Özet
Bu çalışma, Nijerya’nın Sudan Savanası’nda kömür tabanlı gübrenin soya fasulyesi (Glycine max) besin alımı ve tarımsal performansı üzerindeki etkilerini değerlendirmiştir. Arazi denemesi, 2024 yağmur sezonunda tesadüf blokları deneme desenine göre yedi uygulama ile yürütülmüştür: kontrol, %100 kömür tabanlı gübre (CF), %100 NPK, çiftlik gübresi ve farklı oranlarda CF ile NPK kombinasyonları. Bitki boyu, yaprak sayısı, dal sayısı, kapsül sayısı, 100 tohum ağırlığı ve tane verimi gibi büyüme ve verim parametreleri kaydedilmiş; yaprak dokusu ise azot (N), fosfor (P) ve potasyum (K) alımı için analiz edilmiştir. Sonuçlar, %50 CF + %50 NPK uygulamasının, tek başına CF, NPK veya çiftlik gübresine kıyasla soya fasulyesi büyümesini, besin alımını ve verimini önemli ölçüde artırdığını göstermiştir. Azot ve potasyum alımı hem lokasyon hem de gübre uygulamalarından önemli derecede etkilenmiş, fosfor alımı ise etkilenmemiştir. Dambatta, Bayero Üniversitesi Kano’ya kıyasla sürekli olarak daha yüksek besin alımı ve verim kaydetmiş, bu da bölgeye özgü çevresel etkileri ortaya koymuştur. Bulgular, CF’nin NPK ile birlikte uygulanmasının Sudan Savanası’nın besin açısından fakir topraklarında soya fasulyesi verimliliğini artırdığını ve yalnızca mineral gübre kullanımına göre daha düşük maliyetli, sürdürülebilir bir alternatif sunduğunu göstermektedir.
Kömür Tabanlı Gübre Soya Fasulyesi Besin Alımı Verim Sudan Savanı Nijerya
Abstract
This study evaluated the effects of coal-based fertilizer on soybean (Glycine max) nutrient uptake and agronomic performance in the Sudan Savanna of Nigeria. A field experiment was conducted during the 2024 rainy season using a randomized complete block design with seven treatments: control, 100% coal-based fertilizer (CF), 100% NPK, cow dung, and combinations of CF and NPK at different ratios. Growth and yield parameters including plant height, leaf number, branches, pods, 100-seed weight, and grain yield were recorded, while leaf tissue was analyzed for nitrogen (N), phosphorus (P), and potassium (K) uptake. Results showed that the combined application of 50% CF + 50% NPK significantly enhanced soybean growth, nutrient uptake, and yield compared with sole CF, NPK, or cow dung. Nitrogen and potassium uptake were significantly influenced by both location and fertilizer treatment, while phosphorus uptake was not. Dambatta consistently recorded higher nutrient uptake and yield than Bayero University Kano, indicating site-specific environmental effects. The findings suggest that integrating CF with NPK improves soybean productivity in nutrient-deficient soils of the Sudan Savanna and represents a cost-effective, sustainable alternative to sole mineral fertilizer use.
Coal-based fertilizer Soybean Nutrient uptake Yield Sudan Savanna Nigeria
| Birincil Dil | İngilizce |
|---|---|
| Konular | Gübreler ve Uygulaması |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 17 Eylül 2025 |
| Kabul Tarihi | 14 Aralık 2025 |
| Yayımlanma Tarihi | 25 Aralık 2025 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2025 Cilt: 3 Sayı: 2 |