Rize Taşlıdere Havzasında Heyelan Kontrolü: Örnek Olay İncelemesi, Kireçhane ve Kırklartepe Yöreleri

The Kireçhane and Kırklartepe regions of the Taşlıdere (Rize) Basin, which have been selected as the study location, are an area where tea agriculture is intensely carried out. The majority of the existing forest lands in the region have been turned into agricultural areas, and the expansion activities for this are increasingly continuing. The drainage channels, which were built in ancient times to collect the rainwater in the field and provide access to the streams in a controlled manner, were closed or destroyed by the local people. The closure and abandonment of caisson wells, where groundwater is used extensively, caused the ground environment to remain in a constant state of saturation. The fact that the soil type in the region is clayey decreases the infiltration of rainfall water into the underground and causes the concentration of the surface flow. In addition, the number of unsupported road slopes opened for access to settlements within the basin area is very high and the roads are generally unsupported. All these reasons mentioned above cause the Taşlıdere basin to be sensitive in terms of mass movements and floods. It has been necessary to take a series of precautions to prevent these events from turning into unavoidable engineering problems in the Kireçhane and Kırklartepe regions. For this reason, a detailed drainage project was prepared for the site based on the 100-year maximum precipitation values, and recommendations were made for the implementation phase.

Çalışma alanı olarak seçilen Taşlıdere (Rize) Havzasının Kireçhane ve Kırklartepe yöresi yoğun olarak çay tarımının yapıldığı bir sahadır. Bölgedeki mevcut orman arazilerinin geneli ziraat alanına dönüştürülmüş olup, buna yönelik genişletme faaliyetleri artarak devam etmektedir. Sahadaki yağmur sularını toparlayıp kontrollü bir şekilde derelere ulaşımını sağlayan eski dönemlerde yapılmış drenaj kanalları yöre halkı tarafından kapatılmış veya tahrip edilmiştir. Yeraltı suyundan yoğun olarak yararlanılan keson kuyuların kapatılarak terkedilmesi zemin ortamının sürekli doygun durumda kalmasına neden olmuştur. Bölgedeki zemin türünün killi olması yağış sularının yeraltına süzülmesini azaltarak yüzeysel akışın yoğunlaşmasına yol açmaktadır. Ayrıca, havza alanı içindeki yerleşim yerlerine ulaşım amaçlı açılan desteksiz yol şevleri sayıca çok fazladır ve yollar genel itibari ile kaplamasız durumdadır. Bahsedilen tüm bu nedenler Taşlıdere havzasının kütle hareketleri ve taşkınlar açısından duyarlı olmasına neden olmaktadır. Bu olayların Kireçhane ve Kırklartepe yörelerinde önlenemez mühendislik sorunlarına dönüşmesini engellemek için bir dizi önlemlerinin alınması zorunlu olmuştur. Bu nedenle 100 yıllık maksimum yağış değerleri temel alınarak saha için detay drenaj projesi hazırlanmış ve uygulama aşamasına yönelik önerilerde bulunulmuştur.