Göksu Irmağı (Türkiye) Güncel Balık Faunası ve Ekolojik Durumunun Değerlendirilmesi
Öz
Orta Toroslar karst alanlardan beslenen Göksu Irmağı, Doğu Akdeniz Havzası’nın Akdeniz’e dökülen en büyük akarsuyudur. Bu çalışmada, 2004-2017 yılları arasında farklı tarihlerde yapılan örneklem, gözlem ve literatür ışığında; Göksu Irmağı balık faunasının güncel taksonomik durumu, dağılım alanları, IUCN koruma ölçütleri ve akarsu bölgelerinin ekolojik yapısı değerlendirilmiştir. Çalışmamızda akarsuyun acısu bölgesi hariç 8 familyadan; 6’sı endemik olmak üzere 7’si yerli, 3’ü egzotik ve 1’i göçücü (diadrom) toplam 11 takson belirlenmiştir. Akarsuyun yukarı havzalarındaki bu yüksek endemizm oranı oldukça dikkat çekicidir. Irmağın ana kollarını oluşturan, yukarı-orta havza drenaj alanı içerisindeki, Göksu Çayı ve Ermenek Çayı (Gevne Çayı)’nın üzerinde gerçekleşen karayolu, köprü, baraj ve HES yapımı gibi fiziki tahribatların akarsu ekosisteminin doğal yapısını bozduğu, akarsu yatağında kısmi kurumalar ve habitat parçalanmasına neden olduğu gözlemlenmiştir. Bu baskılar sonucunda, Göksu Çayı ve Gevne Çayı’nın baskın balık türü olan endemik Toros sirazı (Capoeta caelestes) popülasyon yoğunluğunun önemli ölçüde azaldığı tespit edilmiştir. Aynı olumsuz etkenler nedeniyle Gevne Çayı’nın Beyreli Köyü (Hadim-Konya) ile Dumlugöze (Sarıveliler-Karaman) arasında kalan yaklaşık 45 km’lik üst kesiminde 2004-2009 yılları arsında nadiren örneklenen Kırmızıbenekli Alabalık (Salmo opimus) popülasyonunun yok olduğu belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Balık faunası, akarsu ekolojisi, çevresel etki, koruma ölçütleri
Kaynakça
- Anonim,. (2021). DSİ, IV. Bölge Müdürlüğü, Konya.
- Akbulut, N., Bayarı, S., Akbulut, A., Şahin, Y. (2009). Rivers of Turkey. In Rivers of Europa, Tockner K, Robinson CT, Uehlinger U (eds). Elsevier, Academic Press: New York; 643-772.
- Balık, S. (1980). Güney Anadolu Bölgesi içsularında yaşayan tatlısu balıklarının sistematik ve zoocoğrafik yönden araştırılması. Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Biyolojik Oseanografi Bölümü (Doçentlik Tezi), İzmir, Türkiye, 139 s.
- Bogustkaya, N. (1997). Chondrostoma beysehirense, a new cyprinid fish from Beyşehir Lake, Central Turkey. Ichthyological Exploration of Freshwaters, 8(2), 151-158.
- Çiçek, E. (2020). Seminemacheilus dursunavsari, a new nemachelid species (Teleostei: Nemacheilidae) from Turkey. Iranian Journal of Ichthyology, 7(1), 68-77.
- Demirel, Z., Özer, Z. & Özer, O. (2011). Investigation and modeling of water quality of Göksu River (Cleadnos) in an international protected area by using GIS. Journal of Geographical Sciences, 21(3), 429-440.
- Fricke, R., Eschmeyer, W.N. & Fong, J.D. (2021). Eschmeyer's catalog of fishes: genera/species by family/subfamily. (http://researcharchive.calacademy.org/research/ichthyology/catalog/Species By Family.asp) (28 Eylül 2021).
- İnnal, D., Tocan, B., Gülle, İ., Çağlan, D.C., Dügel, M. & Avşar, D. (2020). Diversity and distribution of the ichthyofauna in the Göksu River estuary, Turkey. Acta Zoologica Bulgarica, 72(4), 667-676.
- Kaya, C., Turan, D., Bayçelebi, E., Kalaycı, G. & Freyhof, J. (2020). Oxynoemacheilus cilicicus, a new nemacheilid loach from the Göksu River in southern Anatolia (Teleostei: Nemacheilidae). Zootaxa, 4808(2), 284-300.
- Kılıç, E. (2020). Evaluation of water quality by water quality index method using long time monitoring data in Göksu River. Marine and Life Sciences, 2(1), 5-12.