Badem Üretiminde Verimlilik ve Sürdürülebilirlik: Projeksiyon Temelli Bir Yaklaşım

Öz

Türkiye, badem üretiminde stratejik bir konuma sahip olup, coğrafi konumu ve iklim çeşitliliği sayesinde geniş bir üretim potansiyeline sahiptir. Bu çalışmada, 2014-2023 yıllarına ait badem üretim verileri analiz edilmiş ve 2024-2033 dönemi için projeksiyon değerleri hesaplanmıştır. Bulgular, üretim alanlarının ve üretim miktarlarının genel olarak artış eğiliminde olduğunu göstermektedir. 2033 yılına kadar badem üretim alanlarının 194,75 bin hektara, üretim miktarlarının ise 471,45 bin tona ulaşacağı öngörülmektedir. Ancak, üretimdeki dalgalanmalar, çevresel koşullar, ekonomik faktörler ve tarımsal girdilerin maliyeti gibi unsurlara bağlı olarak devam etmektedir. Bu bağlamda, modern tarım tekniklerinin yaygınlaştırılması, iklim değişikliğine adaptasyon ve su yönetiminin iyileştirilmesi gibi stratejiler, sürdürülebilir bir badem üretimi için önem taşımaktadır. Türkiye’nin artan üretim potansiyelini verimli bir şekilde kullanması, küresel pazarda rekabet gücünü artırabilecektir.

Anahtar Kelimeler

• Badem üretimi
• Projeksiyon
• Sürdürülebilirlik
• İklim değişikliği.

Productivity and Sustainability in Almond Production: A Projection-Based Approach

Öz

Türkiye holds a strategic position in almond production, benefiting from its geographical location and climatic diversity, which provide extensive production potential. This study analyzes almond production data from 2014 to 2023 and projects values for the 2024-2033 period. The findings indicate a general increasing trend in production areas and yields. By 2033, almond production areas are estimated to reach 194.75 thousand hectares, with production volumes expected to rise to 471.45 thousand tons. However, fluctuations in production persist due to environmental conditions, economic factors, and the cost of agricultural inputs. In this context, strategies such as the widespread adoption of modern agricultural techniques, adaptation to climate change, and improved water management are crucial for sustainable almond production. Efficient utilization of Türkiye's increasing production potential could enhance its competitiveness in the global market.

Anahtar Kelimeler

• Almond production
• Projection
• Sustainability
• Climate change.

Kaynakça

1. Aydoğdu, M. H., & Şahin, Z. (2020). Türkiye badem üretimi: Son dönemlerdeki değişimlerin genel analizi. Euroasia Journal of Mathematics, Engineering, Natural and Medical Sciences, 7(8), 63-72.
2. Barreca, D., Nabavi, S. M., Sureda, A., Rasekhian, M., Raciti, R., Silva, A. S., & Mandalari, G. (2020). Almonds (Prunus dulcis Mill. D.A. Webb): A source of nutrients and health-promoting compounds. Nutrients, 12(3), 672.
3. Beyhan, Ö. (2009). Hilvan ilçesi bademlerinin (Prunus amygdalus L.) seleksiyon yoluyla ıslahı üzerinde araştırmalar. Bahçe Dergisi, 37(2), 24-38.
4. Demirel, F., & Eren, B. (2020). Production projection of einkorn and emmer wheat cultivated in Turkey. Journal of Agriculture, 3(1), 1-5.
5. Ercişli, S. (2004). A short review of the fruit germplasm resources of Turkey. Genetic Resources and Crop Evolution, 51, 419-435.
6. Gül, M., & Akpınar, M. G. (2006). Dünya ve Türkiye meyve üretimindeki gelişmelerin incelenmesi. Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 19(1), 15-27.
7. Gülsoy, E., Ertürk, Y., & Şimşek, M. (2016). Türkiye lokal badem (Prunus amygdalus L.) seleksiyon çalışmaları. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, 26(1), 126-134.
8. Küden, A. B., Küden, A., Bayazit, S., Çömlekçioğlu, Ç., İmrak, B., & Rehber, Y. D. (2014). Badem yetiştiriciliği. TAGEP Yayınları, 19 s.

9. Polat, Y., Çelik, F., & Kafkas, E. (2023). The importance of fatty acids in nuts in terms of human health. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 3(2), 313-338.
10. Soylu, A. (2003). Ilıman iklim meyveleri II. Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Ders Notları, Yayın No: 72, Bursa.
11. Sümbül, A., & Yıldız, E. (2022). Türkiye’de yetiştiriciliği yapılan sofralık, kurutmalık ve şaraplık üzümlerin üretim projeksiyonu. Erciyes Tarım ve Hayvan Bilimleri Dergisi, 5(1), 17-22.
12. Sümbül, A., Yıldız, E., Yaman, M., Dirim, E., Ateş, U., Say, A., & Necas, T. (2024). Morphological, biochemical, and molecular evaluation of genetic diversity in different plum genotypes (Prunus domestica L.). Genetic Resources and Crop Evolution, 71(5), 1973-1988.
13. Şimşek, M., & Gülsoy, E. (2017). Güneydoğu Anadolu Bölgesinin badem (Prunus amygdalus L.) potansiyeline genel bir bakış. Journal of the Institute of Science and Technology, 7(3), 19-29.
14. TÜİK. (2024). Türkiye İstatistik Kurumu. https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=92&locale=tr (Erişim tarihi: 20 Aralık 2024).
15. Yaman, M., Şekerci, A. D., & Uzun, A. (2017). Walnut production potential of Kayseri province.
16. Yaman, M., Uzun, A., Pınar, H., Say, A., Çetin, N., & Yiğit, M. A. (2018). Projections for productions of some nut fruits commonly grown in Turkey. UGAP2018, 301 s., Şanlıurfa, Türkiye.