Derleme

Sucul Ortamların İzlenmesinde Biyobelirteç Olarak Histopatoloji

Cilt: 8 Sayı: 2 30 Haziran 2023
PDF İndir
EN TR

Sucul Ortamların İzlenmesinde Biyobelirteç Olarak Histopatoloji

Öz

Sucul ortamların kimyasal açıdan izlenmesi, sulardaki kirlenme derecesinin ölçülmesine yardımcı olmaktadır. Bununla birlikte kirliliğin etkilerinin belirlenmesi için yapılan etki değerlendirme çalışmalarında biyoizleme araçlarına gereksinim duyulmaktadır. Balıklar dahil olmak üzere çeşitli organizmalar üzerindeki kirlilik etkilerinin değerlendirilmesi biyobelirteç yanıtlar kullanılarak yapılabilmektedir. Farklı balık türleri bu amaçla çeşitli biyokimyasal çalışmalar kapsamında araştırılmıştır. Uluslararası Deniz Keşif Konseyi (ICES) kirleticileri izleme programlarında biyolojik değerlendirme amacıyla uyguladığı biyobelirteçler setinde histopatolojik değerlendirmeye de yer vermektedir. Histopatolojik tekniklerin kullanılması, çevresel kimyasallara maruz kalma ile etkilenen belirli hedef organların ve hücrelerin incelenmesine olanak tanımaktadır. İncelenen göstergeler kirletici maddelerin, balıkların organları üzerindeki kronik ve ölümcül olmayan etkileri hakkında bilgi sağlayabilmesi ve oluşan stresinin değerlendirilmesi amaçlarıyla balık sağlığı çalışmalarında sıklıkla kullanılmaktadır. Çünkü balıklardaki histopatolojik değişiklikler esas olarak su kalitesine bağlıdır. Değişmiş veya kirlenmiş ortamların tanımlanması açısından faydalı göstergeler olduklarından, genellikle kirli su ekosistemlerinin araştırılmasında kullanımları daha yaygındır. Balık metabolizması ve fizyolojisinde meydana gelen değişiklikler organ morfolojisinde de değişikliklere neden olmaktadır. Bu değişiklikler histopatolojik inceleme yoluyla da saptanabilmektedir. Ayrıca bir skorlama sisteminin kullanılmasıyla bu değişikliklerin çevresel stres faktörleriyle ilişki düzeyinin saptanması da mümkün olmaktadır. Solungaçlar, karaciğer, böbrek ve deri dokularında oluşan lezyonlar balıkların sağlık durumunun değerlendirilmesinde en sık kullanılan histopatolojik göstergelerdir. Bu nedenlerle, özellikle toksikolojik etkilerin tanımlanmasında histopatolojik inceleme altın standart olarak da kabul edilmektedir. Bu derleme, sucul ortamların izlenmesinde bir biyobelirteç olarak histopatolojinin önemine dair genel bir değerlendirme sunmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Biyobelirteç, Histopatoloji, Su Kirliliği, Biomarker, Histopathology, Water Pollution

Kaynakça

  1. Abdel-Moneim, A.M., Al Kahtani, M.A & Elmenshawy, O.M. (2012). Histopathological biomarkers in gills and liver of Oreochromis niloticus from polluted wetland environments Saudi Arabia. Chemosphere, 88, 1028-1035. DOI: 10.1016/j.chemosphere.2012.04.001
  2. Abiona, O.O., Anifowose, A.J., Awojide, S.H., Adebisi, O.C., Adesina, B.T. & Ipinmoroti, M.O. (2019). Histopathological biomarking changes in the internal organs of Tilapia (Oreochromis niloticus) and Catfish (Clarias gariepinus) exposed to heavy metals contamination from Dandaru pond, Ibadan, Nigeria. Journal of Taibah University for Science, 13(1), 903-911. DOI: 10.1080/16583655.2019.1658400
  3. Baines, C., Lerebours, A., Thomas, F., Fort, J., Kreitsberg, R., Gentes, S., Meitern, R., Saks, L., Ujvari, B., Giraudeau, M. & Sepp, T. (2021). Linking pollution and cancer in aquatic environments: A review. Environment International, 149, 106391. DOI: 10.1016/j.envint.2021.106391
  4. Braunbeck, T., Görge, G., Storch, V. & Roland, N. (1990). Hepatic steatosis in zebra fish (Brachydanio rerio) induced by long-term exposure to γ-hexachlorocyclohexane. Ecotoxicology and Environmental Safety, 19(3), 355-374. DOI: 10.1016/0147-6513(90)90036-5
  5. Briaudeau, T. (2019). A "biomarker + histopathology" tool box in Solea spp. for the assessment of the biological effects of pollution in the context of the EU Marine Strategy Framework Directive. International PhD Thesis, Department of Zoology and Animal Cell Biology Research Group: Cell Biology in Environmental Toxicology, Euskal Herriko Unibertsitatea, Plentzia, Spain, 252p.
  6. Cardoso, R.L., Carvalho-Neta, R.N.F., Lealde Castro, A.C., Ferreira, C.F.C., Silva, M.H.L., Azevedo, J.W.J., Sobrinho, J.R.S.C. & Santo, D.M.S. (2018). Histological and genotoxic biomarkers in Prochilodus lacustris (Pisces, Prochilodontidae) for environmental assessment in a protected area in the northeast of Brazil. Bulletin of Environmental Contamination and Toxicology, 101, 570-579. DOI: 10.1007/s00128-018-2464-8
  7. Dallas, L.J. & Jha, A.N. (2015). Applications of biological tools or biomarkers in aquatic biota: A case study of the Tamar Estuary, South West England. Marine Pollution Bulletin, 95(2), 618- 633. DOI: 10.1016/j.marpolbul.2015.03.014
  8. Dalzochio, T., Zimmermann, G., Rodrigues, P., Petry, I.E., Gehlen, G. & Da Silva, L.B. (2016). The use of biomarkers to assess the health of aquatic ecosystems in Brazil: a review. International Aquatic Research, 8, 283-298. DOI: 10.1007/s40071-016-0147-9
  9. Dane, H. & Şişman,T. (2020a). Effects of heavy metal pollution on hepatosomatic index and vital organ histology in Alburnus mossulensis from Karasu River. Turkish Journal of Veterinary & Animal Science, 44, 607-617. DOI: 10.3906/vet-1904-50
  10. Dane, H. & Şişman, T. (2020b). A morphohistopathological study in the digestive tract of three fish species influenced with heavy metal pollution. Chemosphere, 242, 125212. DOI: 10.1016/j.chemosphere.2019.125212

Kaynak Göster

APA
Dönmez, A. E. (2023). Sucul Ortamların İzlenmesinde Biyobelirteç Olarak Histopatoloji. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences, 8(2), 183-190. https://doi.org/10.35229/jaes.1245431
AMA
1.Dönmez AE. Sucul Ortamların İzlenmesinde Biyobelirteç Olarak Histopatoloji. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences. 2023;8(2):183-190. doi:10.35229/jaes.1245431
Chicago
Dönmez, Ahmet Erdem. 2023. “Sucul Ortamların İzlenmesinde Biyobelirteç Olarak Histopatoloji”. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences 8 (2): 183-90. https://doi.org/10.35229/jaes.1245431.
EndNote
Dönmez AE (01 Haziran 2023) Sucul Ortamların İzlenmesinde Biyobelirteç Olarak Histopatoloji. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences 8 2 183–190.
IEEE
[1]A. E. Dönmez, “Sucul Ortamların İzlenmesinde Biyobelirteç Olarak Histopatoloji”, Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences, c. 8, sy 2, ss. 183–190, Haz. 2023, doi: 10.35229/jaes.1245431.
ISNAD
Dönmez, Ahmet Erdem. “Sucul Ortamların İzlenmesinde Biyobelirteç Olarak Histopatoloji”. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences 8/2 (01 Haziran 2023): 183-190. https://doi.org/10.35229/jaes.1245431.
JAMA
1.Dönmez AE. Sucul Ortamların İzlenmesinde Biyobelirteç Olarak Histopatoloji. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences. 2023;8:183–190.
MLA
Dönmez, Ahmet Erdem. “Sucul Ortamların İzlenmesinde Biyobelirteç Olarak Histopatoloji”. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences, c. 8, sy 2, Haziran 2023, ss. 183-90, doi:10.35229/jaes.1245431.
Vancouver
1.Ahmet Erdem Dönmez. Sucul Ortamların İzlenmesinde Biyobelirteç Olarak Histopatoloji. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences. 01 Haziran 2023;8(2):183-90. doi:10.35229/jaes.1245431