Alevilikte Başkaldırı Kültürünün Radikalleşmeye Etkileri Üzerine Sosyolojik Bir Değerlendirme
Öz
Radikalleşme, bir bireyin ya da bir grup bireyin radikal ya da aşırı fikirleri benimsemesi ve bu fikirler doğrultusunda hareket etmeye istekli hale gelmesi sürecidir. Radikalleşme eğilimleri, adil ve yaşanabilir koşulların eksikliği, tarihsel travmalar, bölgesel çatışmalar ve ulusal bir dönüşümün sağlanamaması gibi çeşitli faktörlerden etkilenebilmektedir. Ayrıca, gelişmiş ve ileri Batı dünyasına ulaşamama gibi faktörler de bireyleri daha radikal çözümler aramaya teşvik edebilmektedir. Alevi radikalleşmesi, özellikle Alevi isyan kültürü bağlamında, siyasi veya ideolojik inançların yoğun bir şekilde yoğunlaşması ve aşırı bir şekilde benimsenmesi anlamına gelmektedir. Alevilik, Ehl-i beyt temelli İslam, Sufizm ve Türk halk inançlarının unsurlarını birleştiren senkretik bir İslam türü olarak karşımıza çıkmaktadır.
Tarihsel olarak, Türkiye'deki Alevi topluluklar ayrımcılık ve zulümle karşı karşıya olduklarını iddia etmiş ve bazı siyasi olaylar buna katkıda bulunduğu şeklinde yorumlanmıştır. Dolayısıyla Alevilerin siyasi deneyimleri de bu bağlamda şekillenmiştir. Alevi ayrımcılığı ve tehdit algıları radikalleşmeye yol açabilmekte ve Alevi gençler aşırı sol bir kimlik benimsemeye devam etmektedir.
Son yıllarda Alevi kültürünün farklı ideoloji, inanç ve yaşam tarzlarıyla kamusal alanlarda daha sık var olma mücadelesi, radikalleşme kültürünü körükler görünmektedir. Bu anlamda mağduriyet duygusu ve radikalleşme iç içe geçmiş kavramlardır. Mağduriyet korkusu, kolektif yaşama yabancılaşmayı tetikleyerek bireylerin aşırıcılığa yönelmesine neden olabilir ve en az radikalleşmenin kendisi kadar önemlidir. Bu nedenle, Alevi toplulukların mağduriyet olarak algıladıkları olayları incelemek, radikalleşmeyi anlamak ve önlemek için önemlidir. Bu bağlamda çalışmanın konusu olarak Alevilikte başkaldırı kültürünün radikalleşmeye etkisini ele almaktır. Ele alınan konu kapsamında Alevilerin tarih içerisinde yaşadığı çeşitli problemlerin başkaldırı kültürünün nüfuzu ile radikalleşme sürecine olan etkisini a) mağduriyet hissi, b) siyasi yakınma/şikayet, c) İzolasyon/Tehdit Algısı altında grup içi aşırı bağlılık bağlamında açıklanması amaçlanmaktadır. Çalışma makro yöntem ve dolaylı gözlem tekniğiyle yürütülmüştür.
Anahtar Kelimeler
A Sociological Evaluation on the Effects of the Culture of Rebellion on Radicalization in Alevism
Öz
Radicalization is the process by which an individual or a group of individuals adopts radical or extremist ideas and becomes willing to act in line with these ideas. Radicalization tendencies can be influenced by various factors such as the lack of fair and livable conditions, historical traumas, regional conflicts, and the inability to achieve a national transformation. In addition, factors such as the inability to reach the advanced and progressive Western world can encourage individuals to seek more radical solutions. Alevi radicalization, especially in the context of Alevi rebellion culture, means an intense concentration and excessive adoption of political or ideological beliefs. Alevism emerges as a syncretic type of Islam that combines elements of Ahl-i beyt-based Islam, Sufism and Turkish folk beliefs.
Historically, Alevi communities in Turkey have claimed to face discrimination and persecution, and some political events have been interpreted as contributing to this. Therefore, Alevi political experiences have also been shaped in this context. Alevi discrimination and threat perceptions can lead to radicalization, and Alevi youth continue to embrace an extreme left identity.
In recent years, the struggle of Alevi culture to exist more frequently in public spaces with different ideologies, beliefs, and lifestyles seems to fuel the culture of radicalization. In this sense, the sense of victimization and radicalization are intertwined concepts. The fear of victimization can trigger alienation from collective living and lead individuals towards extremism, which is as important as radicalization itself. Therefore, examining the events perceived by Alevi communities as victimization is important to understand and prevent radicalization. In this context, the aim of the study is to examine the effect of the rebellion culture in Alevism on radicalization. Within the scope of the topic, the impact of various problems experienced by Alevi communities throughout history on the process of radicalization in the context of a) the sense of victimization, b) political grievances/complaints, c) group-based extreme loyalty in the context of isolation/threat perception is intended to be explained. The study was conducted using a macro-method and indirect observation technique.
Anahtar Kelimeler
