Doğal Orman Yangını (Örtü Yangını) ve Sahipli Tarım Arazisinde Anız Yakma Uygulamalarının Bazı Toprak Özellikleri Bakımından Karşılaştırılması
Öz
Orman yangınları uygun sıcaklık ve nem koşullarında dünya genelinde birçok yerde çalışma konusu olarak ortaya çıkmıştır. Aynı şekilde anız yangınlarda hasattan sonra kalan organik artıkları bertaraf etme açısından kullanılan bir yöntemdir. Bu çalışmada karaçam meşcerelerinde doğal olarak gerçekleşen örtü yangını ile kontrollü anız yakma uygulamalarının bazı toprak özellikleri üzerine etkileri karşılaştırılmalı olarak araştırılmıştır. Bu çalışma kapsamında doğal olarak yanmış karaçam alanları ile anız alanları belirlenmiş ve bu alanların yanmış alanlarından 18 yanmamış alanlarından 18 adet olmak üzere toplamda 36 adet örnekleme noktası seçilmiştir. 0-5cm ve 5-10 cm derinlik kademesi olmak üzere toplamda ise 72 toprak örneği alınmıştır. Bu örnekler üzerinde tekstür, pH, EC, organik karbon, toplam kireç, dispersiyon oranı, toprak su sabitleri (tarla kapasitesi, solma noktası ve FSK) ve agregat stabilitesi analizleri yapılmıştır. Çalışma sonucunda, toprak örneklerinde hem yangının hem de arazi kullanma durumumun (orman tarla) toprak özellikleri üzerinde önemli değişimlere neden olduğu ortaya çıkmıştır. Değişim genel olarak arazi kullanım farklılığı arasında istatistik anlamda önemli düzeyde çıkmıştır. Yangının etkisi de bazı toprak özellikleri üzerinde belirgin düzeyde ortaya çıkmıştır. Anız alanlarındaki değişim daha belirgin şekilde ortaya çıkmıştır. Çalışma sonucu verilerine göre hem ölü örtünün ortamdan uzaklaşması hem de yanma sonucunda besin maddesinin toprağa katılması gibi özellikler düşünüldüğünde doğal alanlarda örtü yangınının uygulanmasının yarar sağlayacağı ortaya çıkmakta ve ormancılıkta kullanılması önerilebilir. Diğer taraftan ise anız uygulamalarının ise mekanik işleme ve ürün hasadı ile verimliliği azalan toprağın toprak özelliklerini dahada kötüleştireceği öngörülmektedir. Bunun yerine tarlanın hasat artıkları ile sürülmesi ya da bir yıl nadasa bırakılarak toprağın dinlendirilmesi gerekmektedir.
Anahtar Kelimeler
Orman yangını, Karaçam, Anız yangını, Arazi kullanım farklılığı.
Kaynakça
- Akburak, S., Son Y., Makineci, E. & Çakir, M. (2018). Impacts of lowintensity prescribed fre on microbial and chemical soil properties in a Quercus frainetto forest. J. for Res., 29(3), 687- 696.
- Akman, Z. (2015). Anız Yakma. Göller Bölgesi Aylık Ekonomi ve Kültür Dergisi, Cilt 3, Sayı 32.
- Alcañiz, M., Outeiro, L., Francos, M., Farguell, J. & Úbeda X. (2016). Long-term dynamics of soil chemical properties after a prescribed fire in a Mediterranean forest (Montgrí Massif, Catalonia, Spain). Sci. Total Environ., 572, 1329-1335.
- Alcañiz, M., Outeiro, L., Francos, M. & Úbeda, X. (2018). Effects of prescribed fires on soil properties: A review. Sci. Total Environ. 613-614, 944-957. DOI: 10.1016/j.scitotenv.2017.09.144
- Alexakis, D., Kokmotos, I., Gamvroula, D. & Varelidis, G. (2021). Wildfire efects on soil quality: Application on a suburban area of West Attica (Greece). Geosci J 25, 243-253.
- Avcı, M., Korkmaz, M. & Alkan, H. (2009). Türkiye’de orman yangınlarının nedenleri üzerine bir değerlendirme. 1. Orman Yangınları İle Mücadele Sempozyumu, 07-10 Ocak, Antalya, 33-45.
- Badía, D., Martí, C., Aguirre, AJ., Aznar, J.M., González-Pérez, J.A., De la Rosa, J.M., León, J, Ibarra, P. & Echeverría, T. (2014). Wildfre efects on nutrients and organic carbon of a Rendzic Phaeozem in NE Spain: changes at cmscale topsoil. Catena, 113, 267-275.
- Bento-Goncalves, A.J., Vieira, A., Ubeda, X. & Martin, D. (2012). Fire and soils: Key concepts and recent advances. Geoderma, 191, 3-13.
- Beyers, J.L., Brown, J.K., Busse, M.D., DeBano, L.F., Elliot, W.J., Ffolliott, P., Jacoby, G.R., Knoepp, J.D., Landsberg, J.D. & Neary, D.G. (2005). Wildland fire in ecosystems: Effects of fire on soil and water. Rocky Mountain Research Station Technical Report.
- Bilgili, E. (2014a). Orman koruma dersi geçici ders notları. KTÜ Orman Fakültesi Orman koruma ders notları. (Online erişim: https://www.ktu.edu.tr/dosyalar/15_01_02_c2f03.pdf Bilgili, E. (2014b). Orman yangınların orman ekosistemleri üzerindeki etkileri. KTÜ Orman Fakültesi, Orman koruma ders notları. (Online erişim: http://www.ktu.edu.tr/dosyalar/15_01_02_ab8fa.pdf)