Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığı Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü, s; 1-3.