Araştırma Makalesi

Kızılırmak Nehrinin Denizel İzotop Katı 6 Sırasındaki İklim Değişimlerine Tepkisi

Sayı: 5 15 Ekim 2020
PDF İndir
EN TR

Kızılırmak Nehrinin Denizel İzotop Katı 6 Sırasındaki İklim Değişimlerine Tepkisi

Öz

Bu çalışma Kızılırmak vadisinin Kapadokya yöresinde, Gülşehir-Tuzköy arasında kalan kesiminde yapılmıştır. Bu sahada T1’den (en yaşlı) T15’e (en genç) kadar numaralandırılmış 15 seki basamağı bulunmaktadır. Bu çalışmanın amacı, T13 sekisine (+15-20 m) ait üç lokasyonda Denizel İzotop Katı (DİK) 6 sırasında Kızılırmak Nehri’nin küresel iklim değişimlerine karşı tepkisini saptamaktır. Sekinin taban depolarından alınmış olan kum örnekleri pIRIR290 yöntemiyle 148 ±8, 154 ± 8 ve 159 ± 8 bin yıl (by) öncesine tarihlendirilmiştir. Önceki bir çalışmadaysa seki deposu kozmojenik izotop yöntemiyle 160±30 by öncesine tarihlendirilmiştir. Elde ettiğimiz veriler T13 teras depdepolarının birikimi öncesindeki ana vadi kazılmasının DİK 7 ve 6 (sıcak–soğuk) iklim geçişinde olduğunu göstemektedir. Veriler, T13 seki depolarının DİK 6’nın ilk evresinde biriktiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, T13 sekisinin ilk taşkınovası deposunda sıcak iklimi karakterize eden paleosolerin varlığı, seki deposunun alt kısmının olasılıkla DİK 6'nın erken evresinde (günümüzden önce 180 ile 165 bin yıl arasında) oluştuğunu gösterir. T13 sekisi depolarının yarılması ise DİK 6’nın sıcak periyodunun sonunda başlamış ve DİK 6’nın tam glasyal periyodunda tamamlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kızılırmak Nehri , Kapadokya , Akarsu Sekisi , Denizel İzotop Katı 6 , İklim Değişimi , Akarsu Tepkisi

Kaynakça

  1. Antoine, P., Lozouet N. L., Chausse, C., Lauthridou, J., Pastre, J., Auguste, P., Bahain, J., 2007. Pleistocene fluvial terraces from northern Farnce (Seine, Yonne, Somme): synthesis, and new results from interglacial deposits. Quaternary Science Reviews 26, 2701-2723.
  2. Antoine, P., Munaut, A.M., Limondin-Lozouet, N., Ponel, P., Duperon, J., Duperon, M., 2003. Response of the Selle River to climatic modifications during the Lateglacial and Early Holocene (Somme Basin-Northern France). Quaternary Science Reviews 22, 2061–2076.
  3. Atıcı, G., Schmitt, AK., Friedrichs, B., Sparks, S., Danišík, M., Yurteri, E., Gündoğdu, EA., Schindlbeck Belo, J., Çobankaya, M., Wang, KL., Lee, HY., 2019. Ages and glass compositions for paired large volume eruptions from the Acigöl volcanic complex, Cappadocia (Turkey). Mediterranean Geoscience Reviews 1, 167–178.
  4. Ayalon, A., Bar-Matthews, M., Kaufman, A., 2002. Climatic conditions during marine oxygen isotope stage 6 in the eastern Mediterranean region from the isotopic composition of speleothems of Soreq Cave, Israel. Geology 30, 303–306.
  5. Bard, E., Delaygue, G., Rostek, F., Antonioli, F., Silenzi, S., Schrag, D.P., 2002. Hydrological conditions over the western Mediterranean basin during the deposition of the cold Sapropel 6 (ca. 175 kyr BP). Earth and Planetary Science Letters 202, 481-494.
  6. Berndt C., Yıldırım C., Çiner A., Strecker, M., Ertunç, G., Sarıkaya, M.A., Özcan, O., Öztürk, T., Kıyak, N.G., 2018. Quaternary uplift of the northern margin of the Central Anatolian Plateau: new OSL dates of fluvial and delta-terrace deposits of the Kızılırmak River, Black Sea coast, Turkey. Quaternary Science Reviews 201, 446–469.
  7. Bogaart, P.W., Van Balen, R.T., Kasse, C., Vandenberghe, J., 2003. Process-based modelling of fluvial system response to rapid climate change II. Application to the River Maas (The Netherlands) during the last Glacial–Interglacial Transition. Quaternary Science Reviews 22, 2097–2110.
  8. Bohncke, S., Kasse, C. and Vandenberghe, J., 1995. Climate induced environmental changes during the Vistulian Lateglacial at Zabinko, Poland. Quaestiones Geographicae, Spec. Issue 4, 43 – 64.
  9. Bridgland, D., Westaway, R., 2008. Climatically controlled river terrace staircases: a worldwide Quaternary phenomenon. Geomorphology 98, 285–315.
  10. Bridgland, D.R., 2000. River terrace systems in Northwest Europe: an archive of environmental change, uplift and early human occupation. Quaternary Science Reviews 19, 1293–1303.

Kaynak Göster

APA
Doğan, U., Şenkul, Ç., & Altıparmak, S. (2020). Kızılırmak Nehrinin Denizel İzotop Katı 6 Sırasındaki İklim Değişimlerine Tepkisi. Jeomorfolojik Araştırmalar Dergisi, 5, 48-63. https://doi.org/10.46453/jader.788712