Müsilajın Çanakkale Boğazı’nda Dağılım Gösteren Posidonia oceanica Çayırlarına Etkisi
Öz
2021 yılı içerisinde Marmara Denizi ve Türk Boğazlar Sistemlerinde, su sıcaklığına bağlı olarak birincil üretimde önemli rol oynayan mikro alglerin aşırı çoğalması sonucunda hücre dışı polisakkaritlerden oluşan Müsilaj adı verilen bir olay meydana gelmiştir. Gerçekleştiği alanın büyüklüğü ve etkilenen canlı topluluklarının sayısı dikkate alındığında ülkemiz denizel alanlarında gerçekleşen en büyük çevre felaketi olarak tarihte yerini almıştır. Bu nedenle Çanakkale Boğazı’nda dağılım gösteren deniz çayırlarının bu olaydan sonra durum tespiti önem taşımaktadır. Çalışma kapsamında Çanakkale Boğazı, Dardanos mevkiinde dağılım gösteren P. oceanica çayırlarının mevcut durumu belirlenerek, fenolojik ve lepidokronolojik çalışmaları yapılmış ve BiPo indeksine göre “Ekolojik Kalite oranları” belirlenmiştir. Çalışma sonucunda son sekiz yılda Dardanos bölgesinde dağılım gösteren deniz çayırı alt limitinin yaklaşık 1,4 m gerileyerek 15,6 m derinliğe kadar dağılım gösterdiği tespit edilmiştir. Ayrıca 2014 yılında deniz çayırlarının alt limit sınırlarında yeşil alglerden Caulerpa racemosa yoğun olarak dağılım gösterirken gerçekleştirdiğimiz çalışmada alt limit sınırlarında Ceremiales takımına ait kırmızı alglerin varlığı dikkat çekmiştir. BiPo indeksine göre elde edilen ekolojik kalite oranları 0,30- 0,20 arasında değişim göstermiştir. Çalışma sonucunda, bu indekse dayanarak Dardanos bölgesindeki P. oceanica çayırlarının müsilaj olayından sonra durumu "kötü" olarak belirlenmiş olup bu bölgedeki çayırların korunması yönelik eylem planlarının oluşturulması önem arz etmektedir.
Anahtar Kelimeler
Çanakkale, deniz çayırları, ekolojik indeks, müsilaj, Posidonia oceanica
Destekleyen Kurum
TUBİTAK
Proje Numarası
121G087
Teşekkür
Bu çalışma TUBİTAK tarafından 121G087 numaralı “Müsilajın Posidonia oceanica Çayırları ile Balık Tür Çeşitliliğine Etkilerinin Belirlenmesi ve Restorasyon” isimli proje ile desteklemiştir
Kaynakça
- Ak, İ. (2015). Sucul ortamın ekonomik bitkileri; makro algler. Dünya Gıda Dergisi, Aralık 2015, 88-97.
- Akçalı, B., Bizsel, K.C., Kabaoğlu, G., Güçlüsoy, H. & Alaçam, Ö. (2008). Preliminary study of monitoring seagrasses (Posidonia oceanica) in Foça's Special Environmental Protected Area. 12. Underwater and Science Technologies Meeting, Ege University, 69- 75.
- Akçalı, B., Alan, V., Birzsel, C., Bengil, F., Kavcıoğlu, R., Kobaoğlu, G. & Güçlüsoy, H. (2015). Posidonia oceanica L. (Delile) Sualtı Araştırma İstasyonu Kurulumu ve İzlenmesi: Aliağa Star Rafinerisi Örneği. 18. Sualtı Bilim ve Teknolojisi Toplantısı, İzmir, Bildiri Kitabı, F.O. Düzbastılar (Ed.), 161- 166.
- Akçalı, B., Taşkın, E., Kaman, G., Evcen, A., Çalık, H. & Akyol O. (2020). Posidonia oceanica Monitoring System on the Coast of Aegean Sea of Turkey. Bonora, L., Carboni, D., & De Vincenzi, M. (Eds.). Monitoring of Mediterranean Coastal Areas Problems and Measurement Techniques. Eighth International Symposium, Livorno (Italy) June. Firenze University Press.
- Aktan, Y., Al Asimi, S., Gümüşoğlu, A., Pergent, G. & Pergent-Martini, C. (2009). Gökçeada Kıyılarında Posidonia oceanica (L.) Delile Çayırları İzleme Sistemleri. 15. Ulusal Su Ürünleri Sempozyumu, Rize, Türkiye, 103-105.
- Aktan, Y. & Aysel, V. (2013). First national workshop on Posidonia oceanica (L.) Delile on the coasts of Turkey. Turkish Marine Research Foundation Publication, 39, 12-79.
- Aktan, Y. & Gümüşoğlu, A. (2010). Another threat on Posidonia oceanica beds: mucilage effect in Gökçeada Island, North Aegean Sea, Turkey. Proceedings of the 4. Mediterranean Symposium on Marine Vegetation, RAC/spa publ., Tunis, 22-210.
- Aslan, H., Tekeli, Z. & Bacak, Ö. (2021). Effects of mucilage on the benthic crustacean in the North Aegean Sea. Journal of the Black Sea/Mediterranean Environment, 27(2): 214-231.
- Balkıs-Ozdelice, N., Durmus, T. & Balcı, M. (2021). A preliminary study on the intense pelagic and benthic mucilage phenomenon observed in the Sea of Marmara. International Journal of Environment and Geoinformatics, 8(4), 414-422.
- Bilgili, L., Çetinkaya, A.Y. & Sarı, M. (2022). Analysis of the effects of domestic waste disposal methods on mucilage with life cycle assessment. Marine Pollution Bulletin, 180, 113813.