Reconstructing Urban Memory And Public Transportation Culture Through IETT’s Nostalgic Bus Initiative

Öz

The aim of this study is to examine the nostalgic bus initiative implemented by IETT between 2013 and 2016 within the context of urban memory and public transportation culture. Designed within a qualitative research framework, the study adopts a case study approach, and the data were collected through document analysis. Textual and visual materials were analyzed using descriptive content analysis based on historical, spatial, cultural, representational, and technical/functional layers. The findings indicate that ten different bus brands and models produced between 1927 and 1994 were restored in accordance with their original designs, representing both transportation policies and user experiences from different periods of Istanbul’s urban history. In this respect, nostalgic buses function as mobile sites of memory circulating within the city and offer an alternative mode of memory production that diverges from conventional museum practices. In conclusion, IETT’s nostalgic bus initiative provides a sustainable, inclusive, and experience-based approach to the preservation and transmission of urban memory, serving as a significant reference for the fields of transportation history, urban studies, and cultural heritage.

Anahtar Kelimeler

• IETT
• Istanbul
• Nostalgia
• Transportation Culture

İETT’nin Nostaljik Otobüs Uygulaması Üzerinden Kentsel Bellek ve Toplu Taşıma Kültürünün Yeniden İnşası

Öz

Çalışmanın amacı, İETT’nin 2013-2016 yılları arasında yenileyerek hizmete sunduğu nostaljik otobüs uygulamasını kentsel bellek ve toplu taşıma kültürü bağlamında incelemektir. Nitel araştırma yaklaşımıyla oluşturulan çalışma, durum çalışması deseninde yürütülmüş, verilere doküman analizi yöntemiyle ulaşılmıştır. Çalışmadaki metinsel ve görsel veriler ise tarihsel, mekânsal, kültürel, temsiliyet ve teknik/işlevsel katmanlar çerçevesinde betimsel içerik analiziyle çözümlenmiştir. Araştırma bulguları, 1927-1994 yılları arasında üretilen on farklı marka/model otobüsün özgün tasarımlarına sadık kalınarak yenilendiğini ve İstanbul’un farklı dönemlerine ait ulaşım politikaları ile kullanıcı deneyimini bir arada temsil ettiğini göstermektedir. Bu bağlamda nostaljik otobüslerin kent içinde dolaşan hareketli bellek mekânları olarak işlev gördüğü ve geleneksel müzecilik anlayışından ayrışan alternatif bir bellek üretim pratiği sunduğu anlaşılmaktadır. Sonuç olarak İETT’nin nostaljik otobüs uygulaması kentsel belleğin korunması ve aktarımında sürdürülebilir, kapsayıcı ve deneyim temelli bir yaklaşım sunarak; ulaşım tarihi, kent çalışmaları ve kültürel miras alanları için önemli bir referans oluşturmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• İETT
• İstanbul
• Nostalji
• Ulaşım Kültürü

Kaynakça

1. Akar, A. (2010). İstanbul şehir içi belediye otobüslerinin yolcu odaklı iç mekân analizi ve değerlendirmesi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul Teknik Üniversitesi.
2. Belediye Haberleri. (2020). İBB'den nostaljik yolculuk. Erişim tarihi: 14.03.2025, https://www.belediyehaberleri.com.tr/haber/ibbden-nostaljik-yolculuk/14809
3. Boğaziçi Yönetim. (t.y.). Kemerburgaz Kent Ormanı’nda nostaljik yolculuk. Erişim tarihi: 17.03.2025, https://www.bogaziciyonetim.istanbul/kemerburgaz-kent-ormaninda-nostaljik-yolculuk/#top
4. Deniz, M., Karaca, N. ve Yurtcu, O. (2023). Okul yöneticilerinin karar verme stillerine dair araştırmaları: 2014-2022 yılları arasındaki lisansüstü tezlerinin incelenmesi. Ulakbilge, 81, 176-185. https://doi.org/10.7816/ulakbilge11-81-06
5. Evren, G. (2001). İstanbul ulaştırmasının dünü, bugünü. Türkiye Mühendislik Haberleri, 413, 19-24. https://izmir.imo.org.tr/Eklenti/1773,istanbul-ulastirmasinin-dunu-bugunupdf.pdf?0
6. İETT İşletmeleri Genel Müdürlüğü. (2023). Faaliyet Raporu 2023. Erişim tarihi: 12.03.2025, https://iett.istanbul/BBImages/Slider/Image/2023-i̇ett-faali̇yet-raporu.pdf
7. İETT İşletmeleri Genel Müdürlüğü. (2024). Mali Temel Raporları 2023. Erişim tarihi: 05.02.2025, https://iett.istanbul/BBImages/Slider/Image/i̇ett-mali̇-temel-raporlari.PDF
8. İETT. (t.y.). Kronolojik Tarihçe. Erişim tarihi: 11.03.2025, https://iett.istanbul/icerik/kronolojik-tarihce

9. Karayolu Ulaştırması Özel İhtisas Komisyonu Raporu. (1971, Ekim). Üçüncü Beş Yıllık Kalkınma Planı Özel İhtisas Komisyonu Raporları. Erişim tarihi: 06.03.2025, https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2022/08/Karayolu-Ulastirmasi-Ozel-Ihtisas-Komisyonu-Raporu.pdf
10. Kurtoğlu, A. ve Noyan, M. (2015). İstanbul'un 100 ulaşım aracı. İstanbul Büyükşehir Belediyesi (Kültür A.Ş.) Yayınları.
11. Kültür İstanbul. (2014). İlk Türk troleybüsü “Tosun”, Edirnekapı-Taksim hattında hatıraları canlandırıyor. Erişim tarihi: 01.02.2025, https://kultur.istanbul/arsiv/www.kultur.istanbul/tr/ilk-turk-troleybusu-tosun-edirnekapi-taksim-hattinda-hatiralari-canlandiriyor-haber-839.html
12. Lefebvre, H. (1991). The production of space (Donald Nicholson-Smith, Trans) Blackwell.
13. Nora, P. (1989). Between Memory and History: Les Lieux de Mémoire. Representations, (26), 7-24.
14. Orhon, O. (2022). İstanbul İETT otobüsleri. İkinci Adam Yayınları.
15. Özdemir, M. (2010). Nitel veri analizi: sosyal bilimlerde yöntembilim sorunsalı üzerine bir çalışma. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(1), 323-343. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ogusbd/issue/10997/131612
16. Pektaş, İ. (2021). Yerli ve milli üretime adanmış ömürler (1. baskı). Arus Yayınları.
17. Smith, L. (2006). Uses of heritage (1st edition). Routledge.
18. Tekeli, İ. (2009). Toplu eserler-9 İstanbul ve Ankara için kent içi ulaşım yazıları. Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
19. Wach, E., Ward, R. (2013). Learning about qualitative document analysis. The Institute of Development Studies and Partner Organisations. Erişim tarihi: 01.03.2025, https://hdl.handle.net/20.500.12413/2989
20. Yeşilbaş Özenç, Y. (2022). Eğitim araştırmalarında durum çalışması deseni nasıl kullanılır?. Uluslararası Eğitimde Nitel Araştırmalarda Mükemmellik Arayışı Dergisi, 1(2), 57-67. https://www.uenamad.elayayincilik.com/wp-content/uploads/2023/01/YASEMIN-YESILBAS-OZENC-1.pdf