Karaca (Capreolus capreolus), Karayaka Koyunu ve Saanen Keçisi (Capra aegagrus hircus) Metapodial Kemiklerinin Morfometrik Olarak İncelenmesi
Öz
Memeli hayvanların iskelet sistemleri başta genetik faktörler olmak üzere birçok faktöre bağlı olarak morfolojik değişiklikler göstermektedir. Türler arasındaki osteolojik farklılıkların belirlenmesinde morfometrik verilerden yararlanılmaktadır. Özellikle memelilerde metapodial kemiklerin şeklinin ve boyutunun tür ayrımında ayırt edici bir özellik olarak kullanıldığı bilinmektedir. Bu çalışma ile 3 farklı tür ruminant’ta metapodial kemiklerin morfometrik verilerinin alınarak türler arası benzerlik ve farklılıklarının belirlenmesi amaçlandı. Çalışmada 3 adet karaca (Capreolus capreolus), 3 adet Karayaka koyunu, 2 adet Saanen keçisi (Capra aegagrus hircus)’ne ait toplam 8’er adet metapodial kemikler kullanıldı. Metapodium’larda ölçüm için kullanılan 13 parametreden (GL, Bp, Dp, SD, DD, Bd, Dd, DIM, DEM, DIL, DEL, WCM, WCL) morfometrik ölçümler alındı. Kemiklere ait ölçümler Duncan çoklu karşılaştırma testi ile analiz edildi. Tüm istatistiksel analizler ve hesaplamalar IMB SPSS Statistics 21.0 istatistik programı ile yapıldı. Metacarpus için GL ve SD değerlerinin karaca, Saanen keçisi ve Karayaka koyunu’nda önemli derecede farklı bulunması bu parametrelerin türler için ayırt edici olduğunu gösterdi. Karaca’da bu parametrelere ek olarak Bp, Bd, Dd, DIM, DIL ve WCL değerlerinin karaca için ayırt edici diğer parametreler olduğu belirlendi. Metatarsus için tüm türlerde GL, SD, Bd parametrelerinin tür ayrımında kullanılabileceğini ortaya kondu. Bunun yanında Saanen keçisi metatarsus’unda Bp, Dp, Dd, DIM, DIL ve WCM değerlerinin tür için belirleyici özellik bakımından çok önemli DEM ve WCL değerleri ise önemli olarak saptandı. Karayaka koyunu’nda ise DD ve DEL değerleri önemli belirleyici özellikti.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Alpak, H., Onar, V. & Mutuş, F. (2009). The relationship between morphometric and long bone measurements of the Morkaraman sheep. Turkish Journal of Veterinary & Animal Sciences, 33(3), 199-207.
- Azarpajouh, S., Munita, M.P. & Calderón Díaz, J.A. (2021). Length of metacarpal and metatarsalbones in five Iranian sheep breeds and their associations with ungula measurements. Bio Med Central Veterinary Research, 17(1), 1-9.
- Bacınoğlu, D. (2006). Kıvırcık ırkı koyunlarda metapodium’ların morfometrik ve stereolojik metodlarla incelenmesi. Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
- Çakır, A., Kabak, M. & Öğüt, İ. (1998). Karacada (capreolus capreolus) metapodium ve capsula ungulae'nin makro anatomik ve morfometrik olarak incelenmesi. Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 45(02.03).
- Czyzowski, P., Okrasa, A., Beeger, S. & Karpinski, M. (2021). The use of radiography for measurements of the medullary cavity in the metacarpal bone in the European roe deer Capreolus capreolus for assessment of ontogenetic quality-preliminary study. Roczniki Naukowe Polskiego Towarzystwa Zootechnicznego, 17(4).
- Demiraslan, Y. (2018). Skeletal remains of ruminantia uncovered in excavations performed in ancient city of Kibyra. Journal of Applied Biological Sciences, 12(2), 12-18.
- Demiraslan, Y., Gürbüz, I., Aslan, K. & Akbulut, Y. (2015). The stereological and morphometrical analysis of metapodium in Tuj and Morkaraman sheep. Arc Journal of Animal and Veterinary Sciences, 1(1), 12-23.
- Demiraslan, Y., Gürbüz, İ., Kırbaş, G. & Aslan, K. (2019). Hemşin koyunlarında metapodium’ların morfometrik ve stereolojik incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 6(1), 1-14.
- Dursun, N. (2007). Veteriner Anatomi I.Medisan Yayınevi Ankara.
- Gudea, A. & Ștefan, A. (2013). Histomorphometric, fractal and lacunarity comparative analysis of sheep (Ovis aries), goat (Capra hircus) and roe deer (Capreolus capreolus) compact bone samples. Folia morphologica, 72(3), 239-248.