Toprak Bozulumu ve Çölleşme Sürecinde Toprak Kalite İndekslerinin Değerlendirilmesi
Öz
Çölleşme ve arazi bozulumu sebebiyle toprak giderek kalitesiz hale gelmektedir. Toprak kalite indeksi tekstür, organik madde miktarı, kireç içeriği gibi parametrelerden meydana gelmektedir. Bu araştırma Ondokuzmayıs ilçesi topraklarında arazi bozulumu ve çölleşme açısından toprak kalitesini ortaya koymak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Samsun ili Ondokuzmayıs ilçesi, yaklaşık 360 km2’lik bir ilçedir. Toprak kriterlerinin her biri Analitik Hiyerarşik Süreç ile ağırlıklandırılmıştır. Ağırlıklandırma sonucunda en yüksek ağırlık toprak erozyon riski (%22.7) olduğu belirlenmiş, en düşük ağırlık değerinin ise toprak kirliliği (%2.8) olduğu ortaya çıkarılmıştır. Sonuçta organik maddenin orta sınıfta yoğunlaştığı, kireç oranının genelde düşük, drenajın ise kuzeydeki sulak alanlarda çok kötü olduğu görülmüştür. Sonuç haritasına göre sahanın %58’inde toprak kalitesinin yüksek olduğu görülmüştür. Taban arazilerde drenaja bağlı kalitenin düşük olduğu görülmüş, sulak alanın bulunması ve çeltik arazileri bu sonuç üzerinde etkili olmuştur.
Anahtar Kelimeler
Çölleşme, Toprak kalitesi, Ondokuzmayıs
Destekleyen Kurum
Yok
Etik Beyan
Bu çalışma doğaya, çevreye veya herhangi bir canlıya zarar vermediği için etik onay gerektirmez.
Kaynakça
- Ajai, & Bhatnagar, R. (2022). Desertification and Land Degradation: Concept to Combating (1st Edt.). CRC Press, 400p. DOI: 10.1201/9781351115629
- Alaboz, P., Dengiz, O., & Demir, S. (2021). Barley yield estimation performed by ANN integrated with the soil quality index modified by biogas waste application. Zemdirbyste-Agriculture, 108(3), 217-226. DOI: 10.13080/z-a.2021.108.028
- Alaboz, P., Dengiz, O., Karaman, R., & Türkay, C. (2022). Hümik Asit Uygulamalarının Toprak Kalitesi ve Maş Fasulyesi Verimine Etkisi. ÇOMÜ Ziraat Fakültesi Dergisi, 10(1), 17-27. DOI: 10.33202/comuagri.1065170
- Dengiz, O. (2020). Soil quality index for paddy fields based on standard scoring functions and weight allocation method. Archives of Agronomy and Soil Science, 66(3), 301-315. DOI: 10.1080/03650340.2019.1610880
- Dursun, İ., & Babalık, A.A. (2023). Burdur Gölü Havzasındaki morfometrik parametrelerin ve erozyon durumunun değerlendirilmesi. Türkiye Ormancılık Dergisi, 24(1), 25-38. DOI: 10.18182/tjf.1205157
- Dursun, İ., & Babalık, A.A. (2025). Isparta Darıdere havzasında morfometrik özellikler ve erozyon dinamiklerinin değerlendirilmesi: Entropi tabanlı WASPAS yöntemi ile havza önceliklendirmesi. Turkish Journal of Forestry, 26(3), 212-223. DOI: 10.18182/tjf.1728707
- Dursun, İ. (2025). An integrated analytical approach to sub-watershed prioritization and erosion risk assessment in the salda lake basin, Türkiye. Environmental Earth Sciences, 84(15), 428. DOI: 10.1007/s12665-025-12434-7
- Eastman, J.R. (2006). IDRISI Andes guide to GIS and image processing.
- Ekberli, İ., Dengiz, O., Gülser, C., Ormancı, İ.F., & Aydın, A. (2022). Samsun’un Bafra ilçesi aşağı Engiz havzasının bazı topraklarının ısısal özelliklerinin incelenmesi. Anadolu Journal of Agricultural Sciences, 37(2), 387-404. DOI: 10.7161/omuanajas.1077854
- Hamad, K. O., & Surucu, A. (2024). Land degradation sensitivity and desertification risk in Harrir region, northern Iraq. Heliyon, 10(5), e27123. DOI: 10.1016/j.heliyon.2024.e27123