Rize İl Sınırları İçerisindeki Rubus L. (Rosaceae) Türlerinin Morfolojik, Mikromorfolojik ve Moleküler Sistematik Özelliklerinin Analizi

Rubus taxa in Rize province were compared morphologically and micromorphological along with molecular systematic of plants in this work. Analysed plant materials were sampled during field studies conducted in 2019. The collected samples were identified according to known methods and were transferred into herbarium plants. A total of 8 taxa belonging to rubus species were found. Plant parts such as stem, leaves and flowers was examined morphologically and micromorphologically under stereo microscope and SEM. Then, plant genomic DNA was isolated from fresh leaf samples by suitable methods to determine ITS profiles. Then the ITS regions were amplified by PCR and sequenced. A phylogenetic tree showing the similarity among this 8 taxa was then created based on the sequence analysis. The stem, leaf trichomes, trichome types and thorn structure were found to be distinctive among these 8 taxa when micromorphological images were examined. As a result of morphological findings, Rubus plants constitute 8 distinct taxons in terms of leaf, fruit, thorn, shape, petal, leaf and leaflet size, structure, number and shape of fruit grains, leaf adaxial and abaxial surface, trichome amount of petal surface, color of fruit and sepals and leaf edge structure. These features were characteristic for all the taxons examined. Molecular data showed that the average base length of rubus taxa was found to be between 709 and 731 bps. Created phylogenetic tree revealed that the taxa closest to the Rosacea family were Rubus hirtus and Rubus tereticaulis while the most distant taxa was Rubus sanctus.

Bu çalışma ile Rize İlinde yayılım gösteren 8 Rubus taksonu morfolojik, mikromorfolojik ve moleküler sistematik yönden araştırıldı. Bitki materyalleri 2019 yılında yapılan arazi çalışmaları ile toplandı. Araştırma bölgesinden toplanan örnekler teşhis edildi ve herbaryum haline getirildi. Bu taksonların gövde, yaprak ve çiçek gibi bitki kısımları stereomikroskopta morfolojik, SEM’de ise mikromorfolojik olarak incelendi. Sonrasında örneklere ait ITS bölgeleri PCR ile çoğaltılarak dizi analizi yapıldı. Analiz sonucu 8 takson arasındaki benzerlik ilişkisini ortaya koyan filogenetik ağaç oluşturuldu. Mikromorfolojik görüntülere bakıldığında 8 takson arasında gövde, yaprak tüylenmesi, tüy tipleri ve diken yapısının ayırıcı özellikte olduğu tespit edildi. Morfolojik bulgular sonucunda 8 Rubus taksonunun yaprak, meyve, diken, petal, yaprak ve yaprakçık ölçüsü, meyve tanelerinin yapısı, sayısı ve şekli, yaprak alt ve üst yüzey, petal yüzeyi tüylenme durumu, meyve ve sepallerin rengi, yaprak kenarı yapısı bakımından birbirinden ayrıldığı, bu özelliklerin karakteristik olduğu belirlendi. Moleküler bulgular sonucu Rubus taksonlarının dizi analizi sonucunda ortalama baz uzunluğunun 709 ile 731 bp arasında değiştiği belirlendi. Oluşturulan filogenetik ağaç sonucunun Rosacea familyasına en yakın taksonun Rubus hirtus ve Rubus tereticaulis, en uzak takson ise Rubus sanctus olduğu belirlendi.