Küreselleşmenin Yerel Kültürler ve Dinî Eğilimler Üzerindeki Etkisi: Konya Örneği

Öz

Küreselleşme, iletişimin hızlanması, mekânın dönüşmesi ve dünyanın bir köy hâline gelmesidir. Bir toplumsal dönemin bitişi ve yeni bir toplumsal dönemin başlangıcı olan küreselleşme, toplumsal ilişkileri daha sanal, hızlı ve akışkan hâle getirmiştir. Kültür, yerelleşme ve dinî değerler üzerinde dönüştürücü etkilerde bulunan küreselleşme melez ve senkretik görünümler ortaya çıkarmıştır. Küreselleşmenin, aidiyet duygularından uzaklaştıran etkilerine karşı din ve yerel kültürler güven ilişkileri ile öne çıkmakta böylece eş zamanlı olarak küresel ve yerel yeni kimlikler ortaya çıkmaktadır. Din ve küreselleşme ilişkisi tek yönlü olarak ilerlememektedir. Küreselleşme dinin toplumsal boyutuna ve tasavvurlarına etki ederken din de küresel bir fail olarak sosyal hayatı yapılandırmaya devam etmektedir. Bu çalışmanın temel amacı, küreselleşmenin yerel kültürler ve dini eğilimler üzerindeki etkisini Konya örneklemi üzerinden anlamaya çalışmaktır. Makalede, küreselleşmenin yerel kültürler ve dinî eğilimler üzerindeki etkisi şu soru çerçevesinde anlaşılmaya çalışılmıştır: Küreselleşmenin, Konya’nın yerel kültürü, dinî inanç ve değerleri ile hayat tarzı üzerindeki dönüştürücü etkisi hangi düzeydedir? Nitel yöntemle elde edilen verilerin sosyolojik bakış açısıyla ele alındığı bu çalışma sonucunda, Konya’nın, küreselleşme sürecinde dini ve geleneksel değerlerini büyük ölçüde koruduğu görülürken, gençliğin yaşam tarzında ve dine karşı ilgisinde yaşanan dönüşümün sekülerleşme eğilimlerini hızlandırdığı saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Küreselleşme
• Yerelleşme
• Kültür
• Din
• Konya

The Effect of Globalization on Local Cultures and Religious Trends: The Case of Konya

Öz

Globalization is the acceleration of communication, the alteration of the space and the transformation of the world into a village. Globalization, which marks the end of a social era and the beginning of a new one, has made social relations more virtual, fast and fluent. Globalization, which has transformative effects on culture, localization and religious values, has produced hybrid and syncretic views. Religion and local cultures become prominent with their relations of trust against the effects of globalization, which distances them from their sense of belonging, and thus new global and local identities emerge simultaneously. The relationship between religion and globalization does not proceed in one direction. While globalization affects the social dimension and conceptions of religion, religion continues to structure social life as a global agent. This study aims to understand the impact of globalization on local cultures and religious tendencies through Konya sample. This article seeks to understand the impact of globalization on regional cultures and religious trends in the context of the following question: To what extent has globalization changed the local life, religious beliefs and cultural practices in Konya? As a result of this study, in which the data obtained by qualitative method are handled with a sociological perspective, it is seen that Konya has preserved its religious and traditional values to a great extent in the process of globalization; however, the transformation in the lifestyle of the youth and their interest in religion have accelerated the secularisation tendencies.

Anahtar Kelimeler

• Globalization
• Localization
• Culture
• Religion
• Konya

Kaynakça

1. Akgönenç, Oya. “Küreselleşme, Etkileşim ve Dış Politika Oluşumu”. Milli Kültürler ve Küreselleşme. Konya: Tebliğler, Tartışmalar, 16-18 Ekim 1997.
2. Akın, Mahmut Hakkı vd. “Konya’nın Muhafazakârlık Algısı Üzerine Uygulamalı Bir Çalışma”. Muhafazakar Düşünce Dergisi, 9/36 (Haziran 2013), 145-167.
3. Aktay, Yasin. Küresel Kentleşme Konya Örneği. Konya: Konya Büyükşehir Belediyesi, Sosyal Araştırmalar Merkezi Müdürlüğü, 2005.
4. Alankuş, Sevda. “Yerellik(ler), Yerelliğin İmkanları ve Yerel Medya”. Global Yerel Ekseninde Türkiye. Der. E. Fuat Keyman-Ali Yaşar Sarıbay. İstanbul: Alfa Basım Yayım Dağıtım, 2000.
5. Alver, Köksal. Steril Hayatlar Kentte Mekânsal Ayrışma ve Güvenlikli Siteler. Ankara: Hece Yayınları, 2007.
6. Amin, Samir. Küreselleşme ve Kapitalizm. Türkçesi, Vasıf Erenus. İstanbul: Sarmal Yayınevi, 1999.
7. Aslanoğlu, A. Rana. Kent Kimlik ve Küreselleşme. Bursa: Asa Kitabevi, 2000.
8. Atasoy, Fahri. Küreselleşme ve Milliyetçilik. İstanbul: Ötüken Neşriyat, 2005.

9. Aydın, Mehmet. “Konya’daki Mânevi Halk İnançlarının Dinler Tarihi Açısından Tahlili”. Selçuk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 1, (1985), 19-35. Erişim 19 Eylül 2024. http://ktp.isam.org.tr/detayilhmklzt.php? navdil=...ar&midno=5514375&Dergivalkod=0525
10. Aydın, Mustafa. Gençliğin Dini ve Sosyal Değerleri. Konya: Çizgi Kitabevi Yayınları, 2010.
11. Bauman, Zygmunt. Akışkan Modernite. Çev. Sinan Okan Çavuş. İstanbul: Can Sanat Yayınları, 2018.
12. Beck, Ulrich. “Küreselleşme Nedir?”. Çev. Kudret Bülbül. Küreselleşme Temel Metinler. Ankara: Orion Kitabevi, 2009.
13. Berner, Erhard. “Metropol İkilemi: Küresel Toplum, Yerellikler ve Manila’da Kent Arazisi İçin Yürütülen mücadele”. Mekân, Kültür, İktidar, Küreselleşen Kentlerde Yeni Kimlikler. İstanbul: İletişim Yayınları, 2007.
14. Bülbül, Kudret. Küreselleşmeler ve Sonrası: Bir Dikotomiler Dizgesi. Ankara: Orion Kitabevi, 2009.
15. Çakırcı, Emin. “Son Yüzyılda Dünya Ekonomisi ve Türk Dünyası”. Milli Kültürler ve Küreselleşme. Konya: Tebliğler, Tartışmalar, 16-18 Ekim 1997.
16. Çapcıoğlu, İhsan. “Küreselleşme, Kültür Ve Din”. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 49/2 (Ağustos 2008): 153-83.
17. Çapcıoğlu, İhsan. “Küreselleşme Sürecinde Kültürün Ve Dinin Değişen Görünümleri”. Journal of Islamic Research, 28/3 (2017), 247-264.
18. Çetin, Rabia. “Ortaöğretim Öğrencilerinin Dindarlık Düzeyleri Ve Ahlaki Çözülme Eğilimleri”. Konya: Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı Din Eğitimi Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 2019.
19. Davutoğlu, Ahmet. Küresel Bunalım, 11 Eylül Konuşmaları. İstanbul: Küre Yayınları, 2002.
20. Duralı, Ş. Teoman. Çağdaş Küresel Medeniyet: Anlamı, Gelişimi, Konumu. İstanbul: Dergâh Yayınları, 2000.
21. Dursunoğlu, Abdülkadir. Küreselleşme: Pratiksel ve Teoriksel Yaklaşım. Konya: Çizgi Kitabevi Yayınları, 2010.
22. Elteren, Mel Van. “Amerikan Popüler Kültürünün Etkisinin Global Bir Yaklaşım İçinde Değerlendirilmesi”. Popüler Kültür ve İktidar. Der. Nazife Gügör). Ankara: Vadi Yayınları, 1999.
23. Gençlik ve İnanç Çalıştayı Sonuç Bildirgesi. 2018. Erişim 23 Eylül 2024. https://iktibasdergisi.com/2018/04/03/genclik-ve-inanc-calistayi-sonuc-bildirgesi/,
24. Giddens, Anthony. Elimizde Kaçıp Giden Dünya, Küreselleşme Hayatımızı Nasıl Yeniden Şekillendiriyor. Çev. Osman Akınhay. İstanbul: Alfa Basım Yayım Dağıtım, 2000.
25. Giddens, Anthony. “Modernitenin Küreselleşmesi”. Küreselleşme Temel Metinler. Çev. Kudret Bülbül. Ankara: Orion Kitabevi, 2009.
26. Gümüş, İskender. “Küreselleşme Sürecinde Kentlerin Sosyo-Ekonomik Dönüşümü:1980’den Sonra Konya”. Konya: Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2007.
27. Gürsu, Orhan. “Ergenlik Döneminde Psikolojik Sağlık ve Dindarlık İlişkisi”. Konya: Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, Din Psikolojisi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2011.
28. Hall, Stuart. “Yerel ve Küresel: Küreselleşme ve Etniklik”. Kültür Küreselleşme ve Dünya-Sistemi. Der. Anthony D. King. Çev. Ümit H. Yolsal-Gülcan Seçkin. Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları, 1998.
29. Harmankaya, Merve. “Geçmişten Günümüze Deizm Ve Deizm Üzerine Sosyolojik Bir Araştırma – Dolapoğlu Anadolu Lisesi ve Mahmut Sami Ramazanoğlu Anadolu İHL Örneği”, Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sosyal Bilimleri Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı, Din Sosyolojisi Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 2020.
30. Hökelekli, Hayati. Gençlik Din ve Değerler, Psikolojisi. İstanbul: Dem Yayınları, 2015.
31. Hsiao, Hsin-Huan. “Bir Arada Var Olma ve Sentez, Çağdaş Tayvan’da Kültürel Küreselleşme ve Yerelleşme”. Bir Küre Bin Bir Küreselleşme, Çağdaş Dünyada Kültürel Çeçiştilik. İstanbul: Kitap Yayınevi, 2003.
32. Işık, Ali. Konya Mutfak Kültürü ve Konya Yemekleri. Konya Konya Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, 2006.
33. İmam Hatip Öğretmenleri Zirvesi Gençlik ve İnanç Çalıştayı. 2018. Erişim 23 Eylül 2024. https://www.oncuegitimciler.org.tr/sayfa.php?id=696 .
34. Kandemir, Sibel. “Lise Öğrencilerinde Ateizm ve Deizm Eğilimi Üzerine Bir Araştırma (Konya Örneği)”. Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sosyal Bilimleri Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı, Din Eğitimi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2022.
35. Kaya, Yakup - Çelik, Halil İbrahim. “Konya’da Eğitim ve Din Hizmetlerine Hayırsever Katkısı: Onsun Ailesi Örneği”. Medeniyet ve Toplum Dergisi, 6/1, (Haziran 2022), 38-51
36. Kaygusuz, İbrahim. Mevleviliğin Sosyolojisi Tarihsel ve Toplumsal Temelleri. Konya: Çizgi Kitabevi Yayınları, 2020.
37. Kaymakcan, Recep. Gençlerin Dine Bakışı ve Okullarda Din-Değerler Öğretimi. İstanbul: Dem Yayınları, 2021.
38. Keyman, E. Fuat-Sarıbay, Ali Yaşar.”Global Yerel Ekseninde Türkiye, Siyaset ve Toplumsal Yaşam”. Global Yerel Ekseninde Türkiye. İstanbul: Alfa Basım Yayım Dağıtım, 2000.
39. Kılıçbay, Mehmet Ali. “Kültür Çoğunluğu Sona Ererken”, Dünya Neyi Tartışıyor? I, (Küreselleşme), Doğu-Batı Düşünce Dergisi 5/18 ( Şubat-Mart-Nisan 2006), 117-119.
40. Konyalı Kündekari Ustası, Ecdat Sanatıyla 3 Kıtada Camileri Süslüyor. 2021. Erişim 29 Kasım 2024. https://www.aa.com.tr/tr/yasam/konyali-kundekari-ustasi-ecdat-sanatiyla-3-kitada-camileri- susluyor/2285952 ,
41. Korkmaz, Arif. “Gençlik Dönemi inanç sorunları bağlamında Ateizm”. Din ve Toplum Dergisi, 6/2, (Şubat 2022), 42-49.
42. Meriç, Ümit vd. “Türkiye’de Konya İmajı”. Sosyal Doku Projesi Kent Araştırmaları-1. Konya: Konya Büyükşehir Belediyesi Sosyal Araştırmalar Merkezi Müdürlüğü, 2005.
43. Meriç, Ümit vd. “Konya’da Hayat Tarzı”. Sosyal Doku Projesi Kent Araştırmaları-2. Konya: Konya Büyükşehir Belediyesi Sosyal Araştırmalar Merkezi Müdürlüğü, 2006a.
44. Meriç, Ümit vd. “Konya’da Komşuluk Araştırması”. Sosyal Doku Projesi Kent Araştırmaları-4. Konya: Konya Büyükşehir Belediyesi Sosyal Araştırmalar Merkezi Müdürlüğü. 2006b.
45. Modelski, George. “Küreselleşme”. Küreselleşme Temel Metinler. Çev. Kudret Bülbül-Refik Yaslıkaya. Ankara: Orion Kitabevi, 2009.
46. Nişancı, Zübeyir. Sayılarla Türkiye'de İnanç ve Dindarlık. İstanbul: Mahya Yayıcılık, 2023.
47. Odabaşı, A. Sefa. Konya Mutfak Kültürü. Konya: Konya Ticaret Odası Yayınları, 2001.
48. Özkarpuzcu, Hasibe Aslıhan. “Konya Ilgın İlçe Merkezindeki Ortaöğrenim Gençliğinin Din Algısı ve Dini Yaşayışları”. Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe Ve Din Bilimleri Anabilim Dalı, Din Sosyolojisi Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 2019.
49. Özkul Metin-Akca Ümit. “Modern Dünyanın Gardrobu: Küreselleşme, Devlet, Millet, Milliyetçilik”. Kürenin Halleri Sosyoloji. İstanbul: Doğu Kütüphanesi, 2007.
50. Özkul, Osman. Kültür ve Küreselleşme, Kültür Sosyolojisine Giriş. İstanbul: Açılım Kitap, 2008.
51. Özus, E. Elhan vd., “Konya Geleneksel Kadın Kıyafetlerinden Günümüze Yansımalar”. International Journal of Science Culture and Sport, (Temmuz 2014), 634-649.
52. Ritzer, George. “Mcdonaldlaştırmaya Giriş”. Küreselleşme Temel Metinler. Çev. Şen Süer Kaya. Ankara: Orion Kitabevi, 2009.
53. Robertson, Roland. Küreselleşme, Toplum Kuramı ve Küresel Kültür. Çev. Ümit Hüsrev Yolsal. Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları, 1999.
54. Sarı, Özgür. “Kent Markalamasında Konya ve Mevlana Örneği”. İdealkent, 4/8 (Ocak 2013), 170-179.
55. Şeriati, Ali. Medeniyet ve Modernizm. Türkçesi, Ahmet Yüksekoğlu. İstanbul: Bir Yayıncılık, 1985.
56. Tomlinson, John. Küreselleşme ve Kültür. Çev. Arzu Eker. İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2004.
57. Türkyılmaz, Hilmi. “Konya’da Dini Hayat”. Konya: Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe Ve Din Bilimleri Anabilim Dalı, Din Sosyolojisi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2016.
58. Wallerstein, İmmanuel. “Kalkınmacılık ve Küreselleşmeden Sonra Ne?”. Küreselleşme Temel Metinler. Çev. Yusuf Okan Kavuncu. Ankara: Orion Kitabevi, 2009.
59. Wallerstein, İmmanuel. “Ulusal ve Evrensel: Dünya Kültürü Diye Bir Şey olabilir mi?” Kültür Küreselleşme ve Dünya-Sistemi. Der. Anthony D. King. Çev. Ümit H. Yolsal, Gülcan Seçkin. Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları, 1998.
60. Yılmaz, Aytekin. İkinci Küreselleşme Dalgası Kavram, Süreç ve Sorunlar. Ankara: Vadi Yayınları, 2004.
61. Yılmaz, Sinan. “Türk Ailesinin Dönüşümü ve Din”. İstanbul: Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İlahiyat Anabilim Dalı Din Sosyolojisi Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2008.
62. Yılmaz, Yasin. “İslâm Ailesi ve Modernizm”. Teoriden Gündelik Hayata Sosyolojik Tartışmalar. Ed. Metin Özkul-İbrahim Kaygusuz. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık, 2021a.
63. Yılmaz, Yasin. “İslâm Medeniyetinin Ortaya Çıkışı, Temel Özellikleri ve Gerilemesiyle İlgili Bir Değerlendirme”. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11/22, (Güz 2021b), 591-612.