Araştırma Makalesi

Yeşil Alanların Ekolojik Bağlantılığının Mekânsal Zamansal Değerlendirilmesi: Manisa Örneği

Cilt: 5 Sayı: 4 31 Aralık 2020
PDF İndir
EN TR

Yeşil Alanların Ekolojik Bağlantılığının Mekânsal Zamansal Değerlendirilmesi: Manisa Örneği

Öz

Peyzaj paterni, çevresel faktörler ve insan etkisi ile sürekli değişmektedir. Bu değişiklik, peyzajların ekolojik bağlantılılıklarını etkilemektedir. Peyzajda bağlantılılığın değişimini ele alırken, peyzaj paterninin dağılımını ve kompozisyonunu analiz etmek önemlidir. Sanayileşme ve kentleşme sürecinin peyzaj üzerindeki etkisinin yüksek olduğu Manisa’da yapılan bu araştırma, doğallık seviyesi yüksek yeşil alanlar arasındaki ekolojik bağlantılılığın zaman içerisindeki değişimine odaklanmıştır. 1990, 2000 ve 2018 yılları arasındaki yeşil alanların yapısal bağlantılık değişimi, çeşitli mekânsal analizler ile incelenmiştir. Bu araştırma, yeşil alanların peyzaj paternindeki parçalanmasını izlemek ve referans olarak kullanılabilecek plan (peyzaj planı, üst ölçekli mekânsal planlar, bölge planı, peyzaj atlası vb.) kararlarının oluşturulmasında, “çevresel izleme ve değerlendirme” katkısı sunması bakımından değerlidir. Bağlantı haritalarının oluşturulmasında ve bağlantılılığın yorumlanmasında morfolojik mekânsal patern analizi ve network analizi kullanılmıştır. Bu araştırmanın iki amacı vardır: 1) bağlantılılık ünitelerinin mekânsal-zamansal değişimini izlemek, 2) bağlantılılık açısından önemli ekolojik düğüm ve bağları haritalamak ve bağlantılılık sınıflarının zamansal değişimi yorumlamak. Sonuçlar, 1990-2018 yılları arasında habitat ünitelerinde %3,49 (464,6 km2) azalma olduğunu göstermiştir. Yapısal bağlantılılığı sağlayan merkez ve koridorlar alanlarından toplam 178 km2 alan kaybedilmiştir. Yeşil alanların bağlantılık düzeyi haritasına göre, mekânsal zamansal değişim sonucunda, yüksek düzeyde bağlantılılık sağlayan düğüm yamalarının (nodes) düşük düzeyde bağlantı sağlayan yamalara dönüşmüştür. Buna ek olarak, ekolojik bağlantılılık sağlayan bağlantı ünitelerinin (links) önem düzeyi değişmiştir. Ekolojik bağlantılılığı çok düşük ve orta düzeydeki yeşil alanların önem düzeyinin artması, araştırma alanındaki bazı yeşil alanların parçalandığını ve bu nedenle oluşan yeni bağlantıların, önceki yıllardaki bağlantı seviyesine göre daha önemli olduğuna işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Mekânsal Bağlantılılık , Peyzaj Planlama , Network Analizi , Peyzaj Paterni , Doğal Peyzaj

Kaynakça

  1. Allaire, J. J., Gandrud, C., Russell, K., & Yetman, C. J. (2017). networkD3: D3 javascript network graphs from r. R package version 0.4.
  2. Altan, Y., Aktaş, K., & Suveren, Y. M. (2017). Flora of beydere village (Manisa). Bilge International Journal of Science and Technology Research, 1(2), 143-154.
  3. Arı, Y., & Derinöz, B. (2011). How not to manage a wetland? The case of Lake Marmara (Manisa) with a cultural ecological perspective. Turkish Journal of Geographical Sciences, 9(1), 41-60.
  4. Bargelt, L., Fortin, M. J., & Murray, D. L. (2020). Assessing connectivity and the contribution of private lands to protected area networks in the United States. PloS One, 15(3), e0228946.
  5. Brodie, J. F., Paxton, M., Nagulendran, K., Balamurugan, G., Clements, G. R., Reynolds, G., Jain, A., Hon, J. (2016). Connecting science, policy, and implementation for landscape‐scale habitat connectivity. Conservation Biology, 30(5), 950-961.
  6. Carlier, J., & Moran, J. (2019). Landscape typology and ecological connectivity assessment to inform Greenway design. Science of the Total Environment, 651, 3241-3252.
  7. Çavdar, B. (2016). Orman alanlarının peyzaj mekânsal ve yapısal analizi: İzmir ili Nif Dağı. Ege Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü. Bornova-İzmir, Türkiye, 70s.
  8. Chubaty, A. M., Galpern, P., & Doctolero, S. C. (2020). The r toolbox grainscape for modelling and visualizing landscape connectivity using spatially explicit networks. Methods in Ecology and Evolution, 11(4), 591-595.
  9. Correa Ayram, C. A., Mendoza, M. E., Etter, A., & Salicrup, D. R. P. (2016). Habitat connectivity in biodiversity conservation: A review of recent studies and applications. Progress in Physical Geography, 40(1), 7-37.
  10. Costanza, J. K., & Terando, A. J. (2019). Landscape connectivity planning for adaptation to future climate and land-use change. Current Landscape Ecology Reports, 4(1), 1-13.

Kaynak Göster

APA
Gülçin, D. (2020). Yeşil Alanların Ekolojik Bağlantılığının Mekânsal Zamansal Değerlendirilmesi: Manisa Örneği. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences, 5(4), 585-596. https://doi.org/10.35229/jaes.794559