The Defensive Features in the Engineering & Architecture of Sinan’s Magnificent Bridge of Büyükçekmece

Öz

This article explores the engineering and military significance of the Büyükçekmece Bridge designed by Sinan bin Abdulmennan—hereafter referred to simply as “Sinan”. Situated between the Sea of Marmara and Lake Büyükçekmece, this remarkable complex consists of four interconnected bridges linking three man-made islands. The bridge was a critical infrastructural element along the imperial route to Rumelia and Balkans. While Sinan’s mosques have long drawn scholarly and aesthetic attention, this study argues that the Büyükçekmece Bridge should also be recognized as a masterpiece that synthesizes functionality, spiritual symbolism, imperial grandeur, and military foresight. From a detailed analysis of drawings and field observations, the paper identifies a range of rarely acknowledged “hidden” features designed into the bridge. The goal of this paper is to investigate the military features incorporated into this complex of four different bridges (spans) and three different causeways on artificial islands. For simplicity, the four spans and three man-made causeways will be referenced as the bridge.

Anahtar Kelimeler

• Architect Sinan
• Büyükçekmece Bridge
• Engineering of Sinan
• Defensive Architecture
• Strategic Infrastructure

Sinan’ın Büyükçekmece’deki Muhteşem Köprüsünün Mühendislik ve Mimarisindeki Savunma Unsurları

Öz

Bu makale, Mimar Sinan bin Abdülmennan—bundan sonra kısaca “Sinan” olarak anılacaktır—tarafından tasarlanan Büyükçekmece Köprüsü’nün mühendislik ve askerî önemini inceler. Marmara Denizi ile Büyükçekmece Gölü arasında konumlanan bu dikkat çekici yapı kompleksi, üç yapay adayı birbirine bağlayan dört köprüden oluşur. Köprü, imparatorluk yolunun Rumeli ve Balkanlar’a uzanan hattı üzerinde kritik bir altyapı unsuruydu. Sinan’ın camileri uzun zamandır akademik ve estetik ilgiyi üzerine çekmiş olsa da, bu çalışma Büyükçekmece Köprüsü’nün de işlevselliği, manevi sembolizmi, imparatorluk görkemi ve askerî öngörüyü bir araya getiren bir başyapıt olarak tanınması gerektiğini ileri sürer. Çizimlerin ve saha gözlemlerinin ayrıntılı analizine dayanarak, makale köprüye ustalıkla yerleştirilmiş, çoğu zaman göz ardı edilen “gizli” özellikleri ortaya koymaktadır. Bu makalenin amacı, dört farklı köprü (kemer) ile üç yapay ada üzerindeki bağlantı yollarından oluşan bu kompleksin içerdiği askerî unsurları incelemektir. Basitlik açısından, dört kemer ve üç yapay bağlantı yolu bütünüyle “köprü” olarak anılacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Mimar Sinan
• Büyükçekmece Köprüsü
• Sinan’ın Mühendisliği
• Savunma Mimarisi
• Stratejik Altyapı

Kaynakça

1. Ágoston, G. (2005). Guns for the sultan: Military power and the weapons industry in the Ottoman Empire, Cambridge University Press.
2. Ágoston, G. (2014). Firearms and military adaptation: The Ottomans and the European military revolution, 1450-1800. Journal of World History, 25(1), 85-124.
3. Aruçi, M. (2020). Mostar Köprüsü. TDV İslam Ansiklopedisi, (30), 296-298.
4. Bedlek, E. Y. (2009). The impact of urbanization on Sinan’s masterpiece: Büyükçekçece Bridge. In V. Özek & E. Benian (eds.), Design language in historical areas (pp. 183-188). Trakya Üniversitesi.
5. Bedlek, E. Y. (2012). Büyükçekmece menzil complex and great Sinan. Büyükçekmece Belediyesi Kültür Yayınları.
6. Bezgin, N. Ö. (2019). Rediscovery of the great architect’s bridge: Mimar Sinan Bridge, Istanbul, Turkey. Transportation Research Record, 2673(8), 99-111.
7. Bilgiç, U., & Avşin, A. (2023). Mimar Sinan’ın biyografileri ve Osmanlı arşiv belgeleri ışığında Büyükçekmece (Kanuni Sultan Süleyman) Köprüsü onarımları. Sanat Tarihi Dergisi, 32(2), 577-607.
8. Bulut F., Aktuğ B., Yaltırak C., Doğru A., & Özener H. (2019). Magnitudes of future large earthquakes near Istanbul quantified from 1500 years of historical earthquakes, present-day microseismicity and GPS slip rates. Tectonophysics, (764), 77-87.

9. Crane, H., & Akin, E. (2006). Sinan’s Autobiographies. Brill.
10. Eyice S. (1992), “Büyükçekmece Köprüsü”, TDV İslam Ansiklopedisi, (6), 520-521.
11. Forster, C. T. and Blackburne Daniell, F. H. (1881). The Life and Letters of Ogier Ghiselin de Busbecq: Seigneur of Bousbecque, knight, imperial ambassador, vol. I, C. Kegan Paul & Co.
12. Göktepe, K. (2017). İstanbul’un iaşesinin temini meselesi ve İstanbul'un iaşesine katkı sağlayan bir merkez: Tekirdağ Kazası (XVIII.-XIX. yüzyıllar). Belleten, (81), 857-916.
13. Greene, F. V. (1879). The Russian army and its campaigns in Turkey in 1877-1878, D. Appleton and Company.
14. Kartal, Ş. (2012) Haseki Hürrem Sultan yapıları [Unpublished MA Thesis], İstanbul Teknik Üniversitesi.
15. Kuban, D. (2016). Sinan’ın sanatı ve Selimiye. in K. Fırat (ed.) Heaven, Dome / Void: Architect Sinan, Kiptaş.
16. Necipoğlu, G. (2005). The age of Sinan: Architectural culture in the Ottoman Empire, Reaction Books.
17. Necipoğlu, G. (2016). Sinan çağında mimarlık kültürü ve âdâp: Günümüze yönelik yorumlar. In H. Aynur & A. H. Uğurlu (eds.) Osmanlı mimarlık kültürü, Kubbealtı, 19-66.
18. Mülâyim, S. (2009), Sinan. TDV İslâm Ansiklopedisi, (c. 37), 2009, 224-227.
19. Negiş, D. (2024). Balkan Harbi’ne mikro bir bakış: Çatalca hattı-Kalikratya (Mimarsinan) Cephesi (1912-1913). Zeyrek Tarih Araştırmaları Dergisi (1), 57-100.
20. Öziş, Ü. Özdemir, Y., & Atalay, A. (1997). Sinan dönemi Türk taş köprüleri. Türkiye inşaat mühendisliği 14. teknik kongresi, 1145-1160.
21. Pašić, A. (1994). Islamic architecture in Bosnia and Hercegovina, IRCICA.
22. Tanyeli, U. (2021). Mimar Sinan: Tarihsel ve muhayyel, Metis.
23. White, L., & Prentis, E. A. (1940). Cofferdams, Columbia University Press.
24. Yazıcı, H. (2024). Mühimmelere göre Osmanli klasik döneminde İstanbul’un et iaşesinin teminine dair bazı notlar. Asya Araştırmaları Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 8(2), 183-198.