Determination of Quality Characteristics of Grape Clusters on Summer Shoots Taken from Different Bud Levels: Ata Sarısı and Amasya Beyazı (Vitis vinifera L.)

Öz

This study was conducted to determine the quality characteristics of summer shoots with clusters originating from different bud levels in the Amasya Beyazı and Ata Sarısı grape varieties. In the trial vines, winter pruning was carried out in mid-March by leaving one short shoot (spur) (with two buds) at the head and one long pruned (cane) at different bud levels. All bunches on the spurs were cut and removed in mid-May, whilst on the long shoots summer shoots were selected according to different bud levels, with two summer shoots being selected and left on each. One of these shoots was the summer shoot left for the intended purpose (1st, 2nd, 3rd, 4th and 5th buds), and the clusters of this summer shoot were examined. The effects of different bud-sparing treatments on grape yield and cluster characteristics revealed statistically significant differences (p<0.05). According to the results of the Principal Component Analysis, the first two principal components explained 92.18% of the total variance, and it was determined that the treatments were clearly distinguishable in terms of yield and cluster characteristics. Grape yield, bunch weight and bunch length were positively correlated, and the 5th bud application stood out with the highest score, demonstrating the highest performance. In contrast, the 1st and 2nd bud applications were identified as belonging to the low-yield group. Furthermore, it was determined that the 5th bud application is preferable in terms of yield and quality for both varieties. However, given the environmental conditions, grape characteristics and cultivation techniques, it may be advisable to replicate the studies in different ecological regions.

Anahtar Kelimeler

• Vine
• summer shoot
• cluster
• bud fruitfulness

Farklı Tomurcuk Seviyelerinden Alınan Yaz Sürgünleri Üzerindeki Salkımların Kalite Özelliklerinin Belirlenmesi: Ata Sarısı ve Amasya Beyazı (Vitis vinifera L.)

Öz

Bu araştırma, Amasya Beyazı ve Ata Sarısı üzüm çeşitlerinde farklı göz seviyelerinden süren yazlık sürgün salkımlarının kalite özelliklerinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Deneme asmalarında, kış budaması mart ayı ortasında, başlar üzerinde bir ırgat (2 göz) ile farklı göz seviyelerinden budanmış bir bayrak dal bırakılmak suretiyle gerçekleştirilmiştir. Irgatlar üzerindeki bütün somaklar mayıs ayı ortasında kesilerek uzaklaştırılmış, bayraklarda ise farklı göz seviyelerine göre yazlık sürgün alım işlemi yapılarak üzerlerinde ikişer adet yazlık sürgün seçilerek bırakılmıştır. Bu sürgünlerden bir tanesi amaca yönelik olarak bırakılan yazlık sürgün (1., 2., 3., 4. ve 5. gözler) olup, bu yazlık sürgünün salkımları incelemeye alınmıştır. Farklı göz uygulamalarının üzüm verimi ve salkım özellikleri üzerindeki etkileri istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar bulunduğunu göstermiştir (p<0,05). Temel Bileşen Analiz sonuçlarına göre ilk iki temel bileşen toplam varyansın %92,18’ini açıklamış ve uygulamaların verim ve salkım özellikleri bakımından net şekilde ayrıştığı belirlenmiştir. Üzüm verimi, salkım ağırlığı ve salkım boyu ile pozitif ilişkili olduğu ve 5. göz uygulaması en yüksek skorla ayrışarak en yüksek performansı göstermiştir. Buna karşılık 1. ve 2. göz uygulamaları düşük verim grubu olarak belirlenmiştir. Ayrıca her iki çeşit için uygun göz uygulamasının 5. göz uygulamasının verim ve kalite açısından tercih edilebilir olduğunu saptanmıştır. Bununla birlikte, çevresel koşullar, çeşit özellikleri ve yetiştirme teknikleri göz önüne alındığında çalışmaların farklı ekolojilerde de tekrarlanması önerilebilir.

Anahtar Kelimeler

• Asma
• yazlık sürgün
• salkım
• göz verimliliği

Kaynakça

1. Altın Dünya, Ç., ve Dardeniz, A. (2023). Bazı sofralık üzüm çeşitlerinin salkım ve tane özellikleri ile olgunluk zamanlarının belirlenmesi. ÇOMÜ Ziraat Fakültesi Dergisi, 11(1), 35-45. https://doi.org/10.33202/comuagri.1078966
2. Ağaoğlu, Y. S. (1999). Bilimsel ve uygulamalı bağcılık (Asma Biyolojisi). Kavaklıdere Eğitim Yayınları, Ankara. Candar, S., Korkutal, İ. ve Bahar, E. (2019). Effect of canopy microclimate on Merlot (Vitis vinifera L.) grape composition. Applied Ecology and Environmental Research, 17(6), 15431-15446. https://doi.org/10.15666/aeer/1706_1543115446
3. Çelik, H. (1999). Research on the fruitfulness of some grape varieties grown in Amasya. Turkish Journal of Agriculture and Forestry, 23(9), 685-690.
4. Çelik, H. (2006). Üzüm Çeşit Kataloğu. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü Sun-fidan A.Ş. Mesleki Kitaplar Serisi-3, Ankara.
5. Çelik, M. (2022). Determination of bud fertility and pruning type of some table grapes. IV. Balkan Agricultural Congress, (p.837-842.) (31 August-02 September), Edirne.
6. Çelik, M., Baysal, E., Karaşahin, M., Bilkay, H., Şimşek, Ü., Ayaz, A. ve Arın, S. (2018). Osmanca ve Gelin Üzümü çeşitlerinde kış budaması sırasında bir yıllık dalların farklı yönlendirilmesinin uyanma oranına ve sürgün gelişimine etkileri. Bahçe, 47, 401-407. https://izlik.org/JA66LC68NF
7. Çoban, H. (2023). The Effects of Different Crop Loads on Yield, Quality, and Sugar Fractions in Early Sweet (Vitis vinifera L) Table Grape. Black See of Journal of Agriculture, 6(6), 671-675. https://doi.org/10.47115/bsagriculture.1367223
8. Çoban, H. ve Dardeniz, A. (2023). Determination of Bud Fertility and Pruning Levels in Early Sweet Grape Variety. International Paris Congress on Agriculture & Animal Husbandry, s 111-119, (June 29-30), Paris-France.

9. Dardeniz, A. ve Kısmalı, İ. (2005). Bazı sofralık üzüm çeşitlerinde kış gözü verimliliğinin saptanması ile optimum budama seviyelerinin tespiti üzerine araştırmalar. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 42(2), 1-10.
10. Del Zozzo, F. ve Poni, S. (2024). Climate change affects choice and management of training systems in the grapevine. Australian Journal of Grape and Wine Research, 1(1), 1-18. https://doi.org/10.1155/2024/7834357
11. Durmuş, M., Dardeniz, A. ve Gündoğdu, M.A. (2016). Yalova İncisi üzüm çeşidinde omcanın farklı kısımlarından süren yazlık sürgünlerin bazı önemli özelliklerinin belirlenmesi. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, (4), 272-279.
12. Eichhorn, K. W. ve Lorenz, D. H. (1977). Phänologische Entwicklungsstadien der Rebe. Der Pflanzenarzt, 30, 119-122.
13. FAO (2025). Food and Agriculture Organization of the United Nations. https://www.fao.org/faostat/en/#data/QCL (Accessed on: 14.04.2025).
14. Gutierrez-Gamboa, G., Diaz-Galvez, I. ve Moreno-Simunovic, Y. (2018). Effects of bud nodal position along the cane on bud fertility, yield component and bunch structure in ‘Carménère’ grapevines. Chilean Journal of Agricultural Research, 78(4), 580-586. https://doi.org/10.4067/S0718-58392018000400580
15. Odabaşıoğlu, M. İ. (2024). Bazı üzüm çeşitlerinde salkım teşekkül pozisyonlarının belirlenmesiyle göz verimliliğinin saptanması. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 11(2), 417-430. https://doi.org/10.30910/turkjans.1436791
16. OIV. (2009). OIV descriptor list for grape varieties and Vitis species. International Organisation of Vine and Wine. Paris, France.
17. Özdemir, G., ve Bayhan, Y. D. (2018). Bazı sofralık üzüm çeşitlerinin Diyarbakır ekolojik koşullarındaki salkım, tane ve şıra özelliklerinin belirlenmesi. International Congress on Agriculture and Animal Sciences. 7–9 November, Alanya, Turkey. Proceeding Book. 815-820.
18. Özgür, A., Cangi, R. ve Uzun, T. (2021). Narince üzüm çeşidinde salamuralık yaprak toplamanın yıllık dal kalitesi ve göz verimliliğine etkisi. Akademik Ziraat Dergisi, 10(1), 1-10. https://doi.org/10.29278/azd.688605
19. Reynolds, A. G. ve Wardle, D. A. (1989). Effects of timing and severity of summer judging on growth, yield, fruit composition and canopy characteristics of the Chaunac, yield and fruit composition. American Journal Enology Viticulture, 40, 259-308.
20. Söylemezoğlu, G., Çelik, H., Kunter, B., Kiracı, M. A., Ünal, A., Akkurt, M., Karabat, S., Dilli, Y., Tahmaz Karaman, H. ve Güler, S. (2025). Bağcılıkta mevcut durum, gelecek ve sürdürülebilirlik, Türkiye Ziraat Mühendisliği X. Teknik Kongresi Bildiriler Kitabı–1 (s. 618–646), TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası Yayınları, Ankara.
21. Şahin, E. (2025). Sofralık üzüm çeşitlerinde (vitis vinifera l.) farklı dönemlerde yapılan taç yönetimi ve bilezik alma uygulamalarının üzüm kalitesi ile biyokimyasal özellikler üzerindeki etkileri (Yayımlanmamış Doktora Tezi). ÇOMU Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Çanakkale.
22. Şahin, E. ve Dardeniz, A. (2023). Farklı yıllık dal ve koltuk gelişim kuvvetlerinin Cardinal ve Müşküle üzüm çeşitlerinin göz verimliliklerine etkileri. Bahçe, 52 (Özel Sayı 1), 168-174. https://izlik.org/JA28JK46TU
23. Şahin, E., Dardeniz, A., Çoban, H. ve Kaya, Ç. (2025). Yalova İncisi üzüm çeşidinde farklı verim potansiyeline sahip yazlık sürgünlerin bazı önemli özelliklerinin belirlenmesi. Bilim-Teknoloji-Yenilik Ekosistemi Dergisi, 6(2), 99-105.
24. Şahin, E., Dardeniz., A., Çoban, H. ve Kaya, Ç. (2023). Yalova İncisi (Vitis vinifera L.) Üzüm Çeşidinde Kademeli Taç Yönetimi Uygulamalarının Omca Mikroklimasına Etkilerinin Belirlenmesi. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 10(3), 591-597. https://doi.org/10.30910/turkjans.1262425
25. Uslu, İ. ve Samancı, H. (1998). Melezleme ile sofralık yeni üzüm çeşitlerinin elde edilmesi. 4. Bağcılık Sempozyum Bildirileri, s 17-24 (20-23 Ekim 1998), Yalova.
26. Uyak, C. ve Doğan, A. (2018). Bud fertility of local grape cultivars grown in Şemdinli (Hakkâri). Journal of Agricultural Faculty of Gaziosmanpaşa University, 35(3), 203-208. https://doi.org/10.13002/jafag4468
27. Wickham, H. (2023). ggplot2: Elegant Graphics for Data Analysis, Springer: New York, NY, USA, 2016; ISBN 978-3-319-24277-4. Available online: https://ggplot2.tidyverse.org (Accessed on: 12 February 2026). Winkler, A. J., Cook, J. A., Kliewer, W. M. and Lider, L. A. (1974). General Viticulture. Univ. of California Press, California.