Afet Zamanlarında İnşaat Yıkıntı Atıklarının Belirlenmesi ve Atıkların Değerlendirilmesi: Kahramanmaraş Depremi Örneği

The management of construction and demolition wastes in intense urbanization regions presents various challenges, including insufficient landfill space, high land and transportation costs, and environmental risks. Having waste management plans that consider different scenarios is crucial when dealing with construction and demolition waste resulting from disasters like earthquakes. This approach can help minimize environmental risks associated with the waste. The fact that construction and demolition waste contain recyclable and reusable materials such as brick, sand, wood, glass, plastic, and metal indicate that these wastes hold economic value. Therefore, it is crucial to develop waste management plans for the proper disposal, recovery, and reuse of these materials. These plans should consider different scenarios and include cost analyses to maximize economic benefits. In this study, the approximate mass and volumetric amounts of construction debris wastes formed due to the earthquake that occurred in Kahramanmaras on February 6, 2023, were calculated, and the amounts of scrap iron waste (SIW) and mineral fraction wastes (MFW) that may occur in these wastes were determined. The transportation and recovery costs that may occur for the use of raw materials in the recycling/cement factories of SIW and MFW have been calculated. According to the results obtained in the study, the amounts of construction and demolition waste were found to be approximately 97 million tons and 120 million m3 by mass and volume, respectively. However, the amounts of SIW and MFW were calculated as 935 thousand tons and 57 million tons, respectively. The transportation costs for the recycling and utilization of these wastes as raw materials have been determined as approximately 5.6 million and 142.6 million €. In addition, according to the results obtained from the study, approximately 37.5% in mineral fractions by using these wastes as raw materials; In scrap iron, it has been determined that it can provide an economic gain of 13.1% or 75.5%.

Yoğun kentleşmenin olduğu bölgelerde, katı atıklar içerisinde en yüksek paya inşaat ve yıkıntı atıkları sahiptir. Bu atıkların yönetiminde oluşturabilecekleri çevresel risklerle birlikte depolama alanı yetersizliği, arazi ve taşıma maliyetlerinin yüksek olması gibi çeşitli zorluklar bulunmaktadır. Özellikle deprem gibi afetler sonucunda yıkılan/yıkılacak yapılardan kaynaklanan inşaat ve yıkıntı atıklarının yönetiminde, çeşitli senaryolara göre oluşturulmuş planların hazırlanması, bu atıkların neden olduğu çevresel risklerin azaltılmasına katkı sağlayacaktır. Bu atıklar içerisinde tuğla, kum, ahşap, cam, plastik ve metal gibi geri kazanılabilir/yeniden kullanılabilir malzemelerin olması bu atıkların ekonomik değerinin olduğunu göstermektedir. Dolayısıyla, bu atıkların yönetiminde farklı senaryolara göre oluşturulmuş bertaraf ve geri kazanım/kullanım gibi planların hazırlanması ve maliyet analizlerinin ortaya çıkarılması önemlidir. Bu çalışmada, 6 Şubat 2023 tarihinde Kahramanmaraş’ta meydana gelen deprem nedeniyle oluşan inşaat yıkıntı atıklarının yaklaşık kütlesel ve hacimsel miktarları hesaplanmış, bu atıklar içerisinde oluşabilecek hurda demir atık (HDA) ve mineral fraksiyon atıklarının (MFA) miktarları belirlenmiştir. HDA ve MFA geri kazanım/çimento fabrikalarında hammadde kullanımı için oluşabilecek taşıma ve kazanım maliyetleri hesaplanmıştır. Çalışmada elde edilen sonuçlara göre inşaat ve yıkıntı atık miktarları kütlesel ve hacimsel olarak sırasıyla yaklaşık 97 milyon ton ve 120 milyon m3 bulunmuştur. Bununla birlikte, HDA ve MFA miktarları sırasıyla 935 bin ton ve 57 milyon ton hesaplanmıştır. Bu atıkların geri kazanım ve hammadde olarak değerlendirilmesi için taşıma maliyetleri yaklaşık 5,6 milyon ve 142,6 milyon € olarak tespit edilmiştir. Ayrıca, çalışmadan elde edilen sonuçlara göre bu atıkların hammadde olarak kullanılmasıyla mineral fraksiyonlarda yaklaşık %37,5; hurda demirde ise %13,1 veya %75,5 oranında ekonomik kazanç sağlayabileceği belirlenmiştir.