Malatya İli Süt Sığırcılığı İşletmelerinde Malatya İli Süt Sığırcılığı İşletmelerinde Süt Verimi, Buzağı Yaşama Gücü ve Sütten Kesim Uygulamaları

Öz

Bu çalışma, Malatya ili süt sığırcılığı işletmelerinde süt verimi, buzağı yaşama gücü ve sütten kesim uygulamaları gibi bazı üretim parametrelerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Malatya genelinde 231 işletme sahibi ile yüz yüze anket çalışması gerçekleştirilmiş, veriler basit tesadüfi örnekleme yöntemiyle toplanmıştır. Bulgular, işletmelerin çoğunlukla küçük ve orta ölçekli olduğunu (%53’ü 10-20 BBAŞ), kültür ırkının baskın (%66) olduğunu ve işletmelerin %62’sinin merkezde yer aldığını göstermiştir. Ortalama günlük süt verimi 12,5±0,62 kg/inek olarak belirlenmiş olup, işletmelerin %75’inde laktasyon süt verimi 5000 kg’ın altında kalmıştır. Buzağı yetiştirme uygulamalarında yıllık buzağı sayısı 21,1±8,63 baş, buzağı/sağmal inek oranı %86,8 olarak hesaplanmıştır. Sütten kesim yaşı ortalama 93,2±1,93 gün olup, işletmelerin %75’i 90 gün, %25’i 90-150 gün kriterini kullanmaktadır. Ağırlık kriterinde %91’i 90 kg, %9’u 90-120 kg; yoğun yem tüketiminde ise %82’si 700 g/gün, %18’i 700-900 g/gün eşiğini uygulamaktadır. Sonuç olarak, işletmelerde süt veriminin Türkiye ortalamalarının altında seyrettiği, sütten kesim uygulamalarının yaş ve ağırlık temelli olduğu ancak starter yem tüketim eşiklerinin literatürün altında kaldığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, işletmelerde ağırlıklı olarak yaş temelli sütten kesim uygulandığı ve BBY tüketim eşiklerinin (700 g/gün) önerilen düzeyin (800-1000 g/gün) altında kaldığı tespit edilmiştir. Süt veriminin artırılması ve buzağı yaşama gücünün iyileştirilmesi için, fizyolojik temelli sütten kesim protokollerinin benimsenmesi ve yetiştiricilere yönelik uygulamalı eğitim programlarının güçlendirilmesi elzemdir

Anahtar Kelimeler

• Süt sığırcılığı
• süt verimi
• sütten kesim
• buzağı yaşama gücü
• Malatya

Etik Beyan

Çalışmanın yürütülebilmesi için Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi (KSÜ) Fen ve Mühendislik Bilimleri Etik Kurulu'ndan 10 Kasım 2025 tarih ve 2025/32 sayılı karar ile etik izin alınmıştır.

Evaluation of Milk Yield, Calf Survival, and Weaning Practices in Dairy Cattle Farms in Malatya Province, Türkiye

Öz

This study was conducted to evaluate key production parameters, including milk yield, calf survival rates, and weaning practices, in dairy cattle farms operating in Malatya province, Türkiye. The research material comprised primary data obtained through face-to-face questionnaires administered to 231 farm owners across Malatya province. The sample size was determined using a simple random sampling method, and the data were analyzed using descriptive statistics (frequencies and percentages). The findings revealed that farms were predominantly small-to-medium scale (53% in the 10–20 livestock unit range), with cultural breeds being dominant (66%), and 62% of farms located in central districts. The average daily milk yield was determined as 12.5±0.62 kg/cow, with 75% of farms having a lactation milk yield below 5000 kg. Regarding calf rearing practices, the mean annual number of calves was 21.1±8.63 heads, and the calf-to-dairy cow ratio was calculated as 86.8%. The mean weaning age was 93.2±1.93 days; 75% of farms used 90 days and 25% used 90–150 days as the age criterion. For weight-based weaning, 91% applied 90 kg and 9% applied 90–120 kg; for starter feed intake, 82% used 700 g/day and 18% used 700–900 g/day as the threshold. In conclusion, the study determined that milk yield in the surveyed farms remained below the national averages reported for Türkiye. Although weaning practices were predominantly based on age and weight criteria, the starter feed intake thresholds (700 g/day) employed by the majority of farms fell below the recommended levels (800–1000 g/day) found in the literature. To enhance milk production and improve calf survival, it is imperative to adopt physiologically based weaning protocols that prioritize starter intake and rumen development, alongside strengthening practical training programs for breeders. These interventions are critical for closing the productivity gap and ensuring the sustainability of dairy farming in the region.

Anahtar Kelimeler

• Dairy cattle
• milk yield
• weaning
• calf survival
• Malatya

Etik Beyan

Ethical approval for the study was granted by the Kahramanmaraş Sütçü İmam University (KSÜ) Science and Engineering Ethics Committee (decision date: 10 November 2025, no: 2025/32)."

Kaynakça

1. Adediran, S. A., Nish, P., Donaghy, D. J., Roche, J. R., & Malau-Aduli, A. E. O. (2007). M158 Genetic and phenotypic factors influencing milk, protein and fat yields of dairy cows in Tasmania, Australia. Journal of Dairy Science, 90, 54-57.
2. Avcıoğlu, Ü., Aksoy, A., Bilgiç, A., Aktaş, M. S., & Tunç, M. A. (2024). Calf mortality in Turkish dairy farms: Economic impact, regional disparities, and farm-level drivers. Preventive Veterinary Medicine, 230, 106279.
3. Aydınoğlu, T., & Köse, A. (2018). Buzağı yetiştiriciliğinde temel sağlık ilkeleri ve sürü yönetim programı. TİGEM, Ankara.
4. Bakır, G., & Kibar, M. (2019). Muş ilinde özel süt sığırcılığı işletmelerinde süt verim özelliklerinin belirlenmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 22(4), 620-630.
5. Baykalır, Y., Akyüz, B., & Erişir, Z. (2020). İzmir İli Kiraz İlçesinde süt sığırcılığı yapan işletmelerinin yapısal özelliklerinin belirlenmesi. ANADOLU Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Dergisi, 30(2), 266-275. https://doi.org/10.18615/anadolu.835031
6. Benetton, J. B., Neave, H. W., Costa, J. H., von Keyserlingk, M. A. G., & Weary, D. M. (2019). Automatic weaning based on individual solid feed intake: Effects on behavior and performance of dairy calves. Journal of Dairy Science, 102(6), 5475-5491.
7. Bondan, C., Folchini, J. A., Noro, M., Quadros, D. L., Machado, K. M., & González, F. H. D. (2018). Milk composition of Holstein cows: a retrospective study. Ciência Rural, 48(12), e20180123.
8. Çelik, A. D., & Semerci, A. (2023). Süt sığırcılığı faaliyetinde işletme büyüklüğünün süt verim miktarı, üretim değeri ve karlılık düzeyi üzerine etkisi: Türkiye örneği. EJONS Uluslararası Matematik, Mühendislik ve Doğa Bilimleri Dergisi, 7(2), 110-124.

9. De Passillé, A. M., Borderas, T. F., & Rushen, J. (2011). Weaning age of calves fed a high milk allowance by automated feeders: Effects on feed, water, and energy intake, behavioral signs of hunger, and weight gains. Journal of Dairy Science, 94(3), 1401-1408.
10. De Passillé, A. M., & Rushen, J. (2012). Adjusting the weaning age of calves fed by automated feeders according to individual intakes of solid feed. Journal of Dairy Science, 95(9), 5292-5298.
11. Diler, A., Güler, O., Aydın, R., Yanar, M., & Koçyiğit, R. (2017). Erzurum ili Narman ilçesi sığırcılık işletmelerinde çiftlik yönetimi ve buzağı yetiştirme uygulamaları. Alınteri Journal of Agricultural Sciences, 32(1), 39-45. https://doi.org/10.28955/alinterizbd.304466
12. DSYMB (2023). Irklar itibariyle kayıtlı laktasyon sayıları ve 305 gün süt verimi ortalamaları. Damızlık Sığır Yetiştiricileri Dergisi, 1, 24-26. https://www.dsymb.org.tr/_docs/ fileUpload/c4c6a3be.pdf
13. Elmaz, Ö., Sipahi, C., Saatci, M., & Metin, M. Ö. (2012). Current trends in dairy cattle farming in the Mediterranean region of Turkey. Outlook on Agriculture, 41(2), 133-138.
14. Erdem, H. (2020). Buzağı kayıplarının önlenmesinde buzağı sağlığı ve yetiştiriciliği. T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Konya Ovası Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı, s. 3.
15. Eurostat (2026). Glossary:Livestock unit (LSU). https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Glossary:Livestock_unit_(LSU).
16. Günlü, A., İmik, H., & Tekerli, M. (2001). Afyon İli süt sığırcılık işletmelerinin genel özellikleri ile karlılık ve verimlilik analizleri. Lalahan Hayvancılık Araştırma Dergisi, 41(1).
17. Karakaş, E. (2002). Bursa-Yenişehir ilçesinde yetiştirilen Holştayn buzağıların doğum ağırlığı, sütten kesim yaşı, süt tüketimleri ve yaşama güçleri. Uludağ Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 21(1-3), 77-81.
18. Kaygısız, A., Yılmaz, İ., Şanver, N., & Serim, S. T. (2022). Ankara ili Elmadağ ve Yenimahalle ilçelerinde sığır yetiştiriciliğinin yapısal analizi. Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 12(2), 1163-1176. https://doi.org/10.21597/jist.1039203
19. Kaygısız, A., Aydın, R., & Özdemir, C. Y. (2023). Gümüşhane İli Torul İlçesi süt sığırcılığı işletmelerinde buzağı yetiştirme ile ilgili yönetimsel uygulamalar. Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 13(1), 713-725.
20. Kaylan, V., Yılmaz, İ., & Yanar, M. (2019). Iğdır ilinde süt sığırcılığı işletmelerinde buzağı yetiştirme üzerine bir araştırma. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 22, 169-178.
21. Kıyıcı, J. M., Özdemir, M., & Çınar, M. U. (2025). Türkiye’de süt sığırı yetiştiriciliği uygulamalarının coğrafi bölgelere göre karşılaştırılması. Hayvan Bilimi ve Ürünleri Dergisi, 8(2), 127-146.
22. Koçyiğit, R. (2022). Süt sığır işletmelerinde sığır ve buzağı yetiştirme uygulamaları: Erzurum ili İspir ilçesi örneği. KSÜ Tarım ve Doğa Dergisi, 25(Ek Sayı 1), 279-289. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1073396
23. Koşum, S., & Kaygısız, A. (2019). Malatya ilindeki Siyah Alaca, Simental ve Esmer ırkı sığırların hasar kapsamında sigortadan hasar alma tazminatları bakımından karşılaştırılması. Harran Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi, 23(4), 422-431. https://doi.org/10.29050/harranziraat.594988
24. Kotan, G. C., Bayraktar, B., Aydemir, Ş., Aksakal, V., Altun, H. Ü., Tekce, E., & Erdoğan, Y. (2026). Investigation of managerial practices related to calves’ survival in dairy cattle farms: The case of Çorum Province. Turkish Journal of Agriculture - Food Science and Technology, 14(4), 1078-1085.
25. Koyuncu, M., & Karaca, M. (2018). Buzağılarda yaşama gücünün anahtarı; “Kolostrum”. Journal of Animal Production, 59(1), 67-78.
26. Köseman, A., & Şeker, İ. (2016). Malatya ilinde sığırcılık işletmelerinin mevcut durumu: I. Yapısal özellikler. Fırat Üniversitesi Sağlık Bilimleri Veteriner Dergisi, 30(1), 5-12.
27. Köseman, A., Şeker, İ., & Yılmaz, M. (2016). Malatya’da süt sığırcılığı işletmelerinde buzağı yetiştirme uygulamaları ve yaşama gücü üzerine bir araştırma. Tarım Bilimleri Dergisi, 22(2), 145-154.
28. Laben, R. L., Shanks, R., Berger, P. J., & Freeman, A. E. (1982). Factors affecting milk yield and reproductive performance. Journal of Dairy Science, 65(6), 1004-1015.
29. Leaver, J. D., & Yarrow, N. H. (1972). Rearing of dairy cattle 2. Weaning calves according to their concentrate intake. Animal Science, 14(2), 161-165.
30. Lorenz, I., Mee, J. F., Earley, B., & More, S. J. (2011). Calf health from birth to weaning: General aspects of disease prevention. Irish Veterinary Journal, 64(10), 1-8.
31. McGuirk, S. M. (2007). Reducing dairy calf mortality. In American Association of Bovine Practitioners Conference Proceedings (pp. 126-131). https://doi.org/10.21423/aabppro20074530
32. Mee, J. F. (2013). Why do so many calves die on modern dairy farms and what can we do about calf welfare in the future? Animals, 3(4), 1036-1057.
33. Mee, J. F. (2021). Managing calves/youngstock to optimise dairy herd health. In É. Bouchard (Ed.), Improving dairy herd health (pp. 265-297). Burleigh Dodds Science Publishing Limited. https://doi.org/10.19103/AS.2020.0086.11
34. Muradi, A. J., & Akbay, C. (2018). Structure and marketing opportunities on dairy farms in Konya province, Turkey. International Journal of Scientific Research and Management, 6(10), 756-762.
35. Nejad, J. G., Hosseindoust, A., Shoae, A., Ghorbani, B., Lee, B. H., Oskoueian, E., … & Sung, K. I. (2013). Effects of feeding levels of starter on weaning age, performance, nutrient digestibility and health parameters in Holstein dairy calves. Asian-Australasian Journal of Animal Sciences, 26(6), 827.
36. Nikkhah, A., & Alimirzaei, M. (2022). Boosting concurrent intakes of milk, solid starter and water: The ultimate pre-weaning calf management success triangle. Acad Letters, 5508.
37. Ortiz-Pelaez, A., Pritchard, D. G., Pfeiffer, D. U., Jones, E., Honeyman, P., & Mawdsley, J. J. (2008). Calf mortality as a welfare indicator on British cattle farms. The Veterinary Journal, 176(2), 177-181.
38. Önal, A. R., & Macit, O. (2024). Tekirdağ İli süt sığırcılığı işletmelerinde buzağı ölümlerinin araştırılması. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, 21(4), 1069-1074.
39. Özdemir, Y., Kınıklı, F., & Engindeniz, S. (2021). Süt sığırcılığı işletmelerinin yapısal özellikleri ve sorunları üzerine bir araştırma: Balıkesir’in Gönen ilçesi örneği. Turkish Journal of Agricultural and Natural Sciences, 8(4), 1001-1011.
40. Palczynski, L., Bleach, E., Brennan, M., & Robinson, P. (2022). Youngstock management as “the key for everything”? Perceived value of calves and the role of calf performance monitoring and advice on dairy farms. Frontiers in Animal Science, 3. https://doi.org/10.3389/fanim.2022.835317
41. Sedó, S. U., Winder, C. B., & Renaud, D. L. (2023). Graduate student literature review: The problem of calf mortality on dairy farms. Journal of Dairy Science, 106(10), 7164-7176.
42. Sipahi, C. (2022). The effect of different environmental factors on milk yield characteristics of Holstein Fresian cattle raised with different production scale on Teke region of Turkey. Sustainability, 14(21), 13802.
43. Sweeney, B. C., Rushen, J., Weary, D. M., & de Passillé, A. M. (2010). Duration of weaning, starter intake, and weight gain of dairy calves fed large amounts of milk. Journal of Dairy Science, 93(1), 148-152.
44. Şahal, M., Terzi, O. S., Ceylan, E., & Kara, E. (2018). Buzağı ishalleri ve korunma yöntemleri. Lalahan Hayvancılık Araştırma Enstitüsü Dergisi, 58, 41-49.
45. Şenkan, D. C., & Şengül, A. Y. (2025). Structural properties and problems of dairy cattle farms in Çanakkale-Yenice. Turkish Journal of Agricultural and Natural Sciences, 12(1), 216-231.
46. Talbi, A., Lounis, H., Aberchane, L., Elatiqi, M., Taoufiq, K., & Amri, O. (2025). Impact of herd size on milk production in a dairy cattle farm under semi-arid climate. Asian Journal of Dairy & Food Research, 44(Special Issue), 210-217.
47. Turiello, P., Piñeiro, J. M., & Schuenemann, G. M. (2016). Association between management practices and dairy herd performance. Journal of Animal Science, 94, 611.
48. Van Ackeren, C., Steingaß, H., Hartung, K., Funk, R., & Drochner, W. (2010). Effect of weaning age on feed intake and ruminal fermentation patterns of calves fed a dry total mixed ration with ad libitum access to grass hay. Archives of Animal Nutrition, 64(4), 293-303.
49. Vasseur, E., Borderas, F., Cue, R. I., Lefebvre, D., Pellerin, D., Rushen, J., Wade, K. M., & de Passillé, A. M. (2010). A survey of dairy calf management practices in Canada that affect animal welfare. Journal of Dairy Science, 93(3), 1307-1315.
50. Welk, A., Neave, H. W., Spitzer, H. B., von Keyserlingk, M. A. G., & Weary, D. M. (2022). Effects of intake-based weaning and forage type on feeding behavior and growth of dairy calves fed by automated feeders. Journal of Dairy Science, 105(11), 9119-9136.
51. Yıldız, N., Akbulut, Ö., & Bircan, H (2020). İstatistiğe Giriş: Uygulamalı Temel Bilgiler Çözümü ve Cevaplı Sorular (14. baskı). Kültür Eğitim Kitap ve Kırtasiye Yayınevi, Erzurum
52. Yılmaz, M., Köseman, A., & Şeker, İ. (2020). Malatya ili süt sığırcılığı işletmelerinin yapısal özellikleri ve sorunları. Journal of Agriculture, 3(1), 25-34.