The Relationship Between Milk Consumption and Fermented Dairy Products in Lactose Tolerance: The Case of Nilüfer District of Bursa

Öz

This study aims to examine the relationship between milk and fermented dairy product consumption habits and lactose intolerance symptoms among consumers living in the Nilüfer district of Bursa province. The research was conducted using a face-to-face survey method with a total of 70 participants, comprising 31 women and 39 men. The obtained data were analyzed using SPSS 26.0 software; frequency analysis, independent samples t-test, and one-way analysis of variance (ANOVA) were applied. The findings indicate that participants reported lactose intolerance symptoms (gas, bloating, abdominal pain) at higher rates following milk consumption compared to fermented dairy products. Symptom rates were found to be significantly lower following the consumption of fermented dairy products (particularly yogurt, kefir, and cheese). The fact that only 27.1% of participants had knowledge about lactose intolerance and only 1.4% had been previously diagnosed reveals that awareness of this condition in society is quite low. No statistically significant differences were found between demographic variables (gender, age, height, weight, chronic illness status) and milk consumption level, consumption perception, side effects, and lactose intolerance subgroups (p>0.05). The results of the study demonstrate that fermented dairy products offer better-tolerated alternatives for individuals with lactose intolerance and that the consumption of these products should be promoted. Furthermore, it is recommended that educational programs be organized to increase lactose intolerance awareness in society and to improve diagnosis rates.

Anahtar Kelimeler

• Lactose intolerance
• fermented dairy products
• milk consumption
• consumer behavior
• Bursa

Destekleyen Kurum

This study did not receive any financial support from any institution or organization and was carried out using the author’s own resources.

Proje Numarası

Bu çalışma herhangi bir kurum veya kuruluştan maddi destek almamıştır.

Etik Beyan

This study was conducted using a face-to-face survey method with volunteer participants, and informed consent was obtained from the participants. No experimental or clinical procedures requiring ethics committee approval were performed as part of this study.

Teşekkür

I would like to thank all the participants who volunteered for this study for their valuable time and contributions.

Laktoz Toleransında Süt Tüketimi ile Fermente Süt Ürünleri Arasındaki İlişki: Bursa İli Nilüfer İlçesi Örneği

Öz

Bu çalışma, Bursa ili Nilüfer ilçesinde yaşayan tüketicilerin süt ve fermente süt ürünleri tüketim alışkanlıkları ile laktoz intoleransı semptomları arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, 31 kadın ve 39 erkek olmak üzere toplam 70 katılımcı ile yüz yüze anket yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler SPSS 26.0 programı ile analiz edilmiş; frekans analizi, bağımsız örneklem T-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) uygulanmıştır. Bulgular, katılımcıların süt tüketimi sonrasında fermente süt ürünlerine kıyasla daha yüksek oranda laktoz intoleransı semptomları (gaz, şişkinlik, karın ağrısı) bildirdiklerini göstermektedir. Fermente süt ürünleri (özellikle yoğurt, kefir ve peynir) tüketimi sonrasında semptom oranlarının belirgin şekilde daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Katılımcıların sadece %27,1’inin laktoz intoleransı hakkında bilgi sahibi olması ve yalnızca %1,4’ünün daha önce teşhis almış olması, toplumda bu konudaki farkındalığın oldukça düşük olduğunu ortaya koymaktadır. Demografik değişkenler (cinsiyet, yaş, boy, ağırlık, kronik rahatsızlık durumu) ile süt tüketim düzeyi, tüketim algısı, yan etkiler ve laktoz intoleransı alt grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamıştır (p>0,05). Çalışmanın sonuçları, fermente süt ürünlerinin laktoz intoleransı olan bireyler için daha iyi tolere edilebilen alternatifler sunduğunu ve bu ürünlerin tüketiminin teşvik edilmesi gerektiğini göstermektedir. Ayrıca, toplumda laktoz intoleransı farkındalığının artırılması ve teşhis oranlarının yükseltilmesi için eğitim programlarının düzenlenmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Laktoz intoleransı
• fermente süt ürünleri
• süt tüketimi
• tüketici davranışları
• Bursa

Destekleyen Kurum

Bu çalışma, herhangi bir kurum veya kuruluştan maddi destek almamış olup, yazarın öz kaynaklarıyla gerçekleştirilmiştir.

Proje Numarası

Bu çalışma herhangi bir kurum veya kuruluştan maddi destek almamıştır.

Etik Beyan

Bu çalışma, gönüllü katılımcılarla yüz yüze anket yöntemiyle gerçekleştirilmiş olup, katılımcılardan bilgilendirilmiş onam alınmıştır. Çalışma kapsamında etik kurul izni gerektiren hiçbir deneysel veya klinik uygulama yapılmamıştır.

Teşekkür

Bu çalışmaya gönüllü olarak katılan tüm katılımcılara değerli zamanları ve katkıları için teşekkür ederim.

Kaynakça

1. Demirgül, F. and Demirgül, R. (2019). Laktoz intoleransın prevalansı, teşhisi ve laktozsuz beslenme tavsiyeleri. Food and Health, 5(4), 281-290 https://doi.org/10.3153/FH19028
2. Demirgül, F. and Sağdıç, O. (2018). Fermente süt ürünlerinin insan sağlığına etkisi. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi (13), 45-53. https://doi.org/10.31590/ejosat.377798
3. EFSA. (2010). Scientific Opinion on lactose thresholds in lactose intolerance and galactosaemia. EFSA Journal, 8(9), 1777. https://dx.doi.org/10.2903/j.efsa.2010.1777
4. Hertzler, S., and Clancy, S. (2003). Kefir İmproves Lactose Digestion and Tolerance in Adults with Lactose Maldigestion. Journal of the American Dietetic Association, 103(5), 582-587. https://doi.org/10.1053/jada.2003.50111
5. Kızılaslan, N., and Solak, İ. (2016). Yoğurt ve insan sağliği üzerine etkileri. Gaziosmanpaşa Bilimsel Araştırma Dergisi (12), 52-59.
6. MEB. (2016). Fermente Süt Ürünleri Üretimi. Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı Alan Gıda Teknolojisi Dal Gıda İşletme.
7. Metin, M. (2014). Süt Teknolojisi: Sütün Bileşimi ve İşlenmesi (13 b.). Ege Üniversitesi Basınevi, Yayın No: 8, 1 s, İzmir.
8. Örmeci Kart, M. and Demircan, V. (2014). Dünyada ve Türkiye’de Süt ve Süt Ürünleri Üretimi, Tüketimi ve Ticaretindeki Gelişmeler. Academic Food Journal, 12(1), 78-96.

9. Özkan, B. (2002). Pastörize Sütün A ve D Vitamin kayıplarının İncelenmesi ve A-D Vitamilerince Zenginleştirilmesi. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul Teknik Üniversitesi Gıda Mühendisliği.
10. Rizkalla, S., Luo, J., Kabir, M., Chevalier, A., Pacher, N. and Slama, G. (2000). Chronic consumption of fresh but not heated yogurt improves breath-hydrogen status and short-chain fatty acid profiles in healthy subjects with lactose maldigestion. American Journal of Clinical Nutrition, 72(6), 1474-1479. https://doi.org/10.1093/ajcn/72.6.1474
11. Sevinç, G., Şahin, Z. and Aydoğdu, M. (2022). Türkiye’nin küçükbaş hayvan varlığı ile süt üretimindeki gelişmelerin son dönemlerindeki trend analizi. International Academic Social Resources Journal, 7(35), 377-384. https://dx.doi.org/10.29228
12. Tamime, A. and Robinson, R. (2007). Tamime and Robinson's Yoghurt (3 b.). Cambridge, UK: Woodhead Publishing.
13. TEPGE, IV. Tarım Orman Şurası. (2025). Süt ve Süt Ürünleri Durum Tahmin Raporu 2025 ve IV. Tarım Orman Şurası: Hayvansal Üretim Çalışma Grubu 2024. Ankara: Tarımsal Ekonomi ve Politika Geliştirme Enstitüsü Müdürlüğü ve Tarım Orman Şurası.
14. Tutumlu, Ş. (2011). 10-15 yaş aralığındaki ilköğretim öğrencilerinde süt ve süt ürünleri tüketim alışkanlığı, laktoz sindirim güçlüğü ve intoleransı üzerine bir araştırma. Yüksek Lisans Tezi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
15. TÜİK. (2025). Süt ve Süt Ürünleri Üretimi Yıllık Raporu 2024 (Ton). Ankara: Türkiye İstatistik Kurumu.https://ulusalsutkonseyi.org.tr/uretimler/ (Erişim tarihi: 23.04.2026)
16. USK, 2024. Süt ve Süt Ürünleri Üretimi Raporu.https://ulusalsutkonseyi.org.tr/uretimler/ (Erişim tarihi: 14 1 2026).
17. Üçüncü, M., 2015. Süt ve Mamulleri Teknolojisi. 5 dü. İzmir: Meta Basım Matbaacılık Hizmetleri.
18. Ünal, R. N. and Besler, H. T. (2008). Beslenmede Sütün Önemi (1 b.). Klasmat Matbaacılık.
19. Yalçın, N. and Işık, M. (2017). Kefir; ürün özellikleri ve insan sağliğina etkisi . Adıyaman Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 3(1), 439-452. https://doi.org/10.30569/adiyamansaglik.383386
20. Yasan Ataseven, Z. (2021). Durum ve Tahmin Süt ve Süt Ürünleri. Ankara: Tarımsal Ekonomi ve Politika Geliştirme Enstitüsü (TEPGE), Yayın No: 332, Ankara.
21. Yaşar, İ. (2021). Süt ve süt ürünlerine yönelik metamalzeme tabanlı sensör uygulamaları. Yüksek Lisans Tezi. Yozgat Bozok Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Mekatronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı.