Araştırma Makalesi

Standartlaştırılmış yağış indeksi (SPI) yöntemi ile Eber ve Akşehir Gölleri Havzasının kuraklık analizi

Sayı: 5 9 Kasım 2026
PDF İndir
TR EN

Standartlaştırılmış yağış indeksi (SPI) yöntemi ile Eber ve Akşehir Gölleri Havzasının kuraklık analizi

Öz

Kuraklık, özellikle yarı kurak iklim bölgelerinde su kaynaklarını, tarımsal üretimi ve doğal ekosistemleri etkileyen önemli meteorolojik afetlerden biridir. Yağış rejimlerinde meydana gelen değişimler, kuraklık olaylarının sıklığını ve şiddetini etkilemektedir. Bu çalışma, Eber ve Akşehir Gölleri Havzası’ndaki kuraklık koşullarının zamansal değişimlerini ve eğilimlerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda, Akşehir ve Bolvadin meteoroloji istasyonlarına ait aylık toplam yağış verileri kullanılarak Standartlaştırılmış Yağış İndeksi (SPI) yöntemi uygulanmıştır. Çalışmada, Akşehir istasyonu için 1990–2025, Bolvadin istasyonu için ise 1990–2011 dönemine ait yağış verileri değerlendirilmiştir. Farklı zaman ölçeklerindeki kuraklık değişimlerini belirlemek amacıyla 3, 6 ve 12 aylık SPI analizleri gerçekleştirilmiş; SPI serilerindeki otokorelasyonun etkisi dikkate alınarak eğilimler Hamed–Rao modifiye Mann–Kendall testi ve Sen’in eğim tahmincisi kullanılarak değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, havzada farklı şiddetlerde kurak ve nemli dönemler tespit edilmiştir. Kuraklık koşullarının zamansal değişiminin meteoroloji istasyonuna ve SPI zaman ölçeğine göre farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Hamed–Rao modifiye Mann–Kendall eğilim analizi sonuçlarına göre, Akşehir istasyonunda SPI-6 ve SPI-12 serilerinde istatistiksel olarak anlamlı negatif eğilimler belirlenirken, SPI-3 serisindeki negatif eğilimin istatistiksel olarak anlamlı olmadığı tespit edilmiştir. Bolvadin istasyonunda ise yalnızca SPI-12 serisinde istatistiksel olarak anlamlı pozitif eğilim belirlenmiştir. Sonuç olarak, havzadaki kuraklık eğilimlerinin istasyona ve zaman ölçeğine göre değişiklik gösterdiği ve bu değişkenliğin su kaynakları yönetimi ile bölgesel tarımsal faaliyetlerin planlanmasında dikkate alınması gerektiği ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ablak, E., Tuncer Uysal, E., & Kumanlioglu, A. (2025). Farklı standartlaştırılmış indis yöntemleri ile Bartın ilinin meteorolojik kuraklıklarının analizi. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 14(1), 382–391. https://doi.org/10.28948/ngumuh.1575949
  2. Adıgüzel, F. (2024). Kuraklık. İ. Yiğit (Ed.), Türkiye’de doğal afetler (1923–2023) içinde (ss. 205–234). Atatürk Araştırma Merkezi.
  3. Arı Gökkaya, Z. (2025). Standartlaştırılmış yağış indisi (SYİ) yöntemi ile Kayseri ili kuraklık afeti analizi. ISPEC Journal of Agricultural Sciences, 9(4), 947–959. https://doi.org/10.5281/zenodo.17150591
  4. Bahadır, M. (2013). Akşehir Gölü’nde alansal değişimlerin uzaktan algılama teknikleri ile belirlenmesi. Marmara Coğrafya Dergisi, (28), 246–275. https://dergipark.org.tr/tr/pub/marucog/article/3933
  5. Coşkun, S. (2020). Akarçay Kapalı Havzası’nın yaz mevsiminde buharlaşma ve akım verilerinin trend analizi. The Journal of Social Sciences, 7(47), 162–177. https://doi.org/10.29228/SOBIDER.45362
  6. Dönmez, S. (2018). Akşehir Gölü su seviyesinin çekilmesinin meteorolojik ve uydu verileri ile incelenmesi. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 33(1), 177–188. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.406790
  7. Efe, B., & Özgür, E. (2014). Standart yağış indeksi (SPI) ve normalin yüzdesi metodu (PNI) ile Konya ve çevresinin kuraklık analizi. D. A. Çarkacı (Ed.), II. Uluslararası Katılımlı Kuraklık ve Çölleşme Sempozyumu Bildiriler Kitabı (Cilt 1, ss. 147–154). T.C. Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı.
  8. Guttman, N. B. (1999). Accepting the standardized precipitation index: A calculation algorithm. JAWRA Journal of the American Water Resources Association, 35(2), 311–322. https://doi.org/10.1111/j.1752-1688.1999.tb03592.x

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Doğal Afetler

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

9 Kasım 2026

Gönderilme Tarihi

14 Ağustos 2026

Kabul Tarihi

31 Ekim 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 5

Kaynak Göster

APA
Özdemir, M. A., & Öztürk, A. G. (2026). Standartlaştırılmış yağış indeksi (SPI) yöntemi ile Eber ve Akşehir Gölleri Havzasının kuraklık analizi. Journal of Anatolian Geography, 5. https://doi.org/10.65652/jag.2017469
AMA
1.Özdemir MA, Öztürk AG. Standartlaştırılmış yağış indeksi (SPI) yöntemi ile Eber ve Akşehir Gölleri Havzasının kuraklık analizi. JAG. 2026;(5). doi:10.65652/jag.2017469
Chicago
Özdemir, Mehmet Ali, ve Ali Galip Öztürk. 2026. “Standartlaştırılmış yağış indeksi (SPI) yöntemi ile Eber ve Akşehir Gölleri Havzasının kuraklık analizi”. Journal of Anatolian Geography, sy 5. https://doi.org/10.65652/jag.2017469.
EndNote
Özdemir MA, Öztürk AG (09 Kasım 2026) Standartlaştırılmış yağış indeksi (SPI) yöntemi ile Eber ve Akşehir Gölleri Havzasının kuraklık analizi. Journal of Anatolian Geography 5
IEEE
[1]M. A. Özdemir ve A. G. Öztürk, “Standartlaştırılmış yağış indeksi (SPI) yöntemi ile Eber ve Akşehir Gölleri Havzasının kuraklık analizi”, JAG, sy 5, Kas. 2026, doi: 10.65652/jag.2017469.
ISNAD
Özdemir, Mehmet Ali - Öztürk, Ali Galip. “Standartlaştırılmış yağış indeksi (SPI) yöntemi ile Eber ve Akşehir Gölleri Havzasının kuraklık analizi”. Journal of Anatolian Geography. 5 (09 Kasım 2026). https://doi.org/10.65652/jag.2017469.
JAMA
1.Özdemir MA, Öztürk AG. Standartlaştırılmış yağış indeksi (SPI) yöntemi ile Eber ve Akşehir Gölleri Havzasının kuraklık analizi. JAG. 2026. doi:10.65652/jag.2017469.
MLA
Özdemir, Mehmet Ali, ve Ali Galip Öztürk. “Standartlaştırılmış yağış indeksi (SPI) yöntemi ile Eber ve Akşehir Gölleri Havzasının kuraklık analizi”. Journal of Anatolian Geography, sy 5, Kasım 2026, doi:10.65652/jag.2017469.
Vancouver
1.Mehmet Ali Özdemir, Ali Galip Öztürk. Standartlaştırılmış yağış indeksi (SPI) yöntemi ile Eber ve Akşehir Gölleri Havzasının kuraklık analizi. JAG. 09 Kasım 2026;(5). doi:10.65652/jag.2017469

Journal of Anatolian Geography aksi belirtilmedikçe, Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY-SA 4.0) kapsamında lisanslanmıştır.

31700