Araştırma Makalesi

Toprak organik karbon stoklarının stabilizasyonunda tekstürel dağılım ve hacim ağırlığının belirleyici rolü: Samsun Alaçam örneği

Sayı: 5 8 Kasım 2026
PDF İndir
TR EN

Toprak organik karbon stoklarının stabilizasyonunda tekstürel dağılım ve hacim ağırlığının belirleyici rolü: Samsun Alaçam örneği

Öz

Toprak organik karbonu, karasal karbon rezervinin büyük kısmını oluşturmaktadır. Karbon miktarı çeşitli parametrelere göre değişiklik göstermekle birlikte, bazı toprak parametreleri ile doğrudan ilişkilidir. Bu araştırma, Samsun ili Alaçam ilçesinde toprak organik karbonunun, toprak tekstürü ve hacim ağırlığı ile ilişkisini farklı arazi kullanımları altında incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma sahasından alınan 32 örnekte daha önce yapılmış analiz sonuçlarından faydalanılarak istatistiksel yöntemler ile elde edilen bulgular detaylı şekilde sorgulanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; organik madde ile toprak organik karbonu arasında pozitif yönlü çok güçlü pozitif ilişki (r = 0.991***) tespit edilmiş, hacim ağırlığı ile toprak organik karbonu arasında güçlü negatif bir ilişki (r = -0.503**) tespit edilmiştir. Ayrıca kil oranı arttıkça toprak organik karbonunun da artma eğiliminde olduğu tespit edilmiştir. Araştırma da elde edilen sonuçlar literatürle uyumlu ve yakın çevresindeki bazı araştırmalara benzerlik göstermektedir. Çalışma; ince tekstürel yapıların, fazla yüzey alanı sayesinde organik molekülleri mikroorganizmalara karşı koruyan bir karbon yutak alanı işlevi gördüğünü kanıtlamıştır. Meralarda karbon stoklarının toprağın işlendiği alanlara göre daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Araştırma sahasında çeltik tarımına bağlı anız yakarak organik maddenin topraktan uzaklaştırılması ve derin toprak işleme gibi antropolojik sebepler karbon kaybını hızlandırmaktadır. Derin sürüm teknikleri yerine kökleri derine inen baklagil grubu bitkilerin ekilmesiyle ve yeşil sürüm ile toprakta gevşetme yapılması, toprak sağlığı ve kalitesi açısından gereklidir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Akgöz, R., Doğan, M., Tınaz, A. C., Dengiz, O., & Erpul, G. (2025). Korunan Alanlarda Karbon Yutak Potansiyelinin Değerlendirilmesi: Sarıkum Milli Parkı’nda (Sinop) Arazi Kullanımının Toprak Organik Karbon ve Azot Stokları Üzerindeki Etkisi. Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi, 12(3), 275-286. https://doi.org/10.19159/tutad.1739425
  2. Akça, M. O., Sözüdoğru Ok, S., & Bayramin, İ. (2025). Yarı Kurak İklimlerde Arazi Kullanımına Bağlı Karbon Stoğu Dağılımı: Beypazarı Örneği. Ziraat Mühendisliği, (382), 37-50. https://doi.org/10.33724/zm.1778738
  3. Arslan, E. (2022). Farklı Arazi Kullanımları Altındaki Topraklarda Organik Karbon Formları ve Toprak Agregasyonu Arasındaki İlişkilerin Jeoistatistiksel Yöntemle Belirlenmesi [Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü].
  4. Batjes, N. H. (1996). Total carbon and nitrogen in the soils of the world. European Journal of Soil Science, 47(2), 151-163. https://doi.org/10.1111/j.1365-2389.1996.tb01386.x
  5. Batjes, N. H. (2016). Harmonized soil property values for broad-scale modelling (WISE30sec) with estimates of global soil carbon stocks. Geoderma, 269, 61-68. https://doi.org/10.1016/j.geoderma.2016.01.034
  6. Blake, G. R., & Hartge, K. H. (1986). Bulk density. Methods of Soil Analysis: Part 1 Physical and Mineralogical Methods, 5.1, 363-375.
  7. Bouyoucos, G. J. (1962). Hydrometer method improved for making particle size analyses of soils. Agronomy Journal, 54(5), 464-465.
  8. Bozkurt, M., Aydın, G., & Eminoğlu, M. A. (2025). Aydın İli Büyük Ova Kapsamında Yer Alan Tarım Arazilerindeki Toprakların Organik Karbon Stokları. Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 22(2), 235-240. https://doi.org/10.25308/aduziraat.1747677

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Toprak Coğrafyası, Fiziki Coğrafya

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

8 Kasım 2026

Gönderilme Tarihi

8 Mayıs 2026

Kabul Tarihi

22 Ağustos 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 5

Kaynak Göster

APA
İmamoğlu, A. (2026). Toprak organik karbon stoklarının stabilizasyonunda tekstürel dağılım ve hacim ağırlığının belirleyici rolü: Samsun Alaçam örneği. Journal of Anatolian Geography, 5. https://doi.org/10.65652/jag.1947449
AMA
1.İmamoğlu A. Toprak organik karbon stoklarının stabilizasyonunda tekstürel dağılım ve hacim ağırlığının belirleyici rolü: Samsun Alaçam örneği. JAG. 2026;(5). doi:10.65652/jag.1947449
Chicago
İmamoğlu, Ali. 2026. “Toprak organik karbon stoklarının stabilizasyonunda tekstürel dağılım ve hacim ağırlığının belirleyici rolü: Samsun Alaçam örneği”. Journal of Anatolian Geography, sy 5. https://doi.org/10.65652/jag.1947449.
EndNote
İmamoğlu A (08 Kasım 2026) Toprak organik karbon stoklarının stabilizasyonunda tekstürel dağılım ve hacim ağırlığının belirleyici rolü: Samsun Alaçam örneği. Journal of Anatolian Geography 5
IEEE
[1]A. İmamoğlu, “Toprak organik karbon stoklarının stabilizasyonunda tekstürel dağılım ve hacim ağırlığının belirleyici rolü: Samsun Alaçam örneği”, JAG, sy 5, Kas. 2026, doi: 10.65652/jag.1947449.
ISNAD
İmamoğlu, Ali. “Toprak organik karbon stoklarının stabilizasyonunda tekstürel dağılım ve hacim ağırlığının belirleyici rolü: Samsun Alaçam örneği”. Journal of Anatolian Geography. 5 (08 Kasım 2026). https://doi.org/10.65652/jag.1947449.
JAMA
1.İmamoğlu A. Toprak organik karbon stoklarının stabilizasyonunda tekstürel dağılım ve hacim ağırlığının belirleyici rolü: Samsun Alaçam örneği. JAG. 2026. doi:10.65652/jag.1947449.
MLA
İmamoğlu, Ali. “Toprak organik karbon stoklarının stabilizasyonunda tekstürel dağılım ve hacim ağırlığının belirleyici rolü: Samsun Alaçam örneği”. Journal of Anatolian Geography, sy 5, Kasım 2026, doi:10.65652/jag.1947449.
Vancouver
1.Ali İmamoğlu. Toprak organik karbon stoklarının stabilizasyonunda tekstürel dağılım ve hacim ağırlığının belirleyici rolü: Samsun Alaçam örneği. JAG. 08 Kasım 2026;(5). doi:10.65652/jag.1947449

Journal of Anatolian Geography aksi belirtilmedikçe, Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY-SA 4.0) kapsamında lisanslanmıştır.

31700